Μπορούν ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ να επαναλάβουν τη Διάσκεψη της Γιάλτας του 1945, χαράσσοντας τις νέες σφαίρες επιρροής και καθορίζοντας το μέλλον του πλανήτη;
Η επικείμενη συνάντηση των τριών ηγετών στην Κίνα έχει ήδη προκαλέσει συγκρίσεις με την ιστορική συνάντηση του Ουίνστον Τσόρτσιλ, του Φράνκλιν Ρούζβελτ και του Ιωσήφ Στάλιν, όταν οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής διαμόρφωναν τη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη.
Ωστόσο, σε ανάλυσή του στους Financial Times, ο Γκίντεον Ράχμαν υποστηρίζει ότι οι σημερινοί ηγέτες των ΗΠΑ, της Ρωσίας και της Κίνας δεν διαθέτουν την ισχύ να επιβάλουν τη θέλησή τους στον υπόλοιπο κόσμο, ακόμη κι αν το επιθυμούσαν.
Ο αρθρογράφος επικαλείται τη γνωστή ρήση του Καρλ Μαρξ, σύμφωνα με την οποία τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα εμφανίζονται δύο φορές: «Την πρώτη ως τραγωδία, τη δεύτερη ως φάρσα».
Ποιο από τα δύο σενάρια, όμως, είναι πιθανότερο να εκτυλιχθεί στη σύνοδο της Σενζέν;
Το εφιαλτικό σενάριο για την Ουκρανία και την Ταϊβάν
Σύμφωνα με τον Ράχμαν, ένα δυνητικά τραγικό αποτέλεσμα της συνάντησης θα ήταν η επίτευξη μιας συμφωνίας μεταξύ των τριών ηγετών για την αμοιβαία αναγνώριση των «ζωτικών συμφερόντων» τους, για να χρησιμοποιήσουμε μια έκφραση που προτιμά ιδιαίτερα το Πεκίνο.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τρεις ηγέτες θα μπορούσαν να υιοθετήσουν τις θέσεις της Μόσχας για τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις αντίστοιχες θέσεις του Πεκίνου για το μέλλον της Ταϊβάν.
Σε αντάλλαγμα, ο Τραμπ θα μπορούσε να εξασφαλίσει κάποια υποστήριξη στο ζήτημα του Ιράν ή ορισμένες οικονομικές νίκες για τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, ο αρθρογράφος των Financial Times εκτιμά ότι η περιορισμένη διάρκεια και η δομή της συνάντησης καθιστούν μάλλον απίθανη την επίτευξη νέων, ουσιαστικών συμφωνιών.
Αντιθέτως, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, και οι τρεις ηγέτες ενδέχεται να αρκεστούν στον συμβολισμό μιας κοινής φωτογραφίας.

Τι έχει να κερδίσει ο καθένας από τους τρεις ηγέτες
Για τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η προοπτική απώλειας της θέσης της Ρωσίας μεταξύ των μεγάλων παγκόσμιων δυνάμεων αποτελεί εδώ και χρόνια πηγή ανησυχίας.
Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα, είχε κάποτε παρομοιάσει την παρουσία του Ρώσου προέδρου στις, διεθνείς συνόδους με εκείνη ενός βαριεστημένου μαθητή που κάθεται στο τελευταίο θρανίο της σχολικής αίθουσας.
Μια φωτογραφία, επομένως, στην οποία ο Πούτιν θα εμφανίζεται δίπλα στους ηγέτες των δύο μεγαλύτερων παγκόσμιων δυνάμεων, των ΗΠΑ και της Κίνας, θα αποτελούσε από μόνη της σημαντική συμβολική νίκη για το Κρεμλίνο.
Εξίσου σημαντικός είναι ο συμβολισμός της ισχύος για τον Σι Τζινπίνγκ, ο οποίος έχει καταστήσει τη «μεγάλη αναγέννηση του κινεζικού λαού» κεντρικό άξονα της πολιτικής του και, σύμφωνα με τον Ράχμαν, επιδιώκει να εξασφαλίσει τέταρτη θητεία στην ηγεσία του Κομμουνιστικού Κόμματος το 2027.
Μια εικόνα του Κινέζου προέδρου στο επίκεντρο της διεθνούς σκηνής, με τους προέδρους των ΗΠΑ και της Ρωσίας στο πλευρό του, θα μπορούσε να ενισχύσει τόσο το διεθνές κύρος του όσο και τη νομιμοποίησή του στο εσωτερικό της Κίνας.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ, μετά την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, έχει την ευκαιρία να προβάλει εκ νέου την ισχύ του στη διεθνή σκηνή.
Άλλωστε, όπως σχολιάζει ο αρθρογράφος, η κινεζική κυβέρνηση γνωρίζει πολύ καλά πώς να κολακεύει τους ξένους ηγέτες που επισκέπτονται τη χώρα.
Ο κίνδυνος απρόσμενων παραχωρήσεων από τον Τραμπ
Παρά τον κατά κύριο λόγο συμβολικό χαρακτήρα της συνάντησης, ο Ράχμαν δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να υπάρξουν ουσιαστικότερες εξελίξεις, ιδιαίτερα εάν οι συνομιλίες διαρκέσουν περισσότερο από το προγραμματισμένο.
Ο Πούτιν ενδέχεται να επιχειρήσει να θέσει στο τραπέζι το ζήτημα της Ουκρανίας, εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι ο Τραμπ έχει κατά το παρελθόν υιοθετήσει θέσεις που προσεγγίζουν εκείνες της Μόσχας μετά τις συνομιλίες του με τον Ρώσο πρόεδρο.
Αντίστοιχα, έπειτα από προηγούμενες συναντήσεις του με τον Σι Τζινπίνγκ, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επαναλάβει επιχειρήματα της κινεζικής πλευράς σχετικά με την Ταϊβάν.
Τον περασμένο Μάιο, για παράδειγμα, είχε προειδοποιήσει την Ταϊπέι να μην προχωρήσει σε μια αποσταθεροποιητική προσπάθεια ανεξαρτητοποίησης.
Ο αρθρογράφος επισημαίνει, ωστόσο, ότι οι συχνές μεταβολές στις τοποθετήσεις του Τραμπ περιορίζουν τη βαρύτητα των δηλώσεών του σε σύγκριση με εκείνες προηγούμενων Αμερικανών προέδρων.
Ακόμη και αν προχωρήσει σε απροσδόκητες παραχωρήσεις στη Σενζέν, οι συνεργάτες και οι σύμμαχοί του ενδέχεται να επιχειρήσουν στη συνέχεια να μετριάσουν τις συνέπειές τους.

Το πυρηνικό οπλοστάσιο και η άρνηση της Κίνας
Ένα από τα ζητήματα που ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να συζητήσει είναι ο πυρηνικός αφοπλισμός, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σημαντικότερες συνθήκες για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών έχουν πάψει να ισχύουν.
Το θέμα ενδιαφέρει ιδιαίτερα και τη Μόσχα, καθώς το πυρηνικό οπλοστάσιο της Ρωσίας, το μεγαλύτερο στον κόσμο, αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της ισχύος της.
Ωστόσο, η Κίνα, η οποία επεκτείνει με ταχείς ρυθμούς το δικό της, μικρότερο πυρηνικό οπλοστάσιο, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν ενδιαφέρεται επί του παρόντος για διαπραγματεύσεις περιορισμού των πυρηνικών εξοπλισμών.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με την ανάλυση των Financial Times, οι πιθανότητες ουσιαστικής προόδου στο συγκεκριμένο ζήτημα είναι περιορισμένες.
Επιπλέον, η κινεζική διπλωματία χαρακτηρίζεται παραδοσιακά από αυστηρά προσχεδιασμένες συζητήσεις, με τον Σι να αποφεύγει τους αυτοσχεδιασμούς και τις απρόβλεπτες εξελίξεις.

Γιατί ο κόσμος του 2026 δεν είναι ο κόσμος της Γιάλτας
Ο σημαντικότερος λόγος για τον οποίο η σύγκριση με τη Γιάλτα είναι παραπλανητική δεν αφορά, όμως, τις προσωπικότητες των τριών ηγετών, αλλά τις ίδιες τις διεθνείς συνθήκες.
Όταν ο Τσόρτσιλ, ο Ρούζβελτ και ο Στάλιν συναντήθηκαν στη Γιάλτα, τον Φεβρουάριο του 1945, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αναδιαμόρφωνε ριζικά την παγκόσμια τάξη.
Οι βρετανικές και αμερικανικές δυνάμεις είχαν ήδη εισέλθει στη Γερμανία, ο σοβιετικός στρατός απείχε λιγότερο από τρεις μήνες από την είσοδό του στο Βερολίνο, ενώ οι ΗΠΑ βρίσκονταν μόλις έξι μήνες πριν από τη ρίψη της πρώτης ατομικής βόμβας.
Αντιθέτως, σύμφωνα με τον Ράχμαν, οι σημερινοί διεκδικητές του τίτλου των «Τριών Μεγάλων» εμφανίζονται πολύ λιγότερο ικανοί να επιβάλουν τη θέλησή τους στον κόσμο.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να νικήσουν το Ιράν, έχοντας προηγουμένως αποτύχει να επικρατήσουν έναντι των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν.
Έπειτα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από εκείνο που χρειάστηκε ο Στάλιν για να φτάσει στο Βερολίνο, οι δυνάμεις του Πούτιν εξακολουθούν να είναι εγκλωβισμένες στις μάχες στην ανατολική Ουκρανία.
Και ο Σι Τζινπίνγκ δεν έχει ακόμη καταφέρει να θέσει υπό τον έλεγχό του την Ταϊβάν, ένα νησί 23 εκατομμυρίων κατοίκων που απέχει περίπου 160 χιλιόμετρα από την Κίνα.
«Ευτυχώς, δεν ζούμε πλέον σε μια εποχή κατά την οποία μια τριάδα μεγάλων δυνάμεων μπορεί να υπαγορεύει τους όρους της στον υπόλοιπο κόσμο», καταλήγει ο αρθρογράφος των Financial Times.