Ο πόλεμος με το Ιράν πλήττει την επιρροή των Ηνωμένων Πολιτειών σε παγκόσμιο επίπεδο και επιδεινώνει τις εντάσεις με χώρες που έχουν ήδη ταλανιστεί από τη δεύτερη θητεία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ — μια διάβρωση ισχύος που ενδέχεται να αποδειχθεί δύσκολο να αναστραφεί, καθώς αντίπαλοι των ΗΠΑ όπως η Κίνα εκμεταλλεύονται την κατάσταση, αναφέρουν στην ανάλυσή τους για το Politico οι Ναχάλ Τουσί, Ζακ Κόλμαν και Πολ ΜακΛίρι.
Από το Μπαγκλαντές έως τη Σλοβενία, τα καύσιμα με… το δελτίο έχουν περιορίσει τις μεταφορές, προκαλώντας απογοήτευση σε ηγέτες που διαχειρίζονται τις συνέπειες ενός πολέμου που δεν επιθυμούσαν. Σε χώρες με μουσουλμανική πλειοψηφία, αντιαμερικανικά αφηγήματα κατακλύζουν τα Μέσα Ενημέρωσης, συχνά με σιωπηρή ανοχή των κυβερνήσεων.
Ακόμη και σύμμαχοι των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ έχουν περιορίσει τη στήριξή τους, με ορισμένους να τονίζουν ότι η κυβέρνηση Τραμπ δεν τους συμβουλεύτηκε πριν ξεκινήσει τη σύγκρουση με το Ιράν.
Ο πόλεμος φαίνεται να επιταχύνει αυτό που κάποιοι θεωρούν ως απομάκρυνση των Ηνωμένων Πολιτειών από μεγάλο μέρος του πλανήτη, από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στην εξουσία και άρχισε να επιδεικνύει την οικονομική και στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ με αποσπασματικό τρόπο, συμπεριλαμβανομένων και των δασμών.
Ανησυχία και δυσπιστία στους συμμάχους
«Πολλοί έχουν κουραστεί από το πόσο χαοτικός ήταν αυτός ο πόλεμος και φοβούνται τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις, αλλά δεν έχω δει μεγάλες διαδηλώσεις ως αντίδραση», δήλωσε Ασιάτης διπλωμάτης με έδρα την Ουάσινγκτον, ο οποίος ζήτησε να παραμείνει ανώνυμος λόγω της ευαισθησίας του θέματος.
«Αν ένας πιο λογικός άνθρωπος γίνει ο επόμενος Πρόεδρος, η εικόνα των ΗΠΑ ίσως βελτιωθεί, αλλά για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής αυτό εγείρει δύσκολα μακροπρόθεσμα ερωτήματα σχετικά με τις συμμαχίες, το πόσο μπορούμε να παραμείνουμε ευθυγραμμισμένοι με τις ΗΠΑ και τι πρέπει να κάνουμε αν δεν μπορούμε πλέον να βασιζόμαστε σε αυτές».
Σε ακόμη ένα σημάδι αποστασιοποίησης ξένων δυνάμεων, ο Πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, χαρακτήρισε τους οικονομικούς δεσμούς της χώρας του με τις Ηνωμένες Πολιτείες «αδυναμίες» που πρέπει να διορθωθούν, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα που δημοσιεύθηκε την Κυριακή.
«Πρέπει να φροντίσουμε τον εαυτό μας γιατί δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε έναν μόνο ξένο εταίρο», δήλωσε ο Κάρνεϊ, ο οποίος έχει γίνει ολοένα και πιο επικριτικός απέναντι στον Τραμπ, εν μέρει λόγω των απειλών του για τη Γροιλανδία. «Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις αναταράξεις που προέρχονται από τους γείτονές μας. Δεν μπορούμε να στοιχηματίσουμε το μέλλον μας στην ελπίδα ότι αυτό θα σταματήσει ξαφνικά».
Οι συνεχείς μεταβολές του Τραμπ ως προς το τι επιδιώκει στο Ιράν δεν έχουν εμπνεύσει εμπιστοσύνη, όπως σημειώνουν πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι.
«Οι σύμμαχοι δεν ξέρουν τι να πιστέψουν, οι αντίπαλοι δεν ξέρουν τι να φοβηθούν και ακόμη και το ίδιο του το Υπουργικό Συμβούλιο δεν γνωρίζει ποια είναι η στρατηγική ή οι προθέσεις του», δήλωσε ο Τόμας Ράιτ, πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας στην κυβέρνηση Μπάιντεν. «Η μακροπρόθεσμη πρόγνωση δεν είναι καταστροφική. Αλλά το ερώτημα είναι τι θα κάνουν η Κίνα, η Ρωσία, η Βόρεια Κορέα και το Ιράν τα επόμενα δύο χρόνια και εννέα μήνες αν αυτή η κατάσταση συνεχιστεί».
Ερωτηθείσα για σχόλιο, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι δήλωσε ότι η προσέγγιση «America First» του Τραμπ έχει οδηγήσει σε καλύτερες εμπορικές συμφωνίες, ενισχυμένες συνεργασίες για την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών και αυξημένες αμυντικές δαπάνες από τους συμμάχους.
«Οι παγκόσμιοι ηγέτες μιλούν για την απειλή του Ιράν εδώ και 47 χρόνια, αλλά κανείς δεν είχε το θάρρος να την αντιμετωπίσει», είπε η Κέλι. «Μόλις επιτευχθούν όλοι οι στόχοι μας, συμπεριλαμβανομένης της οριστικής εξάλειψης της πυρηνικής απειλής του Ιράν, ολόκληρος ο κόσμος θα είναι ασφαλέστερος, πιο σταθερός και καλύτερος».
Ένταση στις αγορές ενέργειας
Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ξεκίνησαν τον πόλεμο με το Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο παγκόσμιος ενεργειακός τομέας έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ και των ιρανικών επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή.
Οι ΗΠΑ, που ήδη ήταν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, έχουν δει την επιρροή τους στις αγορές ενέργειας να ενισχύεται βραχυπρόθεσμα, αλλά τα οφέλη αυτά ενδέχεται να είναι προσωρινά.
Ασιατικές χώρες που πλήττονται περισσότερο από τις διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας — ορισμένες από τις οποίες επέβαλαν τηλεργασία ή ανέστειλαν εξαγωγές για να εξοικονομήσουν καύσιμα — έχουν δεσμευτεί να επιταχύνουν την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επανεκκινήσουν πυρηνικούς σταθμούς.
Η Ευρώπη, θέλοντας να αποφύγει την εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή μετά την εμπειρία της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, σχεδιάζει να επεκτείνει την ενεργειακή αποδοτικότητα, τις ανανεώσιμες πηγές και τη χρήση ηλεκτρικών οχημάτων.
Πολλές χώρες στρέφονται σε εναλλακτικές λύσεις, όπως η ηλιακή ενέργεια, οι μπαταρίες και τα ηλεκτρικά οχήματα, προκειμένου να περιορίσουν τις επιπτώσεις από ελλείψεις και αυξήσεις τιμών.
Πολλές ενδέχεται να στραφούν προς την Κίνα, η οποία κυριαρχεί στην αλυσίδα εφοδιασμού της ηλιακής ενέργειας και παράγει ηλεκτρικά οχήματα σε χαμηλό κόστος, ενώ ελέγχει και μεγάλο μέρος των πρώτων υλών για καθαρές τεχνολογίες.
«Ο στόχος δεν είναι μόνο να επιβιώσουμε από το σοκ. Είναι να αξιοποιήσουμε αυτή την περίοδο αβεβαιότητας για να δημιουργήσουμε τα θεμέλια μιας πιο σταθερής ανθεκτικότητας», δήλωσε ο πρόεδρος της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης, Μασάτο Κάντα.
Ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Ενέργειας Μπεν Ντίτντεριχ παρέπεμψε σε δηλώσεις του υπουργού Ενέργειας Κρις Ράιτ, ο οποίος επέκρινε τις επιδοτήσεις για τις ανανεώσιμες πηγές και υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα διατηρήσουν την επιρροή τους μέσω πετρελαίου και φυσικού αερίου.
«Είμαστε καθαροί εξαγωγείς πετρελαίου και μακράν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αερίου στον κόσμο», είπε.
Πίεση στις στρατιωτικές συμμαχίες
Η πίεση στις στρατιωτικές συμμαχίες των ΗΠΑ είναι εμφανής καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται.
Σε προηγούμενες συγκρούσεις στην περιοχή, οι Αμερικανοί Πρόεδροι είχαν καταφέρει να συσπειρώσουν ακόμη και απρόθυμους συμμάχους. Αυτή τη φορά, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, η κυβέρνηση Τραμπ δεν ενημέρωσε ούτε τους στενότερους συμμάχους της εκ των προτέρων.
Αυτό είχε αντίκτυπο. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία έχουν συγκαλέσει συναντήσεις με δεκάδες συμμάχους, χωρίς τη συμμετοχή των ΗΠΑ, για τη διαμόρφωση σχεδίου διατήρησης ανοιχτού του Στενού του Ορμούζ μετά τον πόλεμο.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει την ενίσχυση του μηχανισμού συλλογικής άμυνας, ενώ πολλές χώρες, παρά τη δυσαρέσκειά τους, εξακολουθούν να επιθυμούν την αμερικανική στρατιωτική ισχύ στο πλευρό τους.
Στη Μέση Ανατολή, οι αντιδράσεις είναι μεικτές. Το Ισραήλ παραμένει σταθερός σύμμαχος, ενώ χώρες του Κόλπου, αν και αρχικά επιχείρησαν να αποτρέψουν την επίθεση, έχουν εξοργιστεί από τα ιρανικά αντίποινα.
Διπλωματικά πλήγματα
Ο πόλεμος έχει πλήξει και την εικόνα των ΗΠΑ σε χώρες όπου ήδη αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό για επιρροή.
Αμερικανοί διπλωμάτες στο Τατζικιστάν προειδοποίησαν ότι η σύγκρουση έχει ενισχύσει αντιαμερικανικά αφηγήματα, ενώ παρόμοιες αναφορές υπάρχουν και από το Μπαχρέιν, την Ινδονησία και το Αζερμπαϊτζάν.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει πάντως ότι οι ενέργειές της θα αποδώσουν μακροπρόθεσμα.
Ο πρώην αξιωματούχος του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας Αλεξάντερ Γκρέι εκτίμησε ότι η απόφαση για δράση κατά του Ιράν θα «αποδώσει οφέλη για μελλοντικούς προέδρους».
