Τα μυστικά των νομάδων της Εποχής του Σιδήρου έφεραν στο φως ανασκαφές στις όχθες της λίμνης Ισίκ-Κουλ, όπου οι αρχαιολόγοι δίνουν μάχη με το χρόνο για να διασώσουν πολύτιμα ευρήματα.
Οι εργασίες κατασκευής περιφερειακού δρόμου στο βόρειο άκρο της πόλης Τσολπόν-Άτα, στη δυτική όχθη της λίμνης Ισίκ-Κουλ στην Κιργιζία, έφεραν στο φως έναν εξαιρετικής σημασίας αρχαιολογικό χώρο.
Η ανακάλυψη αυτή υπόσχεται να προσφέρει νέα δεδομένα για τους λαούς που κατοικούσαν στις στέπες της Κεντρικής Ασίας κατά την Εποχή του Σιδήρου.
Από τις 5 Απριλίου, μια ομάδα Κιργίζιων αρχαιολόγων, υπό την καθοδήγηση της υποψήφιας διδάκτορος Ιστορίας A. Abdykanova, συμμετέχει σε μια ανασκαφή επείγοντος χαρακτήρα στην περιοχή που προορίζεται για τη νέα οδική αρτηρία.
Οι εργασίες πραγματοποιούνται σε συμμόρφωση με τη νομοθεσία της Δημοκρατίας της Κιργιζίας σχετικά με την προστασία της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς, δεδομένου ότι η περιοχή ενδέχεται να κρύβει ίχνη ανθρώπινων οικισμών χιλιάδων ετών.
Τα πρώτα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις αρχικές εκτιμήσεις, με την ανάλυση 22 εκ των 30 προγραμματισμένων αρχαιολογικών ενοτήτων να έχει ολοκληρωθεί.
Η έρευνα έφερε στο φως 21 ταφικούς τύμβους («κουργκάν»), οι οποίοι αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα των αρχαίων νομαδικών πληθυσμών.
Το αίνιγμα του πέτρινου περιβόλου και οι τελετουργίες των νομάδων
Πέρα από τους τάφους, την παράσταση κλέβει μια επιβλητική κατασκευή –ένας μεγάλος πέτρινος περίβολος– του οποίου ο ακριβής ρόλος στην οργάνωση της περιοχής παραμένει ένα γοητευτικό αίνιγμα για τους ερευνητές.
Τα ευρήματα που ήρθαν στο φως “μίλησαν” ήδη για την ηλικία τους: χειροποίητα κεραμικά σκεύη, μια χάλκινη καρφίτσα μαλλιών και μια σφαιροειδής πέτρα από ψαμμίτη –που πιθανότατα χρησίμευε ως ακονιστήρι– “δείχνουν” ξεκάθαρα την πρώιμη περίοδο των Σακών, μεταφέροντάς μας αιώνες πίσω στον χρόνο.
Οι αρχαιολόγοι δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στο πλαίσιο των ευρημάτων για τη διατύπωση των συμπερασμάτων τους, καθώς η στρωματογραφική ανάλυση και τα κτερίσματα ενισχύουν την υπόθεση ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μια πολιτισμική εκδήλωση αυτών των αρχαίων κτηνοτροφικών λαών.
Ποιοι ήταν οι ένοικοι των τάφων; Η σύνδεση με τους Σκύθες των αρχαίων Ελλήνων
Για να γίνει αντιληπτή η σημασία αυτών των ευρημάτων, αξίζει να θυμηθούμε ότι αντιστοιχούν σε έναν ιρανόφωνο πληθυσμό τον οποίο οι Αχαιμενίδες Πέρσες αποκαλούσαν με τον γενικό όρο Σάκες, και οι Έλληνες, αιώνες αργότερα, θα αναγνώριζαν ως Σκύθες.
Ήταν νομάδες ιππείς και μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι, των οποίων η παρουσία εκτεινόταν στις απέραντες πεδιάδες που σήμερα περιλαμβάνουν το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, το Τατζικιστάν και το δυτικό άκρο της λεκάνης Ταρίμ στην Κίνα, καθώς και εδάφη της ευρωπαϊκής Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Τα διαθέσιμα ιστορικά και αρχαιολογικά στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των επιγραφών της αχαιμενιδικής περιόδου στην Περσέπολη, επιβεβαιώνουν την παρουσία τους στο ευρασιατικό τοπίο ήδη από τον 8ο αιώνα π.Χ. περίπου.
Η παράκτια ζώνη του Ισίκ-Κουλ, όπου βρίσκεται η Τσολπόν-Άτα, αποτελούσε κεντρικό σημείο για αυτές τις ομάδες. Κινεζικές ιστορικές πηγές, όπως το “Βιβλίο των Χαν”, αναφέρονταν στην περιοχή αυτή ως τη “Γη των Σακ”, κατονομάζοντας ρητά τη συγκεκριμένη φυλή.
Οι πλέον πρόσφατες έρευνες έχουν εντοπίσει περίπου τριάντα ταφές των Σακών στην οροσειρά Τιεν Σαν, που δεσπόζει στον ορίζοντα της λίμνης.
Στο “μικροσκόπιο” η κυκλική δομή: Αναζητώντας την ταυτότητα ενός αρχαίου μυστηρίου
Τα ευρήματα αυτά χρονολογούνται μεταξύ 550 και 250 π.Χ., αποδεικνύοντας την παρατεταμένη και συστηματική κατοίκηση αυτών των εσωτερικών κοιλάδων από τον εν λόγω λαό.
Οι εργασίες της αρχαιολογικής αποστολής θα συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες, με επίκεντρο την εξαντλητική ανασκαφή και μελέτη της μεγάλης κυκλικής πέτρινης δομής.
Κύριος στόχος αυτής της φάσης, σύμφωνα με επίσημες πηγές, είναι ο προσδιορισμός της απόλυτης χρονολόγησής της με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια και ο καθορισμός των ιδιαίτερων πολιτισμικών χαρακτηριστικών της, ώστε να ενταχθεί ορθά στη γνωστή ιστορική αλληλουχία των Σακών στην περιοχή.
Σιωπηλοί μάρτυρες: Από τις στέπες της Κεντρικής Ασίας στις προθήκες των μουσείων
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι προσπάθειες αυτές αποτελούν σημαντική συμβολή στη γνώση της αρχαίας ιστορίας της επαρχίας Ισίκ-Κουλ και προσφέρουν νέα επιστημονικά δεδομένα για μια περίοδο που κρύβει ακόμη πολλά αναπάντητα ερωτήματα.
Τα ευρήματα που ανακτήθηκαν, μόλις ολοκληρωθεί η ενδελεχής μελέτη τους, θα ενταχθούν στις συλλογές των μουσειακών ιδρυμάτων της χώρας, αποτελώντας σιωπηλούς μάρτυρες ενός πολιτισμού ιππέων που κυριάρχησε στις διαδρομές της στέπας πριν από χιλιάδες χρόνια.
