Οι ΗΠΑ βρίσκονται μπροστά σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις των τελευταίων ετών στις σχέσεις τους με το Ιράν, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει ταυτόχρονα διπλωματικές κινήσεις και στρατιωτικά πλήγματα, την ώρα που η Ισλαμική Δημοκρατία συγκλονίζεται από τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις των τελευταίων χρόνων.
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Αμερικανός Πρόεδρος διερευνά διπλωματικές επιλογές για το Ιράν, ενώ ταυτόχρονα σταθμίζει το ενδεχόμενο να επιτεθεί στη χώρα, προκειμένου να αποτρέψει την ηγεσία της από το να σκοτώσει περισσότερους διαδηλωτές, αναφέρουν οι New York Times.
Περισσότεροι από 10.700 άνθρωποι έχουν επίσης συλληφθεί τις δύο εβδομάδες των διαδηλώσεων, σύμφωνα με την οργάνωση Human Rights Activists News Agency, με έδρα τις ΗΠΑ.
Η οργάνωση έδωσε τον νεότερο απολογισμό νεκρών νωρίς την Τρίτη, βασιζόμενη σε δίκτυο υποστηρικτών στο Ιράν που διασταυρώνουν πληροφορίες, και ανέφερε ότι 512 από τους νεκρούς ήταν διαδηλωτές και 134 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας.
Με το διαδίκτυο να είναι εκτός λειτουργίας στο Ιράν και τις τηλεφωνικές γραμμές κομμένες, η αποτίμηση της κατάστασης γίνεται όλο και πιο δύσκολη, σημειώνει το Associated Press. Όσοι βρίσκονται εκτός χώρας φοβούνται ότι το μπλακάουτ πληροφόρησης ενθαρρύνει τους σκληροπυρηνικούς στους μηχανισμούς ασφαλείας του Ιράν να εξαπολύσουν ακόμη πιο βίαιη καταστολή.
Τα σενάρια επέμβασης των ΗΠΑ
Το Πεντάγωνο παρουσιάζει πλέον στον Τραμπ ένα ευρύτερο φάσμα στρατιωτικών επιλογών απ’ ό,τι είχε γίνει γνωστό μέχρι σήμερα.
Πιθανοί στόχοι περιλαμβάνουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν —πέρα από τα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα που το έπληξαν τον Ιούνιο— καθώς και εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο.
Ωστόσο, όπως διευκρίνισε ο ίδιος στους NYT, μια κυβερνοεπίθεση ή ένα πλήγμα κατά του εγχώριου μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν, που χρησιμοποιεί θανατηφόρα βία εναντίον των διαδηλωτών, θεωρούνται πιο πιθανά σενάρια αντίδρασης.
Οποιαδήποτε επίθεση απέχει τουλάχιστον μερικές ημέρες και θα μπορούσε να προκαλέσει σφοδρά αντίποινα από την Τεχεράνη. Ο Τραμπ επρόκειτο να ενημερωθεί για τις επιλογές του σήμερα, Τρίτη.
«Ο στρατός το εξετάζει και κοιτάμε κάποιες πολύ ισχυρές επιλογές», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους στο Air Force One το βράδυ της Κυριακής.
Ερωτηθείς για τις απειλές του Ιράν περί αντιποίνων, απάντησε: «Αν το κάνουν αυτό, θα τους χτυπήσουμε σε επίπεδα που δεν έχουν χτυπηθεί ποτέ πριν».
Το Ιράν, μέσω του προέδρου του κοινοβουλίου του, προειδοποίησε την Κυριακή ότι ο αμερικανικός στρατός και το Ισραήλ θα είναι «νόμιμοι στόχοι» εάν η Ουάσινγκτον χρησιμοποιήσει βία για να προστατεύσει τους διαδηλωτές.
Δασμοί σε όσους κάνουν μπίζνες με το Ιράν
Την ίδια στιγμή, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ανέβασε τους τόνους και σε οικονομικό πεδίο. Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οποιαδήποτε χώρα συναλλάσσεται με το Ιράν θα αντιμετωπίσει δασμό 25% σε κάθε εμπορική δραστηριότητα με τις ΗΠΑ, μεταδίδει το Reuters.
«Από αυτή τη στιγμή και άμεσα, οποιαδήποτε χώρα κάνει δουλειές με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα πληρώνει δασμό 25% σε κάθε και οποιαδήποτε συναλλαγή που πραγματοποιείται με τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής», έγραψε σε ανάρτησή του στο Truth Social.
Το Ιράν, μέλος του ΟΠΕΚ, βρίσκεται εδώ και χρόνια υπό βαριές αμερικανικές κυρώσεις. Εξάγει μεγάλο μέρος του πετρελαίου του στην Κίνα, ενώ ανάμεσα στους βασικούς εμπορικούς του εταίρους περιλαμβάνονται επίσης η Τουρκία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ινδία.
«Αυτή η εντολή είναι τελική και αμετάκλητη», πρόσθεσε ο Τραμπ, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Η κινεζική πρεσβεία στην Ουάσινγκτον επέκρινε την προσέγγιση του Τραμπ, δηλώνοντας ότι η Κίνα θα λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να διασφαλίσει τα συμφέροντά της και ότι αντιτίθεται σε «κάθε παράνομη μονομερή κύρωση και εξωεδαφική δικαιοδοσία».
Η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, που υπέγραψαν εμπορικές συμφωνίες με τις ΗΠΑ πέρυσι, ανακοίνωσαν την Τρίτη ότι παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.
Η Τεχεράνη «θέλει να διαπραγματευτεί»
Το Ιράν, που πέρυσι ενεπλάκη σε πόλεμο 12 ημερών με το Ισραήλ -σύμμαχο των ΗΠΑ- και του οποίου οι πυρηνικές εγκαταστάσεις βομβαρδίστηκαν από τον αμερικανικό στρατό τον Ιούνιο, βιώνει τώρα τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις εδώ και χρόνια.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να συναντηθούν με Ιρανούς αξιωματούχους και ότι βρίσκεται σε επαφή με την ιρανική αντιπολίτευση, την ώρα που αυξάνει την πίεση προς την ηγεσία της χώρας, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για στρατιωτική δράση.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι η Τεχεράνη θέλει να διαπραγματευτεί με την Ουάσινγκτον, μετά την απειλή του να πλήξει την Ισλαμική Δημοκρατία λόγω της αιματηρής καταστολής των διαδηλώσεων, στις οποίες μκο λένε ότι έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 646 άνθρωποι.
«Νομίζω ότι έχουν κουραστεί να τους χτυπούν οι ΗΠΑ», δήλωσε ο Τραμπ. «Το Ιράν θέλει να διαπραγματευτεί».
Το Ιράν δεν αντέδρασε άμεσα στα σχόλια του Τραμπ, τα οποία έγιναν μετά την επίσκεψη στο Ιράν, αυτό το Σαββατοκύριακο, του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν – χώρας που παραδοσιακά λειτουργεί ως μεσολαβητής μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Παραμένει επίσης ασαφές τι θα μπορούσε να υποσχεθεί το Ιράν, ιδίως καθώς ο Τραμπ έχει θέσει αυστηρές απαιτήσεις για το πυρηνικό του πρόγραμμα και το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων, το οποίο η Τεχεράνη επιμένει ότι είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική της άμυνα.
Μιλώντας σε ξένους διπλωμάτες στην Τεχεράνη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, υποστήριξε ότι «η κατάσταση έχει τεθεί υπό πλήρη έλεγχο», κατηγορώντας το Ισραήλ και τις ΗΠΑ για τη βία, χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις.
«Γι’ αυτό οι διαδηλώσεις έγιναν βίαιες και αιματηρές, για να δοθεί μια δικαιολογία στον Αμερικανό Πρόεδρο να επέμβει», είπε ο Αραγτσί, σε δηλώσεις που μετέδωσε το Al Jazeera.
Παρ’ όλα αυτά, ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν είναι «ανοιχτό στη διπλωματία».
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, ανέφερε ότι ένας δίαυλος επικοινωνίας με τις ΗΠΑ παραμένει ανοιχτός, αλλά οι συνομιλίες θα πρέπει να «βασίζονται στην αποδοχή αμοιβαίων συμφερόντων και ανησυχιών, όχι σε μια διαπραγμάτευση που είναι μονόπλευρη, μονομερής και βασισμένη σε επιβολές».
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, δήλωσε ότι η δημόσια ρητορική του Ιράν αποκλίνει από τα ιδιωτικά μηνύματα που έχει λάβει η κυβέρνηση από την Τεχεράνη τις τελευταίες ημέρες. «Νομίζω ότι ο Πρόεδρος ενδιαφέρεται να διερευνήσει αυτά τα μηνύματα», είπε.
«Ωστόσο, με αυτά τα δεδομένα, ο Πρόεδρος έχει δείξει ότι δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει στρατιωτικές επιλογές όταν και αν το κρίνει απαραίτητο, και κανείς δεν το γνωρίζει αυτό καλύτερα από το Ιράν».
