Καθώς το Ιράν επιμένει στους ισχυρισμούς του, ότι τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απορρίπτει τους ισχυρισμούς της Τεχεράνης, διαβεβαιώνοντας ότι το κρίσιμο πέρασμα λειτουργεί κανονικά και ότι δεν διεξάγεται καμία διαπραγμάτευση με το ιρανικό καθεστώς.
Αδιέξοδο
Η ενδιάμεση συμφωνία εκεχειρίας (Μνημόνιο Συναντίληψης/MoU) εξέπνευσε τη Δευτέρα και ένας ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η χώρα του μεταβαίνει σε μια «πλήρως επιθετική» στρατιωτική διάταξη λόγω του διπλωματικού αδιεξόδου, αν και δεν υπήρξαν αναφορές για νέα πλήγματα από καμία πλευρά την Τρίτη.
«Δεν υπάρχουν συνομιλίες ή συζητήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη ή είναι προγραμματισμένες με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth Social.
«Ο ναυτικός αποκλεισμός παραμένει σε πλήρη ισχύ. Τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και λειτουργούν. Όλες οι θαλάσσιες νάρκες έχουν αφαιρεθεί ή εξουδετερωθεί», πρόσθεσε.
Νωρίτερα, είχε ανακοινώνει μέσω ανάρτησης, με αυτοσχέδιο χάρτη, ότι θα κηρύξει τα Στενά του Ορμούζ αμερικανική επικράτεια, ανεβάζοντας ακόμη περισσότερο τους τόνους.
«Τα Στενά του Ορμούζ βρίσκεται υπό τον έλεγχο των δυνάμεών μας, και ο εχθρός δεν ξέρει τι να κάνει και βρίσκεται σε κατάσταση αδυναμίας», απάντησαν οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC).
Τη Δευτέρα, ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Τραμπ και ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, είχε υιοθετήσει έναν αισιόδοξο τόνο, δηλώνοντας ότι οι συνομιλίες με το Ιράν συνεχίζονταν και ήταν «ενδεχομένως πιο ουσιαστικές» από ποτέ.
Ωστόσο, όπως είπε ο ίδιος, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία.
Ο πόλεμος, που ξεκίνησε με κοινά αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, έχει εξελιχθεί σε αδιέξοδο, με το Ιράν να συνεχίζει να απειλεί τη ναυσιπλοΐα στα Στενά και την Ουάσινγκτον να δηλώνει ότι θα μπορούσε να επαναλάβει τις επιθέσεις εάν οι συνομιλίες δεν οδηγήσουν σε μια μακροπρόθεσμη διευθέτηση.
Μεταξύ των κύριων στόχων των ΗΠΑ είναι να εμποδίσουν το Ιράν από το να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, σύμφωνα με την τελευταία στροφή του Αμερικανού Προέδρου, αλλά οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό θα είναι δύσκολο χωρίς την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου που πιστεύεται ότι είναι θαμμένο σε τοποθεσίες που επλήγησαν προηγουμένως από τον αμερικανικό στρατό, τον Ιούλιου του 2025.
Το Ιράν χάνει σημαντικό μέρος του ελέγχου στο Ορμούζ
Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ έχει καταστεί το επίκεντρο του πολέμου με το Ιράν, σημειώνει το CNN. Τους τελευταίους μήνες, τόσο το Ιράν όσο και οι ΗΠΑ διεκδικούν την υπεροχή – και οι αντικρουόμενες δηλώσεις έχουν προκαλέσει σημαντική σύγχυση και αμφιβολίες.
Αυτή τη στιγμή, ωστόσο, τα στοιχεία είναι σαφή: Οι ΗΠΑ, περιπολώντας στα Στενά με το ναυτικό τους, κερδίζουν έδαφος, και το Ιράν χάνει μεγάλο μέρος του ελέγχου της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Πάνω από το 80% των διελεύσεων πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκε μέσω της διαδρομής του Ομάν -ενός θαλάσσιου διαδρόμου εγκεκριμένου από τον ΟΗΕ, στον οποίο το Ιράν εναντιώνεται σθεναρά- σύμφωνα με την Kpler, η οποία παρακολουθεί τα πλοία χρησιμοποιώντας πομποδέκτες και δορυφορικά δεδομένα.
Το Ιράν, ανακηρύσσοντας τα Στενά υπό τον έλεγχό του, έχει επιτεθεί σε δεκάδες πλοία που προσπάθησαν να ταξιδέψουν στη θαλάσσια οδό μέσω της βόρειας ακτής του Ομάν.
Παρά τον κίνδυνο, τα περισσότερα πλοία επέλεξαν πρόσφατα να αγνοήσουν τις απαιτήσεις του Ιράν και να διασχίσουν το Ορμούζ με την υπόσχεση προστασίας από τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
«Φαίνεται όλο και περισσότερο ότι το Ιράν έχει χάσει τουλάχιστον εν μέρει τον έλεγχο των Στενών», δήλωσε ο Ομαγιούν Φαλακσάχι, επικεφαλής ανάλυσης αργού πετρελαίου στην Kpler.
Αυτό βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με την εικόνα πριν από έναν μήνα, όταν η Kpler δεν παρατηρούσε ουσιαστικά καμία ναυτιλιακή κίνηση μέσω της διαδρομής του Ομάν.
Η απότομη μείωση της κυκλοφορίας γύρω από τη διαδρομή που προτιμά το Ιράν εμπόδισε την Τεχεράνη να εισπράττει διόδια από την κυκλοφορία των πλοίων στα Στενά, όπως έκανε την άνοιξη.
Η λήξη του MoU μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν αυτή την εβδομάδα θεωρητικά επιτρέπει στο Ιράν να αρχίσει να επιβάλλει ξανά διόδια. Όμως δεν φαίνεται ότι η χώρα έχει καταφέρει να το πράξει, σύμφωνα με την Kpler.
«Το αίτημα του Ιράν για την είσπραξη διοδίων είναι κάτι που οι περισσότεροι παράγοντες στη Μέση Ανατολή δεν θέλουν να κάνουν και δεν το έχουν κάνει», δήλωσε ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος επενδύσεων στην Pickering Energy Partners.
«Επομένως, η διαδρομή του Ομάν βγάζει απολύτως το περισσότερο νόημα».
Το Κουβέιτ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν ναυλώσει πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCCs) για να μεταφέρουν πετρέλαιο έξω από τον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ, μεταφορτώνοντας στη συνέχεια το πετρέλαιο σε δεξαμενόπλοια έξω από την επικίνδυνη ζώνη στον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με τον Άντι Λίποου, πρόεδρο της Lipow Oil Associates.
Για να αποφύγουν τις επιθέσεις του Ιράν, έχουν απενεργοποιήσει τους πομποδέκτες τους, συχνά για εβδομάδες.
Αυτή η λεγόμενη «σκοτεινή κυκλοφορία» φαίνεται να έχει διαφύγει και από ορισμένες υπηρεσίες παρακολούθησης δεδομένων όπως η Kpler. Αν και ορισμένα πλοία μπορούν να εντοπιστούν μέσω δορυφόρου, είναι πιο δύσκολο να εντοπιστούν με παραδοσιακά μέσα.
Ωστόσο, σύμφωνα με το CNN, οι ΗΠΑ, με σημαντική στρατιωτική ισχύ στη θάλασσα, παρακολουθούν όλα τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά και έχουν αναφέρει σημαντικά υψηλότερους αριθμούς μεταφοράς πετρελαίου από ό,τι υπέδεικναν οι περισσότερες παραδοσιακές εκτιμήσεις προηγουμένως.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι οι συνολικές μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών και γύρω από αυτά ανήλθαν σε περίπου 15 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα στη διάρκεια μιας εβδομάδας — πολύ κοντά στον μέσο όρο των 20 εκατομμυρίων βαρελιών πριν από τον πόλεμο.
Αυτό οδήγησε τον Ντόναλντ Τραμπ να δηλώσει τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ έχουν «πλήρη έλεγχο στα Στενά», έναν αμφισβητήσιμο ισχυρισμό που έχει επαναλάβει συχνά καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Επιθέσεις στη ναυσιπλοΐα και ακύρωση εμπορικών σχέσεων
Παρά τους ισχυρισμούς ότι η κατάσταση στον Κόλπο βελτιώνεται, χώρες συνέχισαν να αναφέρουν προσπάθειες διατάραξης της ναυσιπλοΐας.
Το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε ότι εντόπισε δύο βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύτηκαν από το Ιράν, στο πρώτο τέτοιο περιστατικό που αναφέρεται μετά το πλήγμα της 4ης Μαΐου στο λιμάνι Φουτζέιρα.
Αργότερα ανέφερε ότι οι πύραυλοι στόχευαν τη «θαλάσσια κυκλοφορία», σύμφωνα με εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται σε δήλωση που αναρτήθηκε στο X, προσθέτοντας ότι και οι δύο πύραυλοι έπεσαν στη θάλασσα.
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, απέρριψε τα σχόλια και δήλωσε ότι οι «κατηγορίες» των ΗΑΕ ήταν «αβάσιμες».
Το ΥΠΕΞ των ΗΑΕ ανακοίνωσε ότι ανέστειλε όλες τις εμπορικές δραστηριότητες, τις ανταλλαγές και τις χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, επικαλούμενο την περιφερειακή κλιμάκωση που, όπως είπε, υπονομεύει την περιφερειακή και διεθνή ειρήνη και ασφάλεια.
Η υπηρεσία θαλάσσιων εμπορικών επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO) ανακοίνωσε ότι έλαβε αναφορά την Τρίτη ότι ένα πλοίο επλήγη από άγνωστο βλήμα ενώ έπλεε έξω από τα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας ζημιές στο μηχανοστάσιο και απώλεια ανάμεσα στο πλήρωμα.
Η Ακτοφυλακή του Ομάν παρείχε βοήθεια στο υπόλοιπο πλήρωμα, σύμφωνα με την αναφορά. Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την Τεχεράνη.
Τα προκαταρκτικά ναυτιλιακά δεδομένα την Τρίτη έδειξαν ότι οι διελεύσεις πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ παρέμεναν σε μονοψήφιο αριθμό τη Δευτέρα.
Ο ανώτατος Ιρανός διαπραγματευτής και πρόεδρος του κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε σε σχόλια που δημοσιεύτηκαν από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης ότι τα Στενά θα παραμείνουν κλειστά έως ότου οι ΗΠΑ εκπληρώσουν τους όρους της ενδιάμεσης συμφωνίας που υπεγράφη με το Ιράν τον Ιούνιο.
Αυτοί οι όροι περιλαμβάνουν τον τερματισμό του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, την άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων, την αποδέσμευση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων της Τεχεράνης και τον τερματισμό των απειλών και των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, δήλωσε ο Γκαλιμπάφ στο κοινοβούλιο.
Το Ιράν δηλώνει ανοιχτό σε συνομιλίες
Το Ιράν παραμένει ανοιχτό στον διάλογο με τις ΗΠΑ, αλλά «δεν συγχέει τις διαπραγματεύσεις με την παράδοση», δήλωσε την Τρίτη ο Μοχαμάντ Μοχμπέρ, σύμβουλος του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Ο Μοχμπέρ τόνισε ότι η στρατιωτική πίεση και οι κυρώσεις δεν θα κάμψουν την αποφασιστικότητα του Ιράν και ότι η χώρα θα υπερασπιστεί την ασφάλεια, την αξιοπρέπεια και τους συμμάχους της, ενώ δεν επιδιώκει τον πόλεμο.
Ακόμη και καθώς το Ιράν προβάλλει ανθεκτικότητα στον πόλεμο, οι ηγέτες του ανησυχούν ότι η απειλή περαιτέρω οικονομικού στραγγαλισμού θα μπορούσε να αυξήσει τις δυσκολίες, να αναζωπυρώσει τις ταραχές και να διαβρώσει περαιτέρω τη νομιμότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τρεις Ιρανούς αξιωματούχους.
Στον αντίποδα, αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης επανέλαβε τις προειδοποιήσεις ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να προχωρήσει σε αυστηρότερα πλήγματα στην οικονομία του Ιράν έπειτα από πολλαπλές ενέργειες κυρώσεων.
«Υπάρχουν πολλοί μοχλοί που ο Πρόεδρος [Τραμπ] μπορεί να πιέσει πιο σκληρά τις επόμενες εβδομάδες και μήνες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Χιλιάδες άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου, κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο. Το Ιράν έχει πλήξει αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις και υποδομές σε χώρες όπως το Ομάν, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Ισραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία.
