Τα ακραία φαινόμενα γίνονται «ο κανόνας», προειδοποιεί το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο του κλίματος Copernicus, το οποίο σε έκθεση που δημοσιεύθηκε επισημαίνει ότι ο μήνας Μάιος κατατάσσεται δεύτερος μετά το ρεκόρ ζέστης του Μαΐου 2024.
Η Δυτική Ευρώπη βίωσε ένα ασυνήθιστα πρώιμο και έντονο κύμα καύσωνα κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Μαΐου 2026, κυρίως μεταξύ 21 και 30 Μαΐου. Οι μεγαλύτερες ανωμαλίες της θερμοκρασίας παρατηρήθηκαν στη δυτική Γαλλία, την Αγγλία και την Ουαλία, όπου οι μέσες ημερήσιες θερμοκρασίες έφτασαν τους 10°C πάνω από τον μέσο όρο, σύμφωνα με τα δεδομένα ERA5.
«Στην Ευρώπη, ένα ασυνήθιστα πρώιμο και έντονο κύμα καύσωνα δείχνει πόσο γρήγορα τα ακραία καιρικά φαινόμενα γίνονται ο κανόνας και όχι η εξαίρεση», δήλωσε η Σαμάνθα Μπέρτζες, κλιματολόγος στο Copernicus, σύμφωνα με δελτίο Τύπου. Ο μήνας Μάιος σημείωσε πολλά νέα μηνιαία ρεκόρ σε όλη την ήπειρο και δημιούργησε «ιδιαίτερα δύσκολες» καταστάσεις στη Γαλλία , το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, υπενθυμίζει το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο του κλίματος Copernicus.
«Αν και αξιοσημείωτο, αυτό το φαινόμενο αποτελεί μέρος της ταχείας θέρμανσης της Ευρώπης και της μακροπρόθεσμης τάσης προς συχνότερα, πιο έντονα κύματα καύσωνα που εμφανίζονται νωρίτερα στην εποχή», εξηγεί το ευρωπαϊκό ινστιτούτο στη μηνιαία έκθεσή του για το παγκόσμιο κλίμα.
Ρεκόρ θερμοκρασιών
Το γεγονός αυτό οδήγησε σε πολυάριθμα εθνικά και τοπικά ρεκόρ, τόσο για τις θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και της νύχτας. Σύμφωνα με τις εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες, η Πορτογαλία , το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία (προσωρινά) κατέγραψαν τις υψηλότερες θερμοκρασίες που έχουν παρατηρηθεί ποτέ τον Μάιο, με βάση παρατηρήσεις από μεμονωμένους μετεωρολογικούς σταθμούς, ενώ η Γαλλία βίωσε την πιο ζεστή μέρα του Μαΐου που έχει καταγραφεί ποτέ σε εθνικό επίπεδο.
Ισχυρή θερμική καταπόνηση σε μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης
Η αισθητή θερμοκρασία, η οποία λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις της υγρασίας, του ανέμου και της ηλιακής ακτινοβολίας, έφτασε τους 35°C έως 40°C σε μεγάλα τμήματα της Δυτικής Ευρώπης, σύμφωνα με το σύνολο δεδομένων ERA5-HEAT. Αυτές οι τιμές αντιστοιχούσαν σε συνθήκες «ισχυρής» (άνω των 32°C) και «πολύ ισχυρής» (άνω των 38°C) θερμικής καταπόνησης. Η θερμική καταπόνηση κατά τη διάρκεια του συμβάντος, αλλά και γενικά, μπορεί να διερευνηθεί περαιτέρω χρησιμοποιώντας την εφαρμογή Thermal Trace.
Το κύμα καύσωνα είχε σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Στην Ισπανία καταγράφηκαν 101 θάνατοι που σχετίζονταν με τη ζέστη τον Μάιο, ο υψηλότερος αριθμός τον Μάιο από την έναρξη της παρακολούθησης το 2015. Στη Γαλλία, 7 θάνατοι αποδόθηκαν στη ζέστη, συμπεριλαμβανομένων 5 πνιγμών, και στο Ηνωμένο Βασίλειο ο αριθμός των νεκρών από τον καύσωνα του Μαΐου ήταν τουλάχιστον 15 άτομα , όλα σχετιζόμενα με περιστατικά που σχετίζονταν με το νερό κατά τη διάρκεια του καύσωνα.
Επίμονες συνθήκες υψηλής πίεσης
Το κύμα καύσωνα συσχετίστηκε με μια επίμονη περιοχή υψηλής πίεσης, που συχνά αναφέρεται ως θερμικός θόλος , πάνω από τη δυτική Ευρώπη. Αυτό το καιρικό μοτίβο, που παρατηρείται συνήθως κατά τη διάρκεια των μεγάλων καλοκαιρινών καυσώνων, έφερε παρατεταμένες ηλιόλουστες συνθήκες και ασθενείς ανέμους, ευνοώντας την ισχυρή θέρμανση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Στη δυτική πλευρά του, ο ζεστός αέρας από το Μαρόκο μεταφέρθηκε επίσης προς τα βόρεια, πιθανώς συμβάλλοντας στις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες στις περιοχές που βλέπουν στον Ατλαντικό.
Ταχεία μετάβαση από ψυχρότερο από το μέσο όρο σε καύσωνα
Το κύμα καύσωνα ήρθε αμέσως μετά από μια περίοδο ψυχρότερων από το μέσο όρο συνθηκών σε μεγάλο μέρος της δυτικής και κεντρικής Ευρώπης. Επειδή το ψυχρότερο πρώτο εξάμηνο εξισόρρισε τη μέση μηνιαία θερμοκρασία, ο Μάιος του 2026 ήταν «μόνο» ο έβδομος θερμότερος Μάιος που έχει καταγραφεί, με 13,87°C, 0,60°C πάνω από τον μέσο όρο του μήνα για την περίοδο 1991-2020.
Η ταχεία μετάβαση γύρω στις 20 Μαΐου πιθανότατα αύξησε τις επιπτώσεις στους πληθυσμούς, αφήνοντας λίγο χρόνο στο ανθρώπινο σώμα να εγκλιματιστεί σε πολύ υψηλότερες θερμοκρασίες. Η πρώιμη χρονική στιγμή εξέθεσε επίσης τη βλάστηση και τα οικοσυστήματα σε ακραία ζέστη στις αρχές της καλλιεργητικής περιόδου.
Ισχυροί έως σοβαροί θαλάσσιοι καύσωνες
Οι συνθήκες καύσωνα στην ξηρά συνέπεσαν με ισχυρές έως σοβαρές θαλάσσιες συνθήκες καύσωνα γύρω από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, στον Βισκαϊκό Κόλπο και στη δυτική Μεσόγειο. Τα ζεστά νερά πιθανότατα ευνοήθηκαν από τις ίδιες ηλιόλουστες και χαμηλές ανεμολογικές συνθήκες. Μπορεί επίσης να έχουν ενισχύσει τη θερμότητα σε κοντινές παράκτιες περιοχές, ειδικά τη νύχτα, μειώνοντας τη ψύξη κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τα παράκτια ύδατα γύρω από την Ισπανία έφτασαν σε επίπεδα ρεκόρ θερμότητας, ιδίως στη δυτική Μεσόγειο, σύμφωνα με την ισπανική λιμενική αρχή.
Μακροπρόθεσμο πλαίσιο: Η ταχεία θέρμανση της Ευρώπης
Ενώ είναι αξιοσημείωτο που συμβαίνει τόσο νωρίς μέσα στο έτος, αυτό το γεγονός συνάδει με την ταχεία θέρμανση της Ευρώπης και με την αυξανόμενη συχνότητα και ένταση των καυσώνων που παρατηρούνται ήδη το καλοκαίρι. Η Ευρώπη είναι η ήπειρος που θερμαίνεται ταχύτερα, με τις θερμοκρασίες να αυξάνονται κατά περίπου 0,56°C ανά δεκαετία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, περισσότερο από το διπλάσιο του παγκόσμιου μέσου όρου.
Καθώς το κλίμα της Ευρώπης συνεχίζει να θερμαίνεται, προβλέπεται ότι τα κύματα καύσωνα θα εμφανιστούν νωρίτερα και αργότερα μέσα στο έτος μετά το καλοκαίρι.
Ένα συμβάν Ελ Νίνιο είναι 80% πιθανό
Σε παγκόσμιο επίπεδο, ωστόσο, ο Μάιος του 2026 παραμένει πίσω από τον Μάιο του 2024 όσον αφορά τις θερμοκρασίες. Συμπεριλαμβανομένης της ξηράς και της θάλασσας, η μέση θερμοκρασία ήταν 15,81°C, 1,42°C πάνω από τις τιμές που εκτιμήθηκαν για την προβιομηχανική περίοδο (1850-1900), πριν η μαζική καύση άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου θερμάνει μόνιμα το κλίμα, σύμφωνα με την παρούσα έκθεση.
Το κλίμα έχει τεθεί υπό πίεση από τις «εξαιρετικά υψηλές» θερμοκρασίες του νερού στον τροπικό Ειρηνικό, ενώ ο ισημερινός Ειρηνικός «συνεχίζει τη μετάβασή του σε συνθήκες Ελ Νίνιο , κάτι που αναμένεται τους επόμενους μήνες», εξηγεί το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο του κλίματος Copernicus.
Το Ελ Νίνιο είναι μία από τις φάσεις ενός φυσικού κύκλου στον Ειρηνικό Ωκεανό, η οποία εμφανίζεται σε ορισμένα έτη και συνήθως ξεκινά την άνοιξη, επηρεάζοντας σταδιακά τις θερμοκρασίες, τους ανέμους και το κλίμα στην υπόλοιπη υδρόγειο τους επόμενους μήνες.
Για ορισμένες περιοχές, αυτό μεταφράζεται σε ξηρασίες, όπως στην Ινδονησία. Άλλες, όπως το Περού, θα πρέπει να προετοιμαστούν για καταρρακτώδεις βροχές.
Το τελευταίο επεισόδιο χρονολογείται από το 2023/2024. Η εμφάνισή του είναι 80% πιθανή μεταξύ Ιουνίου και Αυγούστου, προειδοποίησε ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO) στις αρχές Ιουνίου.
