Ενώ το ενδεχόμενο μιας νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή παραμένει ανοιχτό, η Τεχεράνη φαίνεται να προετοιμάζει την απάντησή της διευρύνοντας το γεωγραφικό πεδίο των πιθανών αντιποίνων της.
Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα των Financial Times, το ιρανικό καθεστώς εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο διενέργειας πληγμάτων εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων επί ευρωπαϊκού εδάφους, εφόσον ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υλοποιήσει τις απειλές του για νέα επιθετικά χτυπήματα.
Στο στόχαστρο η Νοτιοανατολική Ευρώπη
Ειδικότερα, η εφημερίδα επικαλείται πηγές που βρίσκονται κοντά στο ιρανικό καθεστώς, οι οποίες αποκαλύπτουν ότι οι ιρανικές δυνάμεις έχουν αξιολογήσει πιθανές επιθέσεις σε αμερικανικά στρατιωτικές υποδομές στη νοτιοανατολική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Βουλγαρίας.
Η Σόφια εξουσιοδότησε πρόσφατα αμερικανικά αεροσκάφη ανεφοδιασμού να επιχειρούν από την αεροπορική βάση Bezmer, γεγονός που ενδέχεται να αυξάνει τη στρατηγική σημασία της συγκεκριμένης εγκατάστασης για την Ουάσινγκτον.
Ο ρόλος της Κύπρου
Παράλληλα, η Κύπρος εξετάστηκε επίσης ως πιθανός στόχος σε περίπτωση περαιτέρω αμερικανικής στρατιωτικής δράσης, όπως ανέφερε στους Financial Times άτομο που γνώριζε τις διαβουλεύσεις της Τεχεράνης.
Το νησί φιλοξενεί βρετανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μία εκ των οποίων, η αεροπορική βάση στο Ακρωτήρι, είχε τεθεί στο στόχαστρο επίθεσης με drone νωρίτερα φέτος.
Απειλή για τα υποθαλάσσια καλώδια
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι Ιρανοί έχουν επίσης εξετάσει τρόπους για να προκαλέσουν διαταραχές στα υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Τυχόν ζημιά στα καλώδια αυτά θα μπορούσε να επηρεάσει κρίσιμες τηλεπικοινωνιακές υποδομές που διέρχονται από μια από τις πιο στρατηγικές θαλάσσιες οδούς του κόσμου.
«Πραγματική, αλλά περιορισμένη»
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) και άλλοι στρατιωτικοί διοικητές έχουν προειδοποιήσει ότι, σε μια νέα σύγκρουση πλήρους κλίμακας, το Ιράν θα προχωρήσει πέρα από την προηγούμενη στρατηγική του -η οποία περιοριζόταν σε επιθέσεις κατά αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών, ενεργειακών εγκαταστάσεων και άλλων στόχων στη Μέση Ανατολή- πλήττοντας στόχους ακόμα πιο μακριά.
Τον περασμένο μήνα, οι IRGC απείλησαν το Ηνωμένο Βασίλειο για τη χρήση βρετανικών στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ, δηλώνοντας ότι «κάθε βάση που χρησιμοποιείται για την εξαπόλυση επίθεσης σε ιρανικό έδαφος θα θεωρείται νόμιμος στόχος».
Από την πλευρά του, ο Σίντχαρτ Κάουσαλ, ερευνητής στο ινστιτούτο Royal United Services Institute (RUSI) στο Λονδίνο, χαρακτήρισε την απειλή των ιρανικών πυραύλων κατά στόχων στην Ευρώπη και αλλού ως «πραγματική, αλλά περιορισμένη».
Όπως εξήγησε, το Ιράν θα μπορούσε να αναπτύξει βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς, όπως τη σειρά Shahab, εναντίον αμερικανικών στόχων στη νότια και νοτιοανατολική Ευρώπη, αν και σημείωσε ότι αυτά τα συστήματα θα δυσκολεύονταν να προκαλέσουν ζημιές σε μεγαλύτερες αποστάσεις.
Ο ρόλος των proxies
Η Τεχεράνη έχει ήδη αποδείξει τη βούλησή της να πλήττει απομακρυσμένους στόχους. Τις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο, η Ουάσινγκτον κατηγόρησε το Ιράν για την εκτόξευση πυραύλων —κανένας εκ των οποίων δεν βρήκε στόχο— εναντίον της κοινής αμερικανοβρετανικής βάσης Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό, σε απόσταση περίπου 4.000 χιλιομέτρων.
Ο Ντάγκλας Μπάρι από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS) σημείωσε: «Αυτά τα πλήγματα που επιχείρησαν στο Ντιέγκο Γκαρσία φέτος είναι ενδεικτικά του ότι διαθέτουν όπλα με βεληνεκές μεγαλύτερο των 2.000 χιλιομέτρων».
«Το πόσα τέτοια όπλα κατέχουν πραγματικά είναι ένα διαφορετικό ερώτημα, όπως και το αν θα ήταν διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν έστω και μια φούχτα από αυτά για να κάνουν μια εντυπωσιακή επίδειξη. Ο κίνδυνος είναι οι πύραυλοι να αποτύχουν ή να καταρριφθούν, οπότε πώς θα ωφεληθούν; Όσο μεγαλύτερο είναι το βεληνεκές, τόσο πιο δύσκολο είναι να υπάρξει πραγματική ακρίβεια».
Τον Μάρτιο, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι η αεράμυνα του ΝΑΤΟ ανέκοψε αρκετούς βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν. Δυτικοί αξιωματούχοι εκτίμησαν τότε ότι επρόκειτο για ιρανικό drone που εκτοξεύτηκε από περιφερειακές οργανώσεις (proxies) και όχι απευθείας από την Τεχεράνη.
Πηγές σημείωσαν ότι η ιρανική επίθεση τον περασμένο μήνα στην αμερικανική βάση στην Ιορδανία, που στοίχισε τη ζωή σε τρεις Αμερικανούς στρατιώτες, ήταν η πιο ακριβής επίθεση μεγάλου βεληνεκσούς που έχει πραγματοποιήσει το Ιράν, αποδεικνύοντας την ικανότητά του να πλήττει στόχους σε μεγάλες αποστάσεις.
«Αυτό ήταν επίσης ένα μήνυμα προς την Ευρώπη: μπορεί να δεχθεί πυραύλους, επομένως θα πρέπει να γνωρίζει πού πρέπει να σταθεί σε αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε μια πηγή στους FT.
Ο Κάουσαλ από το RUSI εξήγησε ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει και βαρύτερους πυραύλους, αλλά αυτοί θα έπρεπε να φέρουν ελαφρύτερο φορτίο για να καλύψουν τη μεγάλη απόσταση, πράγμα που σημαίνει ότι οι ζημιές θα ήταν ελάχιστες.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι «θα ήταν πιο αποτελεσματικό για αυτούς να λειτουργήσουν μέσω αντιπροσώπων (proxies)», στους οποίους περιλαμβάνονται σιιτικές Πολιτοφυλακές στο Ιράκ, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο και οι Χούθι στην Υεμένη.
Στρατηγική αύξησης του κόστους για τις ΗΠΑ
Τα αναφερόμενα σχέδια έρχονται σε μια στιγμή που η Τεχεράνη εξετάζει πώς θα μπορούσε να αυξήσει το κόστος του πολέμου για την Ουάσινγκτον, εάν η σύγκρουση επεκταθεί πέρα από το σημερινό της πεδίο.
Οι πηγές υπογράμμισαν ότι η κλίμακα και ο χαρακτήρας των όποιων ιρανικών αντιποίνων θα εξαρτηθούν από τις ενέργειες που θα λάβουν οι ΗΠΑ, υπενθυμίζοντας πως ο Αμερικανός Πρόεδρος είχε δηλώσει τον περασμένο μήνα ότι η Ουάσινγκτον θα καταστρέφει μια ιρανική γέφυρα ή έναν σταθμό ηλεκτροπαραγωγής κάθε φορά που το Ιράν στοχεύει ένα πλοίο στα Στενά.
Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά μια πηγή στους Financial Times, η Τεχεράνη αναπτύσσει επιλογές για τη διεύρυνση της σύγκρουσης «εάν ο Τραμπ υλοποιήσει τις προηγούμενες απειλές για πλήγματα σε ιρανικές υποδομές ως απάντηση στις επιθέσεις εναντίον της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ».
Μια δεύτερη πηγή υπογράμμισε ότι το Ιράν δεν θα θέσει «κανέναν περιορισμό» στην απάντησή του σε περίπτωση αμερικανικής επιθετικότητας. «Εάν οι ΗΠΑ το τραβήξουν στα άκρα, το Ιράν θα υπερασπιστεί τον εαυτό του με κάθε τίμημα, θα ξεπεράσει τα όρια της περιοχής και θα πλήξει και την Ευρώπη».
Αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις
Η διπλωματική προσπάθεια για την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ οδηγείται σε απόλυτο αδιέξοδο, καθώς η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν σκληραίνει περαιτέρω τη στάση της.
Μετά την αναβάθμιση σκληροπυρηνικών στελεχών σε κορυφαίες θέσεις ασφαλείας από τον ανώτατο ηγέτη της χώρας, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, το Ιράν προειδοποιεί ανοιχτά ότι μια νέα κλιμάκωση της σύγκρουσης από τις ΗΠΑ δεν θα συναντήσει γεωγραφικούς περιορισμούς.
Οι διαπραγματεύσεις για το άνοιγμα του θαλάσσιου περάσματος έχουν διακοπεί, ενώ ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι «δεν διεξάγονται ούτε έχουν προγραμματιστεί συνομιλίες ή συζητήσεις» με την Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, ορισμένοι εντός του ιρανικού καθεστώτος ανησυχούν ότι η Τεχεράνη τραβάει το σχοινί στα άκρα.
Πολλοί σκληροπυρηνικοί θεωρούν ότι δεν μπορεί να υπάρξει εμπιστοσύνη στις ΗΠΑ για την εφαρμογή οποιασδήποτε συμφωνίας και ότι το Ιράν πρέπει να προκαλέσει μεγαλύτερο κόστος στην Ουάσινγκτον για να διασφαλίσει ότι θα τηρήσει τις υποχρεώσεις μιας τελικής διευθέτησης.
Ανάμεσά τους είναι και ο Μοχσέν Ρεζαΐ, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, τον οποίο ο Χαμενεΐ διόρισε την περασμένη εβδομάδα ως τον ανώτατο αξιωματούχο ασφαλείας της χώρας.
Ιρανοί αναλυτές ερμήνευσαν την κίνηση αυτή ως σημάδι ότι παράγοντες όπως ο Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο επικεφαλής διαπραγματευτής της χώρας και πρόεδρος του κοινοβουλίου, έχουν παραμεριστεί προς το παρόν, καθώς οι προοπτικές για μια διαρκή συμφωνία απομακρύνονται.
Το Ιράν «στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι αν δεν καταλήξετε σε συμφωνία με τον Γκαλιμπάφ, θα πρέπει να συναλλαγείτε με τον Ρεζαΐ», ανέφερε η δεύτερη πηγή στους Financial Times.
«Το μήνυμα είναι: Μη θυμώνετε, γιατί εγώ είμαι πιο θυμωμένος από εσάς».
