Βαθιά κάτω από τον Ειρηνικό Ωκεανό κοντά στον ισημερινό, ο εξωτερικός πυρήνας της Γης ρέει τώρα προς τα ανατολικά αντί για τα δυτικά. Οι διεργασίες που συμβαίνουν ακόμη βαθύτερα στο εσωτερικό του πυρήνα του πλανήτη μας ίσως βοηθήσουν να εξηγηθεί αυτή η αλλαγή, καθώς και το τι πρέπει να περιμένουμε στο κοντινό μέλλον.
Ανάλυση στο Journal of Studies of Earth’s Deep Interior, βασισμένη σε δεδομένα από αποστολές όπως το Swarm και το Cryosat, αποκαλύπτει ότι η μυστηριώδης μαγνητική αντιστροφή 2.200 χλμ. κάτω από την επιφάνεια, η οποία ξεκίνησε το 2010, εξασθενεί ξανά.
Τα ευρήματα προκύπτουν από συνδυασμό επίγειων παρατηρήσεων και δορυφορικών δεδομένων από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, τη Γερμανία και τη Δανία. Τα ευρήματα υποδεικνύουν διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη βαθιά στην καρδιά του πλανήτη, προσφέροντας κρίσιμες γνώσεις για τις δυναμικές που αναδεύονται στο εσωτερικό του.
Ο πυρήνας της Γης είναι μια θερμή, πυκνή σφαίρα σιδήρου και νικελίου που περιστρέφεται μέσα σε μια παχύρρευστη «σούπα» ορυκτών. Οι κινήσεις αυτών των υλικών είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες για τη δημιουργία του προστατευτικού πεδίου του πλανήτη μας – ενός μεταβαλλόμενου μαγνητικού κελύφους που εκτείνεται δεκάδες χιλιάδες μίλια στο διάστημα.
Το μυστικό του προστατευτικού μαγνητικού κελύφους της Γης
Η παρακολούθηση των μεταβολών σε αυτό το πεδίο με χρήση εξοπλισμού στο έδαφος και σε τροχιά μπορεί να αποκαλύψει λεπτομέρειες για την περιστροφή του εσωτερικού πυρήνα και τη ροή του εξωτερικού πυρήνα. Μοντέλα που βασίζονται σε τέτοια δεδομένα υποδεικνύουν ότι ο υγρός εξωτερικός πυρήνας παρουσιάζει μια ασθενή ροή προς τα δυτικά, η οποία προκαλείται κυρίως από ένα μεγάλο, έκκεντρο μοτίβο κυκλοφορίας υλικού, γνωστό ως έκκεντρη πλανητική δίνη.
Μια περιοχή κοντά στον ισημερινό, βαθιά κάτω από τον Ειρηνικό, θεωρείται ότι επηρεάζεται σχετικά λίγο από αυτή τη δίνη, αν και οι γεωλόγοι υπέθεταν ότι ολόκληρος ο εξωτερικός πυρήνας παρέμενε σχετικά σταθερός ως προς τη συνολική του κίνηση.
Πριν από μερικά χρόνια, μελέτες κυμάτων στην επιφάνεια του πυρήνα άφησαν να εννοηθεί ότι αυτή η περιοχή δεν ακολουθούσε πλέον την ασθενή τάση προς τα δυτικά, αλλά αντίθετα έρρεε με δύναμη προς μια ανατολική κατεύθυνση.
Για να κατανοήσει καλύτερα αυτή την αναστροφή, μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον υποψήφιο διδάκτορα του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου, Φρέντερικ Νταλ Μάντσεν (Frederik Dahl Madsen), χρησιμοποίησε μεταβολές σε γεωμαγνητικά δεδομένα που συλλέχθηκαν μεταξύ 1997 και 2025, καθώς και τρεις διαφορετικές τεχνικές μοντελοποίησης, προκειμένου να κατασκευάσει ένα πιο λεπτομερές χρονικό της ροής στην επιφάνεια του πυρήνα της Γης.
Αναλύοντας την περιγραφή τους στα βασικά της συστατικά, το νέο τους μοντέλο προέβλεψε τις μη ισορροπημένες επιδράσεις της δίνης και άλλων βαθιών πλανητικών δυνάμεων στα κύματα που κινούνται κατά μήκος της επιφάνειας του πυρήνα, προσδιορίζοντας ότι η αναστροφή συνέβη γύρω στο 2010 και έχει αρχίσει να εξασθενεί αργά ξανά από το 2020.
Οι ίδιοι υπέθεσαν επίσης ότι η αναστροφή ενδέχεται να είναι συνέπεια γεγονότων που έλαβαν χώρα βαθύτερα στο εσωτερικό του πυρήνα του πλανήτη την ίδια χρονιά, επισημαίνοντας σεισμικά ίχνη που σηματοδότησαν αλλαγές στους περιοδικούς κύκλους και την εμφάνιση μαγνητικών κυμάτων κατά μήκος της επιφάνειας του πυρήνα λίγο αργότερα.
Αν και φαίνεται ότι η αναστροφή αυτή μπορεί να είναι βραχύβια, το «εκκρεμές» των αναταράξεων και των μεταβαλλόμενων περιστροφών υποδηλώνει ότι αυτή ίσως να μην είναι η τελευταία φορά που βλέπουμε τέτοιες δραματικές αλλαγές στη ροή του εξωτερικού μας πυρήνα, ενώ θα μπορούσε να μας βοηθήσει να προβλέψουμε το χάος της προστατευτικής μαγνητικής ασπίδας του πλανήτη μας.
«Η μεγάλης κλίμακας αναστροφή της ροής κάτω από τον Ειρηνικό εγείρει νέα ερωτήματα σχετικά με τη συμπεριφορά του βαθύ εσωτερικού της Γης», αναφέρει ο Νταλ Μάντσεν. «Οι επιστήμονες θέλουν τώρα να κατανοήσουν εάν η αναστροφή αντιπροσωπεύει μια βραχύβια διακύμανση, μέρος μιας επαναλαμβανόμενης ταλάντωσης ή μια νέα σταθερή ισορροπία για την κυκλοφορία του πυρήνα.
Η συνεχής παρακολούθηση θα είναι απαραίτητη για να προσδιορίσουμε πώς θα εξελιχθεί η ροή τα επόμενα χρόνια».
