Την επιβίβαση ένοπλων ομάδων ασφαλείας σε ποντοπόρα εμπορικά πλοία προτείνει η εταιρεία ναυτιλιακής ασφάλειας Diaplous Maritime Services, ως μέτρο αντιμετώπισης πιθανών επιθέσεων από θαλάσσια drones επιφανείας, υπογραμμίζοντας ότι ο εντοπισμός μικρών μη επανδρωμένων σκαφών παραμένει εξαιρετικά δύσκολος από τα συμβατικά μέσα επιτήρησης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η πρόταση αντιμετωπίζεται θετικά από σημαντικό μέρος της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας, κυρίως από πλοιοκτήτες που δραστηριοποιούνται σε περιοχές αυξημένου γεωπολιτικού κινδύνου.
Το περιστατικό της Λευκάδας και τα κενά επιτήρησης
Καθοριστικό ρόλο στις συζητήσεις φαίνεται να έπαιξε ο εντοπισμός θαλάσσιου μη επανδρωμένου σκάφους (USV) σε σπηλιά της Λευκάδας από Έλληνα ψαρά, με εκτιμώμενο φορτίο έως και 100 κιλών εκρηκτικών.
Στελέχη της Diaplous επισημαίνουν ότι το περιστατικό ανέδειξε τα επιχειρησιακά όρια των υφιστάμενων συστημάτων θαλάσσιας επιτήρησης, καθώς τα μικρού μεγέθους drones είναι δύσκολο να εντοπιστούν από συμβατικά ραντάρ και μέσα επιτήρησης, ιδιαίτερα όταν κινούνται χαμηλά στην επιφάνεια της θάλασσας και χωρίς ενεργό σύστημα αναγνώρισης.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης ανησυχίας, η εταιρεία έχει ήδη προτείνει προς Έλληνες πλοιοκτήτες που δραστηριοποιούνται στη Μαύρη Θάλασσα λύσεις ένοπλης προστασίας επί των πλοίων, κυρίως για δεξαμενόπλοια και φορτηγά πλοία που μεταφέρουν πετρέλαιο, σιτηρά και άλλα εμπορεύματα από λιμάνια της περιοχής.
Πρόταση για ένοπλη προστασία στα πλοία
Σύμφωνα με στελέχη της εταιρείας, οι ένοπλοι φρουροί που επιβαίνουν στα πλοία θα μπορούν, σε περίπτωση έγκαιρου εντοπισμού ενός τέτοιου drone, να το εξουδετερώνουν από ασφαλή απόσταση, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο το πλήρωμα ή το ίδιο το πλοίο.
Όπως αναφέρουν, τα συγκεκριμένα συστήματα αποτελούν πλέον μία από τις βασικές επιλογές προστασίας που εξετάζει η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα απέναντι στις νέες μορφές ασύμμετρων απειλών στη θάλασσα.
Η Diaplous έχει καταθέσει αίτημα προς το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ώστε η Χίος να χρησιμοποιηθεί ως σημείο επιβίβασης ένοπλων φρουρών σε ελληνικά ποντοπόρα πλοία που κατευθύνονται προς περιοχές υψηλού κινδύνου.
Το ζήτημα της φύλαξης του οπλισμού
Ανοιχτό παραμένει πάντως το θέμα της φύλαξης του οπλισμού στο νησί.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει προταθεί τα όπλα να αποθηκεύονται σε εγκαταστάσεις του Κεντρικού Λιμεναρχείου Χίου, με την καταβολή οικονομικού ανταλλάγματος για τη φύλαξή τους. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση από τις αρμόδιες αρχές.
Παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν το περιστατικό της Λευκάδας ως «καμπανάκι» για τη ναυτιλία και τις λιμενικές αρχές, τονίζοντας ότι η εμφάνιση θαλάσσιων drones στη Μεσόγειο δημιουργεί ένα εντελώς νέο πεδίο κινδύνων για την εμπορική ναυτιλία, τις ενεργειακές μεταφορές και την ασφάλεια κρίσιμων θαλάσσιων διαδρομών.
Μάλιστα, έμπειρα στελέχη δυνάμεων ασφαλείας ανέφεραν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι ο εντοπισμός του drone από Έλληνα ψαρά και η περισυλλογή του από το Λιμενικό ήταν ουσιαστικά «ζήτημα τύχης», εκτιμώντας ότι το μη επανδρωμένο σκάφος παρουσίασε δυσλειτουργία και δεν εξερράγη.
Ισχυρή η παρουσία της ελληνόκτητης ναυτιλίας στη Μαύρη Θάλασσα
Παρά το αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο, σημαντική παραμένει η παρουσία ελληνόκτητων πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Diaplous Maritime Services, κάθε εβδομάδα δραστηριοποιούνται στην περιοχή περίπου 10 έως 12 δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων, κυρίως για τη μεταφορά ενεργειακών φορτίων και προϊόντων πετρελαίου.
Παράλληλα, επιχειρούν ακόμη 8 έως 10 φορτηγά πλοία ελληνικών συμφερόντων, συμπεριλαμβανομένων bulk carriers και containerships, τα οποία εξυπηρετούν μεταφορές σιτηρών, πρώτων υλών, μεταλλευμάτων και εμπορευματοκιβωτίων.
Η διατήρηση αυτής της παρουσίας καταδεικνύει τη στρατηγική σημασία που εξακολουθεί να έχει η περιοχή για τη διεθνή ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο, παρά τα αυξημένα ασφάλιστρα κινδύνου και τις συνεχείς προειδοποιήσεις εταιρειών maritime security για πιθανές απειλές.
Η αυξανόμενη απειλή των drones-καμικάζι
Το υπουργείο Ναυτιλίας έχει ήδη δώσει οδηγίες προς τον ελληνόκτητο στόλο να αυξήσει στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο τα μέτρα ασφαλείας κατά τη διέλευση προς ρωσικά λιμάνια της Μαύρης Θάλασσας, μετά τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη που έχουν δεχθεί ελληνικά δεξαμενόπλοια.
Την ίδια ώρα, η Oil Companies International Marine Forum (OCIMF), διεθνής οργανισμός που εκπροσωπεί μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες, έχει χαρακτηρίσει ήδη από το 2023 τα drones-καμικάζι ως σοβαρή και διαρκώς αυξανόμενη απειλή για την παγκόσμια εμπορική ναυτιλία.
Η έκθεση της OCIMF αναφέρει ότι τα λεγόμενα «loitering munitions» χρησιμοποιούνται ολοένα και συχνότερα σε επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, ιδιαίτερα σε περιοχές υψηλής γεωπολιτικής έντασης όπως η Μέση Ανατολή και η Μαύρη Θάλασσα.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ιρανικής κατασκευής drone Shahed-136, το οποίο διαθέτει χαμηλό ίχνος ραντάρ, πετά σε χαμηλό ύψος και μπορεί να διανύσει έως και 1.800 ναυτικά μίλια, καθιστώντας δύσκολο τον εντοπισμό του από συμβατικά συστήματα επιτήρησης.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα drones μπορούν να εντοπίζουν στόχους μέσω δεδομένων AIS, ραδιοσυχνοτήτων, δορυφορικών συστημάτων ή ακόμη και μέσω ανοιχτών διαδικτυακών πλατφορμών παρακολούθησης πλοίων.
Η OCIMF προειδοποιεί ότι οι δυνατότητες αντίδρασης των πληρωμάτων παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες, καθώς τα drones μπορούν να επιχειρούν ημέρα και νύχτα, σε μεγάλες αποστάσεις και υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
Παράλληλα, εκτιμά ότι η αυξανόμενη χρήση drones αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, το κόστος ασφάλισης πλοίων και τη λειτουργία της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας τα επόμενα χρόνια.
Το σύνολο των εξελίξεων δείχνει ότι η εμπορική ναυτιλία εισέρχεται πλέον σε μία νέα εποχή ασύμμετρων απειλών, όπου τα θαλάσσια και εναέρια drones μετατρέπονται σταδιακά σε έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
