Τρεις ηγέτες άνω των 70 ετών, χώρες που διαθέτουν περίπου το 90% των πυρηνικών όπλων του πλανήτη, δύο συνεχιζόμενοι πόλεμοι και μια ιστορική συνάντηση χωρίς σαφώς καθορισμένη ατζέντα. Αυτό είναι το σκηνικό που περιγράφει το CNN, καθώς η Ευρώπη παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις προετοιμασίες για την τριμερή συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ, του Βλαντίμιρ Πούτιν και του Σι Τζινπίνγκ στην Κίνα.
Οι τρεις ηγέτες αναμένεται να συναντηθούν την Πέμπτη (19/11) στη Σεντζέν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC), με το ουκρανικό ζήτημα να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πηγές ανησυχίας για τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ.
Σε ανάλυσή του, ο επικεφαλής ανταποκριτής διεθνών θεμάτων του CNN, Νικ Πάτον Γουόλς, επισημαίνει ότι ο πραγματικός κίνδυνος δεν βρίσκεται απαραίτητα στις δημόσιες ανακοινώσεις της συνόδου, αλλά σε όσα ενδέχεται να συμφωνηθούν πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς τη συμμετοχή της Ουκρανίας και των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η απρόβλεπτη στάση του Αμερικανού προέδρου, η επιδίωξη του Πούτιν να επαναφέρει τη Ρωσία στο επίκεντρο της παγκόσμιας διπλωματίας και οι στρατηγικές επιδιώξεις του Πεκίνου συνθέτουν, σύμφωνα με το CNN, ένα ιδιαίτερα αβέβαιο περιβάλλον.
«Δύσκολα μπορεί να προκύψει κάτι καλό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια»
Η ανησυχία στους ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους είναι έντονη, σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στο CNN υπό τον όρο της ανωνυμίας.
«Ο Τραμπ ακούει τον τελευταίο άνθρωπο με τον οποίο μιλάει, επομένως αυτό θα καθορίσει όσα θα πει», ανέφερε Ευρωπαίος αξιωματούχος, αποτυπώνοντας τον προβληματισμό για την επιρροή που ενδέχεται να ασκήσουν στον Αμερικανό πρόεδρο οι συνομιλητές του.
Άλλος Ευρωπαίος διπλωμάτης ήταν ακόμη πιο απαισιόδοξος.
«Δύσκολα μπορεί κανείς να δει κάτι καλό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια να προκύπτει από αυτή τη συνάντηση», δήλωσε.
Τρίτος υψηλόβαθμος αξιωματούχος χαρακτήρισε την εικόνα της τριμερούς συνάντησης «φυσικά απαίσια για εμάς», αν και εμφανίστηκε λιγότερο ανήσυχος για το ενδεχόμενο να επιτευχθεί κάποια ευρύτερη συμφωνία.
Όπως εξηγεί ο Πάτον Γουόλς, οι παραδοσιακές συναντήσεις κορυφής αυτού του επιπέδου συνήθως αποτελούν την κατάληξη πολύμηνων διαπραγματεύσεων, με τις βασικές συμφωνίες να έχουν προετοιμαστεί εκ των προτέρων.
Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, η ατζέντα παραμένει ρευστή.
Αρχικά, ως κεντρικό θέμα παρουσιάστηκε ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών, χωρίς να αναμένονται σημαντικές εξελίξεις. Το Πεκίνο αναφέρθηκε γενικότερα στη διαφύλαξη της παγκόσμιας ειρήνης, ενώ ο Τραμπ πρόσθεσε στις δημόσιες τοποθετήσεις του το Ιράν, την Ουκρανία, τη Nvidia, ακόμη και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Το «όνειρο του Πούτιν» και η φωτογραφία των τριών ηγετών
Ένας από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους που επικαλείται το CNN χαρακτήρισε τη συνάντηση «όνειρο του Πούτιν».
Η συμμετοχή του Ρώσου προέδρου στο ίδιο τραπέζι με τους ηγέτες των ΗΠΑ και της Κίνας προσφέρει στη Μόσχα μια σημαντική ευκαιρία να προβάλει εκ νέου την εικόνα μιας παγκόσμιας υπερδύναμης.
Κατά τον Πάτον Γουόλς, ο Πούτιν αποκομίζει διπλωματικό όφελος από την ίδια τη συμμετοχή του, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των συνομιλιών.
Η εικόνα των τριών προέδρων μαζί θα έχει ιδιαίτερη συμβολική βαρύτητα, καθώς θα τοποθετήσει τη Ρωσία στο ίδιο επίπεδο με τις δύο ισχυρότερες οικονομικές και στρατηγικές δυνάμεις του κόσμου.
Ο ίδιος Ευρωπαίος αξιωματούχος σχολίασε μάλιστα ότι ένα από τα ερωτήματα για τον Τραμπ θα είναι «ποιος θα σταθεί στη μέση της φωτογραφίας των μεγάλων αγοριών».
Για το CNN, η φωτογραφία αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει σύμβολο της αποδυνάμωσης της δυτικής επιρροής.
Στη μία πλευρά θα βρίσκεται ο πρόεδρος που διέταξε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, στην άλλη ο ηγέτης της Κίνας, η οποία διατηρεί στενές οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα, και ανάμεσά τους ο Αμερικανός πρόεδρος, του οποίου οι επιλογές στο ουκρανικό έχουν προκαλέσει επανειλημμένα αντιδράσεις στους Ευρωπαίους συμμάχους.
Ο μεγαλύτερος φόβος: Μια συμφωνία για την Ουκρανία χωρίς την Ουκρανία
Σύμφωνα με την ανάλυση, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το Κίεβο είναι να αποδεχθεί ο Τραμπ τη ρωσική εκδοχή των γεγονότων στο μέτωπο ή να καταλήξει σε μια βιαστική συμφωνία την οποία στη συνέχεια θα αισθάνεται υποχρεωμένος να υπερασπιστεί.
Ο Πάτον Γουόλς εκτιμά ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Ουκρανία ως εμπόδιο στην προσπάθειά του να επιτύχει μια γρήγορη ειρηνευτική συμφωνία.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ χαρακτήρισε ειρωνικά την Ουκρανία «το αγαπημένο μου θέμα», αναφερόμενος στη συνεχιζόμενη σύγκρουση και στις απώλειες των αντιμαχόμενων πλευρών.
Υποστήριξε επίσης ότι η Ουκρανία χάνει τον πόλεμο, προτού αναφερθεί σε περίπου 25.000 στρατιωτικές απώλειες τον μήνα στη σύγκρουση Ρωσίας και Ουκρανίας.
Το CNN επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη ρητορική ενισχύει την ευρωπαϊκή ανησυχία πως ο Τραμπ θα μπορούσε να υιοθετήσει μια προσέγγιση περισσότερο ευνοϊκή για τις θέσεις της Μόσχας.
Ωστόσο, ο αναλυτής σημειώνει ότι το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του έχουν πλέον αποκτήσει εμπειρία στη διαχείριση των απρόβλεπτων κινήσεων της Ουάσινγκτον.
Ο κίνδυνος δεν είναι απαραίτητα ότι θα αποδεχθούν οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει στη Σεντζέν, αλλά ότι ο Πούτιν θα αισθανθεί ενθαρρυμένος να συνεχίσει τον πόλεμο, θεωρώντας πως η αμερικανική πίεση θα στραφεί περισσότερο προς την ουκρανική πλευρά.
Οι κινήσεις της Ουάσινγκτον που έχουν ανησυχήσει την Ευρώπη
Η ανάλυση του CNN εξετάζει επίσης μια σειρά πρόσφατων αποφάσεων και διπλωματικών πρωτοβουλιών της κυβέρνησης Τραμπ, οι οποίες έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στο Κίεβο και σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η συμφωνία των ΗΠΑ για αγορά ρωσικού πετρελαίου ντίζελ, την οποία το CNN θεωρεί υποχώρηση από την προηγούμενη πολιτική κυρώσεων εις βάρος της Μόσχας.
Αναφέρεται επίσης στις καταγγελλόμενες διακοπές ανταλλαγής αμερικανικών πληροφοριών και στους περιορισμούς των υπηρεσιών Starshield, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ουκρανική άμυνα απέναντι στις ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.
Το CNN σημειώνει ότι ο Λευκός Οίκος έχει αμφισβητήσει ή υποβαθμίσει αυτές τις αναφορές.
Στο διπλωματικό πεδίο, ο αρθρογράφος στέκεται ιδιαίτερα στις ενέργειες δύο προσώπων του στενού περιβάλλοντος του Αμερικανού προέδρου: του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, και του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ.
Κατά το CNN, οι δύο απεσταλμένοι έχουν αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες, παρά την περιορισμένη διπλωματική εμπειρία τους.
Ο Γουίτκοφ, σε συνάντηση στο Κρεμλίνο τον περασμένο μήνα, χαρακτήρισε τον Πούτιν «ανθρωπιστή», μετά την απελευθέρωση του Αμερικανού Στίβεν Χάμπαρντ, πρώην εκπαιδευτικού και βετεράνου των ενόπλων δυνάμεων.
Από την πλευρά του, ο Κούσνερ επιχείρησε να εντάξει τις ειρηνευτικές συνομιλίες σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η προσέγγιση αυτή κινδυνεύει να ενισχύσει το ρωσικό αφήγημα ότι το ΝΑΤΟ αποτελεί την κύρια πηγή της έντασης στην περιοχή, αντί να εστιάζει στην ευθύνη της Μόσχας για τις εισβολές στη Γεωργία το 2008 και στην Ουκρανία το 2014 και το 2022.
Οι εγγυήσεις ασφαλείας και το Ντονμπάς
Το CNN αναφέρεται επίσης στις πρόσφατες επαφές του Κούσνερ με τη ρωσική ηγεσία σχετικά με την πιθανή συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Μετά από επίσκεψή του στη Μόσχα, ο Αμερικανός απεσταλμένος υποστήριξε ότι ο Πούτιν είχε αποδεχθεί μια τέτοια συμμετοχή, θέση την οποία στη συνέχεια διέψευσε το Κρεμλίνο.
Παράλληλα, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Κούσνερ φέρεται να πρότεινε εγγυήσεις ασφαλείας αντίστοιχες με εκείνες του ΝΑΤΟ, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουκρανία θα παραχωρούσε το υπόλοιπο της περιοχής του Ντονμπάς.
Κατά τον Πάτον Γουόλς, οι κινήσεις αυτές δημιουργούν την εντύπωση ότι η αμερικανική ειρηνευτική πρωτοβουλία μετατοπίζεται σταδιακά προς θέσεις που ευνοούν τη Μόσχα.
Ο αναλυτής θεωρεί ότι οι δημόσια γνωστές εξελίξεις αποτελούν μόνο ένα μέρος των διαπραγματεύσεων, ενώ παραμένει άγνωστο τι συζητείται στους ανεπίσημους διαύλους επικοινωνίας.
Αυτό ακριβώς καθιστά, σύμφωνα με τον ίδιο, τη συνάντηση στη Σεντζέν τόσο ανησυχητική.

Ο ρόλος της Κίνας: Μπορεί ο Σι να συγκρατήσει τον Πούτιν;
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να ελπίζουν ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να διαδραματίσει εποικοδομητικό ρόλο στην προσπάθεια τερματισμού του πολέμου.
Η εκτίμησή τους στηρίζεται, μεταξύ άλλων, στις ενδείξεις ότι ο Σι Τζινπίνγκ έχει ασκήσει πίεση στον Πούτιν να περιορίσει τις πυρηνικές απειλές, αλλά και στο γεγονός ότι η Κίνα δεν έχει προχωρήσει σε μαζικό άμεσο εξοπλισμό της Ρωσίας.
Επιπλέον, το Πεκίνο επιδιώκει να παρουσιαστεί ως παγκόσμια δύναμη ικανή να διαμεσολαβεί σε μεγάλες διεθνείς κρίσεις.
Ωστόσο, ο Πάτον Γουόλς θεωρεί υπερβολικά αισιόδοξη την προσδοκία ότι η Κίνα θα ασκήσει αποφασιστική πίεση στη Ρωσία.
Όπως υποστηρίζει, το Πεκίνο έχει ισχυρό στρατηγικό συμφέρον να αποτρέψει μια ρωσική ήττα, η οποία θα αποδυνάμωνε σημαντικά έναν από τους σημαντικότερους διεθνείς εταίρους του.
Ο αναλυτής συνδέει αυτή την εκτίμηση και με τις αμερικανικές ενέργειες κατά του Ιράν και της Βενεζουέλας, δύο χωρών που διατηρούν στενές σχέσεις με την Κίνα.
Κατά την εκτίμησή του, μια αποδυνάμωση της δυτικής θέσης στην Ουκρανία θα μπορούσε να εξυπηρετεί ευρύτερα τα κινεζικά στρατηγικά συμφέροντα.
Γιατί η Σεντζέν δεν θα είναι μια νέα Γιάλτα
Παρά τους φόβους για μια συνάντηση που θα θυμίζει τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, το CNN επισημαίνει ότι οι ιστορικές συνθήκες είναι εντελώς διαφορετικές.
Στη Γιάλτα, οι ηγέτες των μεγάλων συμμαχικών δυνάμεων συναντήθηκαν ενώ διαφαινόταν η ήττα της ναζιστικής Γερμανίας, διαμορφώνοντας το πλαίσιο της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Στη Σεντζέν, αντίθετα, θα συναντηθούν τρεις ηγέτες με διαφορετικές επιδιώξεις, αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα και σημαντικούς περιορισμούς στην ισχύ τους.
Ο Πάτον Γουόλς περιγράφει τον Τραμπ και τον Πούτιν ως ηγέτες που έχουν εμπλακεί σε πολέμους οι οποίοι δεν εξελίσσονται σύμφωνα με τις αρχικές τους προσδοκίες.
Αντίθετα, σημειώνει ότι ο Σι Τζινπίνγκ έχει επιβλέψει τη ραγδαία άνοδο της Κίνας σε παγκόσμια τεχνολογική υπερδύναμη, αποφεύγοντας μέχρι στιγμής μια στρατιωτική σύγκρουση για την Ταϊβάν.
Η Κίνα διαθέτει αυξανόμενη οικονομική και τεχνολογική επιρροή, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικά διλήμματα ως προς τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Επομένως, κατά το CNN, η τριμερής συνάντηση δεν συνεπάγεται ότι οι τρεις πρόεδροι μπορούν να επιβάλουν μονομερώς μια νέα παγκόσμια τάξη.
Ο κίνδυνος να κερδίσει ο Πούτιν περισσότερο χρόνο για τον πόλεμο
Το μεγαλύτερο δώρο προς τη Μόσχα, σύμφωνα με την καταληκτική εκτίμηση του CNN, δεν θα είναι απαραίτητα κάποια επίσημη συμφωνία ή κοινή διακήρυξη.
Θα είναι η αίσθηση του Πούτιν ότι δεν αντιμετωπίζει ουσιαστική αντίσταση από τους δύο ισχυρότερους συνομιλητές του.
Ο Πάτον Γουόλς εκτιμά ότι ο Τραμπ και ο Σι ενδέχεται να μην απαιτήσουν από τη Ρωσία άμεση κατάπαυση του πυρός ή μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία που να προστατεύει την Ουκρανία.
Αντίθετα, υπάρχει ο κίνδυνος η πίεση να στραφεί προς το Κίεβο και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, με στόχο νέες παραχωρήσεις.
Ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα μπορούσε να προσφέρει στη Μόσχα επιπλέον μήνες για να συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της στο Ντονμπάς, ενώ ο ουκρανικός πληθυσμός θα αντιμετωπίζει ακόμη έναν χειμώνα υπό ρωσικές επιθέσεις.
Ο αναλυτής επισημαίνει ότι ο χρόνος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα και για τους ίδιους τους ηγέτες.
Ο Σι είναι 73 ετών, ο Πούτιν 74 και ο Τραμπ 80, ενώ απομένουν δύο χρόνια μέχρι την ολοκλήρωση της δεύτερης προεδρικής θητείας του τελευταίου.
Κατά τον Πάτον Γουόλς, αυτή η χρονική πίεση ενδέχεται να κάνει τις επόμενες κινήσεις τους ακόμη πιο απρόβλεπτες.
Το κρίσιμο ερώτημα, καταλήγει η ανάλυση, δεν είναι εάν η συνάντηση της Σεντζέν θα αποτελέσει μια νέα Γιάλτα, αλλά εάν όσα συμφωνηθούν ή απλώς υπονοηθούν πίσω από κλειστές πόρτες θα ενθαρρύνουν τη Μόσχα να συνεχίσει τον πόλεμο, αφήνοντας την Ουκρανία και την Ευρώπη να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες.