Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την έναρξη μιας φιλόδοξης στρατιωτικής πρωτοβουλίας με την ονομασία «Project Freedom» (Σχέδιο Ελευθερία), η οποία ξεκινά το πρωί της Δευτέρας 4 Μαΐου. Στόχος της επιχείρησης είναι ο απεγκλωβισμός των εμπορικών πλοίων που παραμένουν παγιδευμένα στα Στενά του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει, επιβάλλοντας υπέρογκα «διόδια» που φτάνουν έως και τα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν διευκρίνισε τι εννοούσε αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ θα «καθοδηγούν» τα πλοία. Λίγο αργότερα, το Axios μετέδωσε πως η επιχείρηση «Ελευθερία» για τα Στενά του Ορμούζ δεν θα περιλαμβάνει απαραίτητα τη συνοδεία εμπορικών πλοίων από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ.
Προκλήσεις και ο κίνδυνος ιρανικής αντίδρασης
Η επιχείρηση αυτή αποτελεί μια ευθεία πρόκληση προς την Τεχεράνη, ωστόσο ενέχει σημαντικούς κινδύνους.
Οι αμερικανικές δυνάμεις καλούνται να πλοηγηθούν σε ύδατα όπου η απειλή των θαλάσσιων ναρκών παραμένει ενεργή, ενώ το Ιράν, παρά τις απώλειες του παραδοσιακού ναυτικού του, διατηρεί έναν υπολογίσιμο «Στόλο Κουνουπιών».
Πρόκειται για ταχύπλοα σκάφη των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) που μπορούν να παρενοχλήσουν μεγάλα πλοία ή να ποντίσουν νέες νάρκες.
Επιπλέον, κινητοί εκτοξευτές στις ακτές των Στενών είναι ικανοί να εξαπολύσουν drones και πυραύλους.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ακόμη και αν η κεντρική ηγεσία της Τεχεράνης αποφύγει τη σύγκρουση, υπάρχει ο κίνδυνος μιας μεμονωμένης μονάδας ή ενός χειριστή των IRGC που μπορεί να ανοίξει πυρ, προκαλώντας κατάρρευση της υφιστάμενης εκεχειρίας.
Η αντίδραση της Τεχεράνης
Η πρώτη αντίδραση του Ιράν ήταν προειδοποιητική.
Ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Σαρντάρ Χοσεΐν Μοχιμπί, δήλωσε πως οι ένοπλες δυνάμεις διαθέτουν την «επιχειρησιακή ικανότητα και τον στρατιωτικό εξοπλισμό» για να επικρατήσουν.
Ο Εμπραχίμ Αζιζί, επικεφαλής της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, ανήρτησε ένα σαφές τελεσίγραφο: «Οποιαδήποτε αμερικανική παρέμβαση στο νέο θαλάσσιο καθεστώς των Στενών του Ορμούζ θα θεωρηθεί παραβίαση της εκεχειρίας».
⚠ WARNING
Any American interference in the new maritime regime of the Strait of Hormuz will be considered a violation of the ceasefire.
The Strait of Hormuz and the Persian Gulf would not be managed by Trump’s delusional posts!
No one would believe Blame Game scenarios!
— ابراهیم عزیزی (@Ebrahimazizi33) May 3, 2026
Τέλος, οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν ανακοίνωσαν ότι η ναυσιπλοΐα στην περιοχή πρέπει πλέον να διεξάγεται αποκλειστικά σε συντονισμό με τις ιρανικές στρατιωτικές μονάδες.
Εκπρόσωπος της ενιαίας διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν δήλωσε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι η Τεχεράνη «διατηρεί πλήρως και διαχειρίζεται δυναμικά» την ασφάλεια στα Στενά, υπογραμμίζοντας ότι οι δυνάμεις του θα «απαντήσουν σκληρά» σε οποιαδήποτε απειλή, σε οποιοδήποτε επίπεδο και σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας.
Η στρατιωτική «αρχιτεκτονική» της επιχείρησης
Σύμφωνα με τη CENTCOM, το «Project Freedom» δεν αφορά την παραδοσιακή συνοδεία νηοπομπών, αλλά τον συντονισμό της ασφαλούς κυκλοφορίας μέσω μιας επίδειξης ισχύος.
— U.S. Central Command (@CENTCOM) May 3, 2026
Τα μέσα που επιστρατεύονται περιλαμβάνουν:
- Αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων: Τα πλοία κλάσης Arleigh Burke θα αποτελέσουν τη ραχοκοκαλιά της επιχείρησης, παρέχοντας αντιαεροπορική προστασία.
- Πάνω από 100 αεροσκάφη: Οπλισμένα ελικόπτερα και επιθετικά αεροσκάφη A-10 θα περιπολούν για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση ταχύπλοων ή παράκτιων συστοιχιών.
- Μη επανδρωμένες πλατφόρμες: Drones σε αέρα και θάλασσα θα παρέχουν συνεχή επιτήρηση και δυνατότητα άμεσης επέμβασης.
- 15.000 στελέχη: Η δύναμη αυτή περιλαμβάνει το προσωπικό των δύο αεροπλανοφόρων που βρίσκονται στην περιοχή.
Στόχος το αίσθημα ασφάλειας
Η Τζένιφερ Πάρκερ, μη μόνιμη συνεργάτης του Ινστιτούτου Lowy και πρώην αξιωματικός του Βασιλικού Ναυτικού της Αυστραλίας, δήλωσε ότι αναμένει από τον αμερικανικό στρατό να αυξήσει την παρουσία του μέσα και πάνω από τα Στενά για να καθησυχάσει τα εμπορικά πλοία.
«Αυτό φαίνεται να είναι μια επιχείρηση που αφορά λιγότερο την παροχή άμεσης προστασίας σε ένα πλοίο ή σε μερικά πλοία και περισσότερο την προσπάθεια αλλαγής της κατάστασης στα Στενά, ώστε τα πλοία “να αισθάνονται ασφαλή“», σημείωσε.
Το στοίχημα του Τραμπ
Ο Αμερικανός Πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε παρεμβολή στην επιχείρηση θα αντιμετωπιστεί «δυναμικά», τονίζοντας τη σημασία της απελευθέρωσης των πλοίων.
«Πρόκειται για πλοία από περιοχές του κόσμου που δεν εμπλέκονται με κανέναν τρόπο σε όσα συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στη Μέση Ανατολή», έγραψε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Παράλληλα, ο Τραμπ άφησε αιχμές κατά των Ευρωπαίων συμμάχων, οι οποίοι επιδίωκαν παρέμβαση στα Στενά μόνο μετά την οριστική παύση των εχθροπραξιών με το Ιράν.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος σημείωσε ότι οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου συνεχίζονται και δήλωσε πως οι επαφές «Θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάτι πολύ θετικό για όλους».
Με πληροφορίες από: New York Times, CNN
