Στο ιστορικό Φράιμπουργκ της Γερμανίας, αρχαιολόγοι αποκάλυψαν ένα μεσαιωνικό εργαστήριο κεραμικής, όπου κατασκευάζονταν πήλινα παιχνίδια. Το αξιοσημείωτο εύρημα, το οποίο ανάγεται στις αρχές του 14ου αιώνα, αποκάλυψε δεκάδες ειδώλια που πιθανόν να χάριζαν χαρά σε παιδιά, πριν από περίπου 700 χρόνια.
Τα καθημερινά έργα για την κατασκευή σχολής οικονομικών στο Φράιμπουργκ, μια ιστορική πανεπιστημιούπολη στη νοτιοδυτική Γερμανία, κοντά στον Μέλανα Δρυμό, εξελίχθηκε σε μια από τις πιο συναρπαστικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις των τελευταίων ετών στη χώρα. Ανασκαφές στον χώρο του μελλοντικού οικονομικού τμήματος, έφεραν στο φως μεσαιωνικούς κεραμικούς κλιβάνους, υπολείμματα από έναν ξεχασμένο για αιώνες δρόμο, και δεκάδες πήλινα ομοιώματα με τα οποία έπαιζαν τα παιδιά πριν από 700 χρόνια.
Η ανασκαφή, που καλύπτει μια περιοχή περίπου 4.000 τετραγωνικών μέτρων στο Neuburg, κατά μήκος των οδώνAlbertstraße και Habsburgerstraße, βρίσκεται στην αποκαλούμενη Neuburg, την πρώτη μεσαιωνική πολεοδομική επέκταση του Φράιμπουργκ, η οποία σχεδιάστηκε λίγο μετά το 1240 υπό τον Κόμη Κόνραντ του Φράιμπουργκ.
Σήμερα, πριν ανεγερθεί το νέο κτιριακό συγκρότημα με υπόγειο πάρκινγκ, οι αρχαιολόγοι κάνουν αγώνα δρόμου για να διαφυλάξουν όσα άφησε πίσω της η ιστορία.
Διατηρημένα στρώματα κάτω από το σύγχρονο Φράιμπουργκ
Σύμφωνα με τον Δρ. Bertram Jenisch από το κρατικό ινστιτούτο πολιτιστικής κληρονομιάς της Γερμανίας, το σημείο είναι εξαιρετικά καλά διατηρημένο, παρά τα μεταγενέστερα έργα ανάπτυξης, όπως το πανεπιστημιακό νοσοκομείο που καταστράφηκε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
«Κάτω από τα ερείπια του 20ού αιώνα, βρήκαμε άθικτα πεζοδρόμια των αρχών του 13ου αιώνα», πληροφορεί ο Δρ. Jenisch. «Αυτό μας ανοίγει ένα ευρύ άνοιγμα σε μια προσεκτικά σχεδιασμένη μεσαιωνική συνοικία του Φράιμπουργκ».
Ανάμεσα στα ευρήματα είναι και o μεσαιωνικός δρόμος Ziegelgasse, άλλοτε περιστοιχισμένος από σπίτια και εργαστήρια. Σε αντιπαραβολή με τα πιο πολυτελή σπίτια στο κέντρο του Φράιμπουργκ, οι κατοικίες αυτές ήταν λιτές, με πρακτικό σχεδιασμό που κάλυπταν τις ανάγκες των κατοίκων τους. Η ανακάλυψη του άθικτου σώματος του δρόμου, θεωρείται μια μικρή έκπληξη, καθώς οι σύγχρονες υποδομές έχουν διαταράξει τους περισσότερους μεσαιωνικούς δρόμους.
Κλίβανοι, πήλινα ομοιώματα και η καθημερινή ζωή των παιδιών
Ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη, προκάλεσε η αναγνώριση κεραμικών κλιβάνων που ανάγονται στον 13ο και τον 14ο αιώνα – των πρώτων που έχουν καταγραφεί στο Φράιμπουργκ. Οι κλίβανοι παρήγαγαν κεραμική που χρησιμοποιούνταν πολύ στην πόλη στη διάρκεια του Μεσαίωνα, ωστόσο ένας συγκεκριμένος, αποκάλυψε σπάνια στοιχεία για την παιδική ηλικία πριν από αιώνες.
Στο εσωτερικό του, οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν θραύσματα περισσότερων από 40 μικρών πήλινων ομοιωμάτων: Γυναίκες με καλύμματα κεφαλής, άνδρες με σκούφους, άλογα και μητέρες που κοίμιζαν τα παιδιά τους. Τα ειδώλια, αν και απλά, είναι ξεκάθαρα, παιχνίδια.
«Κάποιος τεχνίτης στις αρχές του 14ου αιώνα, φαίνεται να είχε εξειδίκευση στην κατασκευή πήλινων παιχνιδιών», σημειώνει ο Δρ. Jenisch. «Η ανακάλυψη αυτή, είναι μια μικρή έκπληξη για την ιστορία του Φράιμπουργκ».
Για τον επικεφαλής των ανασκαφών Benjamin Hamm, τα ειδώλια είναι παραπάνω από αρχαιολογικά ευρήματα: Είναι η συναισθηματική υπενθύμιση της ανθρώπινης πλευράς της μεσαιωνικής ζωής. «Μας συγκινούν επειδή αντιπροσωπεύουν το παιχνίδι», είπε ο Hamm. «Είναι συγκινητικό να βλέπουμε πως, πέρα από τον πόλεμο, την πανώλη, τις θρησκευτικές συγκρούσεις, υπήρχε ακόμη χώρος για παιδικό παιχνίδι».
Στοιχεία για τον μεσαιωνικό αστικό σχεδιασμό
Οι ανακαλύψεις ρίχνουν φως στον σχεδιασμό και την κατασκευή της Neuburg του Φράιμπουργκ. Αρχαιολογικά στοιχεία, υποδηλώνουν πως πρώτα κατασκευάστηκε το οδικό δίκτυο και στη συνέχεια έγινε ο καταμερισμός της γης με συνεχόμενους τοίχους ορίων. Μια ειδικά καθορισμένη ζώνη πλάτους 42 μέτρων, γνωστή ως Allmend, ήταν προορισμένη για εργαστήρια, κλιβάνους και άλλες βιοτεχνικές δραστηριότητες – ενδεχομένως ως μέσο προστασίας από τη φωτιά.
Η συστηματική προσέγγιση αντικατοπτρίζει μια εκπληκτικά σύγχρονη αίσθηση πολεοδομικού σχεδιασμού. «Τα αρχαιολογικά αρχεία δείχνουν ξεκάθαρα πως, η ίδρυση του Neuburg πραγματοποιήθηκε με πολύ οργανωμένο τρόπο», σημείωσε ο Δρ. Jenisch.
Σωστική ανασκαφή υπό πίεση
Η ανασκαφή στο Φράιμπουργκ, είναι μέρος μιας ανασκαφής διάσωσης. Σε αντίθεση με άλλες ανασκαφές, στις οποίες οι αρχαιολόγοι έχουν άφθονο χρόνο, οι σωστικές ανασκαφές πρέπει να ολοκληρωθούν γρήγορα, πριν η νέα κατασκευή κάνει αδύνατη την εκτενέστερη εξερεύνηση.
Συχνά δηλαδή, διεξάγονται υπό αυστηρά χρονοδιαγράμματα, ωστόσο παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαφύλαξη των ιχνών από το παρελθόν, προτού εξαφανιστούν.
Σ’ ολόκληρη τη Βάδη-Βυρτεμβέργη, τα περισσότερα αρχαιολογικά έργα εντάσσονται στη συγκεκριμένη κατηγορία, αφορά μικρής κλίμακας έργα είτε μεγάλης κλίμακας υποδομές όπως βιομηχανικά πάρκα, αυτοκινητόδρομους ή αγωγούς.
Παράθυρο στο παρελθόν
Στο Φράιμπουργκ, οι ανασκαφές δεν προσφέρουν μόνο ευρήματα – αλλά έναν απτό σύνδεσμο με τις μεσαιωνικές ρίζες της πόλης και τους ανθρώπους της.
Τα πήλινα ομοιώματα συγκεκριμένα, αναδεικνύουν μια παγκόσμια πραγματικότητα: ότι τα παιδιά, είτε στον 14ο αιώνα ή σήμερα, έπαιζαν, φαντάζονταν και δημιουργούσαν τους δικούς τους κόσμους.
«Τα ευρήματα αυτά, μας δίνουν άμεσα στοιχεία για την καθημερινή ζωή που δεν μπορούν να μας προσφέρουν οι γραπτές πηγές», εξηγεί ο Δρ. Jenisch. «Μας θυμίζουν ότι η ιστορία δεν είναι μόνο οι βασιλείς και οι πόλεμοι, αλλά και οι καθημερινοί άνθρωποι και οι οικογένειές τους».
Καθώς συνεχίζονται οι κατασκευές του νέου κτιρίου που θα στεγάζει το οικονομικό τμήμα, οι αρχαιολόγοι ελπίζουν να διαφυλάξουν και να καταγράψουν όσο το δυνατόν περισσότερα.
Όσο νέα κτίρια υψώνονται πάνω από το έδαφος, οι ιστορίες που αποκαλύπτονται κάτω από τη γη, θα εξακολουθούν να εμπλουτίζουν την πολιτιστική κληρονομιά του Φράιμπουργκ για τις επόμενες γενιές.
