Αναλύσεις που έχουν δημοσιευτεί πρόσφατα, αποκαλύπτουν τους λόγους για τους οποίους θάφτηκε η συλλογή από χάλκινα, πολύτιμα αντικείμενα στη χερσόνησο του Black Isle, πριν από σχεδόν 3.000 χρόνια.
Η αρχαιολογική ανακάλυψη, πραγματοποιήθηκε εν όψει της κατασκευής ενός νέου συγκροτήματος κατοικιών στο Rosemarkie και χρηματοδοτήθηκε από την εταιρεία Pat Pat Munro Homes, στο πλαίσιο των σχεδιαστικών προδιαγραφών.
Η σύγχρονη ανάπτυξη στο Greenside, Rosemarkie, έχει οδηγήσει σε σημαντική πρόοδο στην κατανόηση της ιστορίας της περιοχής και των δραστηριοτήτων των κοινοτήτων της Εποχής του Χαλκού χιλιάδες χρόνια στο παρελθόν.
Ο Hamish Little, διευθυντής στην Pat Munro Homes, ένα τμήμα της Pat Munro (Alness) Ltd, δήλωσε: “Ενώ πιστεύαμε ότι το Greenside ήταν μια καλή τοποθεσία για να ζήσουν οι άνθρωποι, είναι εκπληκτικό που ανακαλύψαμε ότι, απλώς την επιστρέφαμε σε μια προηγούμενη χρήση από πριν από αιώνες”.
Η αρχαιολογική εταιρεία GUARD ήταν επικεφαλής των αναλύσεων των αρχαιολογικών ευρημάτων που ήρθαν στο φως ανασκαφής που πραγματοποιήθηκε στο Rosemarkie από 2020 έως το 21 από την AOC, τα αποτελέσματα της οποίας, μόλις δημοσιεύτηκαν.
Τις αναλύσεις πραγματοποίησαν εμπειρογνώμονες από όλη τη Βρετανία – από το εθνικό μουσείο της Σκωτίας, το πανεπιστήμιο της Γλασκόβης και πολλούς ανεξάρτητους επιστήμονες, καθώς και από την αρχαιολογική εταιρεία GUARD. “Μέσα από προσεκτική και λεπτομερή ανάλυση κάθε στοιχείου, ανακαλύψαμε πολλά για τους ανθρώπους που έθαψαν τη συλλογή αυτή, ακριβώς στα τέλη της Εποχής του Χαλκού”, εξήγησε η επιθεωρητής των ανασκαφών της GUARD, Rachel Buckley, η οποία ήταν επικεφαλής της μικρό – ανασκαφής της συλλογής.
“Η ανάλυση της ανασκαφής των ευρημάτων του Rosemarkie αποκάλυψε εξαιρετικά αρχαιολογικά κομμάτια”. Ένας από τους συγγραφείς, ο Alun Woodward εξήγησε: “Ενώ τα πρώτα στοιχεία ανθρώπινης δραστηριότητας είναι ίχνη της Μεσολιθικής και της πρώιμης Νεολιθικής δραστηριότητας, μόλις το 3300 έως το 3000 π.Χ., έχουμε τα πρώτα απτά στοιχεία μόνιμης κατοίκησης – ενδεχομένως μιας μικρής αγροικίας”.
Ακολούθησε μια διακοπή, κάπου μεταξύ του 3000 π.Χ. και του 2000 π.Χ., όταν πραγματοποιήθηκε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες αποτεφρώσεις , η οποία περιείχε το οστό της φάλαγγας από καφέ αρκούδα, το οποίο ήταν θαμμένο μαζί με ένα θραύσμα από γυαλισμένη κεφαλή πέτρινου τσεκουριού.
“Το κεφάλι της αρκούδας και το θραύσμα της κεφαλής του τσεκουριού, πιθανόν να είχαν την ίδια σημασία και το ίδιο νόημα – με ολόκληρη την αρκούδα και το άθικτο τσεκούρι”, σημείωσε μια από τους συγγραφείς, η Beverley Ballin Smith.
“Το κεφάλι της αρκούδας μπορεί να είχε προστατευτική λειτουργία, για το ταξίδι του νεκρού στην μετά θάνατο ζωή”.
Στη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού, το μέρος επανακατοικήθηκε, όταν καταλήφθηκαν επτά στρογγυλά σπίτια. “Η φάση του οικισμού ήταν μακροχρόνια, διήρκεσε για πάνω από έξι αιώνες, μέχρι τις αρχές του όγδοου αιώνα π.Χ.”, σημειώνει μια ακόμη από τους συγγραφείς, η Iraia Arabaolaza και υπεύθυνη του έργου.
“Λεπτομερής εξέταση της ραδιοχρονολόγησης, υποδηλώνει πως, τα στρόγγυλα σπίτια δεν κατοικήθηκαν όλα την ίδια χρονική περίοδο, αλλά αποτελούσαν μια μικρή κοινότητα, ίσως μια γενιά, η οποία έχτισε διαδοχικά τα στρόγγυλα σπίτια της, καταλαμβάνοντας διαφορετικούς χώρους σε διαφορετικές περιόδους στον χώρο”.
Τα ευρήματα της συλλογής
Σ’ ένα από αυτά τα στρογγυλά σπίτια, χαρακτηριστικά της Εποχής του Χαλκού, παράγονταν απορρίμματα μεταλλευτικής εργασίας, μεταξύ των οποίων αναγνωρίσιμα θραύσματα από μήτρες για την κατασκευή σπαθιού, αιχμής δόρατος και δρεπανιού, μαζί με τα βραχιόλια.
Την ίδια περίπου περίοδο, προς τα τέλη της ζωής του οικισμού, θάφτηκε μια σπάνια, καλά διατηρημένη συλλογή μεταλλοτεχνίας της Εποχής του Χαλκού.
Αυτή περιλαμβάνει ένα ολόκληρο διακοσμητικό με ημικυκλικό δακτύλιο τοποθετημένο στην κορυφή, ένα θραύσμα ημικυκλικού δακτυλίου τοποθετημένο εντός της περιφέρειας του πλήρους διακοσμητικού, ένα διακοσμητικό με άκρη ποτηριού στη βάση και έξι βραχιόλια.
Το άθικτο διακοσμητικό της κυκλικής ράβδου, στολισμένο με 37 δαχτυλίδια, αποτελεί το πιο ακέραιο και περίπλοκο δείγμα του είδους του, που έχει ανακαλυφθεί ποτέ στη Σκωτία.
Το αποσπασματικό του αντίστοιχο, είχε 13 διασωθέντα δαχτυλίδια ενώ και τα δύο αντικείμενα, είχαν πιθανώς δημιουργηθεί από τον ίδιο μεταλλοτεχνίτη, με την μέθοδο της χύτευσης κεριού.
Ήταν μια πολύ σπάνια διεργασία, η οποία εφαρμοζόταν μόνο στη δημιουργία πολύτιμων αντικειμένων, ενώ τα εργαστήρια που την υιοθετούσαν, ήταν πολύ σπάνια στη Σκωτία της Εποχής του Χαλκού.
Ο σκοπός της κατασκευής των διακοσμητικών αυτών, παραμένει ασαφής, καθώς ολόκληρο το δείγμα της συλλογής του Rosemarkie, είναι πολύ μικρό για να προορίζεται για το ανθρώπινο κεφάλι, ενώ δεν έχει σημάδια διαστρέβλωσης, ώστε να προκύπτει ότι είχε φορεθεί στον λαιμό.
Απεικόνιση από ακτινογραφία του διακοσμητικού με τα τελειώματα σε σχήμα κυπέλλου, αποκαλύπτει τη χύτευσή του ως ενιαίου αντικειμένου, χωρίς ορατές συνδέσεις και ραφές. Υπάρχουν γνωστά, παρόμοια δείγματα, κυρίως από την Ιρλανδία και χρυσά, αλλά τα πιο κοντινά δείγματα, είναι μια χάλκινη εκδοχή από τη συλλογή Poolewe Hoard στα Δυτικά Υψίπεδα.
Ενώ η περίπτωση της συλλογής από το Rosemarkie είναι πολύ πιο στιβαρή και πυκνή σε σχέση με τα παραπάνω. Ακόμη, τα βραχιόλια ήταν ασυνήθιστα μιας κανένα δεν έμοιαζε με το άλλο – ίσως να είχαν δοθεί από διαφορετικά άτομα ή σπίτια.
Τρία από τα έξι, έχουν σημάδια διαστρέβλωσης, υποδηλώνοντας την επαναλαμβανόμενη χρήση τους, ενώ δύο ξεχώρισαν ως τα πιο βαριά, γνωστά βραχιόλια από ημικυκλική ράβδο που έχουν ανακαλυφθεί ποτέ στη Σκωτία.
Ενώ κανένα από τα θραύσματα που δημιουργήθηκαν σε μήτρες και ανακαλύφθηκαν στο Rosemarkie, δεν ταίριαζε με τ’ αντικείμενα της συλλογής, τα ίδια τα αντικείμενα, αποκαλύπτουν την πρόσβαση που είχε η τοπική κοινότητα σε άφθονο χαλκό για λόγους επίδειξης του πλούτου και του κύρους της.
Όσο για την προέλευση του μετάλλου, οι ισοτοπικές και μεταλλουργικές αναλύσεις, αποκάλυψαν ότι προέρχονται από την Ουαλία και την Αγγλία – με ακριβή και στενά αντίστοιχα με τον χαλκό από τη συλλογή Carnoustie, σηματοδοτώντας την προέλευση των μετάλλων για τους τεχνίτες της Εποχής του Χαλκού στη Σκωτία.
“Δεν είναι μόνο η μεταλλοτεχνία που κάνει τη συλλογή του Rosemarkie τόσο ξεχωριστή”, εξηγεί η Rachel Buckley.
“Είναι τα οργανικά κατάλοιπα πάνω της. Στις ταφές των τεχνουργημάτων, χρησιμοποιούνταν στελέχη και φύλλα από φτέρη. Ο φλοιός από το εσωτερικό του δέντρου, είχε συσσωρευτεί γύρω από τα διακοσμητικά, ακολουθώντας τις καμπύλες τους. Ακόμη, είχε σχηματιστεί μια μεγάλη συστάδα στη βάση του λάκκου, μπερδεμένη με τα τεχνουργήματα”.
“Παρόλο που ήταν θαμμένη για χιλιάδες χρόνια, η συλλογή άντεξε διατηρώντας στη θέση τους τα τεχνουργήματα. Όταν όμως την έπιασαν στα χέρια τους, αποδείχθηκε πως ήταν κάτι πραγματικά, πολύ σπάνιο: ένας κόμπος είχε δεθεί γύρω από το διακοσμητικό με τελείωμα σε σχήμα ποτηριού, όταν ο φλοιός του δέντρου, ήταν ακόμη σε άθικτη κατάσταση, δένοντας το σε τρία από τα βραχιολάκια”.
Ένα δείγμα από τον φλοιό, επέτρεψε την ασφαλή ραδιοχρονολόγηση με άνθρακα της ταφής της συλλογής στο Rosemarkie: Οι ερευνητές την ανάγουν στο 894 – 794 π.Χ. δηλαδή ακριβώς στα τέλη της Εποχής του Χαλκού.
“Οι πιθανοί λόγοι που οδήγησαν στην ταφή της αρχαίας συλλογής χαλκού, είναι πολλοί”, σημειώνει η Rachel Buckley. “Είναι συλλογές μεταλλοχυτών ή σιδηρουργών – μια γκάμα από φθαρμένα αντικείμενα και θραύσματα που θα μπορούσαν ν’ ανακυκλωθούν, σύμφωνα με την κοινή πρακτική της Εποχής του Χαλκού. Είναι αναθηματικές συλλογές, συχνά αποτελούνται από σκόπιμα σπασμένα αντικείμενα που είχαν πεταχθεί σε υγρά σημεία, από όπου δεν υπήρχε πιθανότητα – ή εμφανής θέληση – ανάκτησής τους”.
“Υπάρχουν και οι συλλογές στο Rosemarkie, στο Carnoustie και το Peebles. Η τρίτη κατηγορία, μας δείχνει μια άλλη πλευρά της ιστορίας, η οποία αναπαριστά πολύτιμα αντικείμενα, προσεκτικά στοιβαγμένα, δεμένα μεταξύ τους και τοποθετημένα το ένα επάνω στο άλλο και θαμμένα με προσοχή για τη διαφύλαξή τους κοντά σε έναν οικισμό, θεωρώντας ότι θα παραμείνουν ασφαλή και, όταν θα έρθει η ώρα, θα ανακτηθούν”.
“Το μυστήριο δεν είναι τόσο ο λόγος για τον οποίο θάφτηκε η συλλογή”, εξηγεί η Rachel. “Αλλά κυρίως για ποιον λόγο, δεν ήρθε ποτέ η ώρα που η κοινότητα της Εποχής του Χαλκού του Rosemarkie, να πάρει πίσω τα πολύτιμα αντικείμενά της”.
