Είναι ένας από τους αφανείς ήρωες της ελληνικής μουσικής. Ο Ηλίας Φιλίππου έδωσε στίχους και ψυχή σε χιλιάδες τραγούδια, με τα οποία διασκεδάσαμε, ερωτευτήκαμε, χωρίσαμε, νιώσαμε. Σήμερα, μέσα από το βιβλίο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ενα ταξίδι ψυχής», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων και υπογράφει συγγραφικά ο διακεκριμένος ερευνητής του ελληνικού πενταγράμμου, Κώστας Μπαλαχούτης, ο Ηλ. Φιλίππου επιχειρεί μια καταγραφή εμπειριών 50 χρόνων δημιουργίας, αποκαλύπτοντας άγνωστες ιστορίες πίσω από γνωστά και αγαπημένα τραγούδια. «Ουσιαστικά ήταν η επιθυμία των δικών μου ανθρώπων και των συνεργατών μου», λέει ο σπουδαίος στιχουργός στη Realnews.
Της ΚΟΡΥΝΑΣ ΜΑΝΤΑΓΑΡΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
«Μου είπαν ότι το 95% των ανθρώπων για τους οποίους γράφονται βιβλία έχουν φύγει από τη ζωή. “Εσύ, που είσαι εν ζωή, δεν τα περιγράφεις κάπου να μας μείνουν να τα βλέπουμε και να ξέρουμε ότι είναι πραγματικότητα;”. Γιατί, ξέρετε, όταν ο άλλος πεθαίνει, από φήμες γράφονται τα βιβλία. Κατέγραψα ακριβώς αυτά τα 50 χρόνια, με το βιογραφικό κομμάτι να είναι μικρό. Ουσιαστικά αφορά τα πρώτα μου χρόνια. Από εκεί και μετά είναι σαν να είμαι ένας παρατηρητής αυτών των 50 χρόνων: τι συνέβαινε στον χώρο της διασκέδασης, στις δισκογραφικές εταιρείες, ακόμη και αποσπάσματα από λογοκρισία έχω μέσα, γεγονότα που σημάδεψαν, είτε καλά είτε κακά, το τραγούδι», λέει συγκινημένος, περιγράφοντας πώς ξεκίνησε να γράφει στίχους. «Προέκυψε εντελώς ξαφνικά σε πολύ νεαρή ηλικία, μετά τα 10. Εκοβα κομμάτια από τα χάρτινα τραπεζομάντιλα στις ταβέρνες και έγραφα στιχάκια. Ηταν εσωτερική ανάγκη».
Μεγάλες συναντήσεις
Η γνωριμία του με τον Μάνο Χατζιδάκι και άλλα ιερά τέρατα της μουσικής έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη του. «Μιλάμε για οντότητες – ας αφήσουμε το όνομα, γιατί πολλές φορές τα ονόματα με ξεγέλασαν, απογοητεύτηκα από ονόματα που είχα ακούσει. Ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Ακης Πάνου ήταν σπουδαία ταλέντα. Ξέρετε τι είναι στα 20 χρόνια σου να κάνεις παρέα με τον Τσιτσάνη ή τον Χατζιδάκι ή με τον Ακη Πάνου και τον Καλδάρα; Είναι μεγάλη εμπειρία. Ημουν πολύ τυχερός, γιατί με αντιμετώπισαν ως επαγγελματία, έναν άνθρωπο που ήθελαν να βοηθήσουν και να κάνουν παρέα μαζί του. Σήμερα έχεις ένα κινητό και βγάζεις φωτογραφίες. Ξέρεις τι ήταν εκείνη την εποχή να βγάζεις φωτογραφία με τον Βασίλη Τσιτσάνη; Επρεπε να υπάρχει διάθεση εκ μέρους τους, να φωνάξεις φωτογράφο. Κάθισα και ήπια μπίρα με τον Ακη Πάνου και τον άκουσα να με καθοδηγεί σε λαϊκούς δρόμους και κουβέντιαζα μαζί του».
Αυτές οι συναναστροφές τον καθόρισαν. «Υπήρξε ένα κοινός παρονομαστής που μου έδωσε πολύ μεγάλη ώθηση. Ολοι μου είπαν “είσαι 20-22 χρόνων, γράφεις σαν να είσαι 50- 60 χρόνων, σαν λαϊκός στιχουργός που γράφει πολλά χρόνια. Συνέχισε να γράφεις έτσι”. Μου το είπε ο Aκης Πάνου αρχικά και οι υπόλοιποι με τον τρόπο τους. Θυμάμαι ο Τσιτσάνης, μια φορά που είχαμε βρεθεί στη CBS τη μετέπειτα Sony music, μου είπε “έχω ακούσει τραγούδια σου. Τι γράφεις, ρε παιδάκι μου, εσύ είσαι σαν να γράφεις 50 χρόνια λαϊκά τραγούδια”. Αυτό σου δίνει μεγάλο κίνητρο να συνεχίσεις και γι’ αυτό δεν άλλαξα ποτέ είδος τραγουδιού, έγραφα πάντοτε λαϊκό τραγούδι, γιατί το αγαπούσα».
O Ηλ. Φιλίππου αναφέρεται στις αλλαγές που έχει βιώσει σε 50 χρόνια καριέρας. «Εχω τη φλόγα να γράφω λαϊκό και προσαρμόζομαι από πλευράς λεξιλογίου. Φράσεις όπως “η δόλια μου καρδιά”, “τα κοριτσόπουλα” δεν μπορείς να τα γράψεις σήμερα. Αλλαξε το λεξιλόγιο και το φορμάτ της μουσικής. Κάποτε κάναμε ολοκληρωμένους δίσκους, χτίζαμε καριέρες. Αυτή τη στιγμή το πράγμα έχει πάει αλλού. Γράφεις ένα τραγούδι, αυτό πρέπει να γίνει αποδεκτό από το ΤikTok, το Instagram και τα άλλα social, δεν υπάρχει η κλασική μέθοδος των τριών που λέγαμε κάποτε: δημιουργός, τραγουδιστής, εταιρεία. Διαφωνώ όταν λένε ότι έπαψαν να υπάρχουν καλοί τραγουδιστές. Υπάρχουν πολλοί καλοί τραγουδιστές.
Ο Καζαντζίδης ήταν ένας τεράστιος τραγουδιστής, που τραγουδούσε για τη φτώχεια, την εργατιά, την προσφυγιά και η φωνή του αποτύπωνε αυτό το είδος. Αν έβγαινε σήμερα, δεν ξέρω αν θα μπορούσε να κάνει κάτι. Είναι άλλα τα δεδομένα. Δεν ξέρω αν μια πονεμένη φωνή, μια βαριά φωνή, ενδιαφέρει τη νεολαία και τον σημερινό κόσμο. Θα έπρεπε να υπάρχει στήριξη να συνεχίσουμε το λαϊκό τραγούδι, είναι κομμάτι του πολιτισμού μας. Στην Ισπανία και στην Ιταλία υπάρχει πριμοδότηση του local στοιχείου. Στην Ελλάδα δεν βοηθήθηκε ποτέ, είναι σαν να υπάρχει απαξίωση».
Αγνωστες ιστορίες
Μετρά περίπου 6.000 τραγούδια. Και όμως, «το τραγούδι που έχω στην καρδιά μου είναι το “Φεύγοντας να πάρεις ό,τι θες”. Το έγραψα σε ένα φανάρι στη λεωφόρο Συγγρού, περιμένοντας να ανάψει το πράσινο. Ηταν ένα τραγούδι που σαν άποψη και ηχόχρωμα ήταν της δεκαετίας του ‘50, σε μια εποχή που ακόμα και ο Πασχάλης Τερζής προσπαθούσε να ενταχθεί στη σύγχρονη κατάσταση και έλεγε λίγο ποπ λαϊκά. Από ό,τι βλέπω από τις εκκαθαρίσεις των δικαιωμάτων δεν λείπει από κανένα κλαμπ ή ρεμπέτικο μαγαζί, παίζει παντού και σήμερα. Το τραγούδι αυτό μπήκε στον δίσκο στο… αεροδρόμιο. Ο δίσκος του Πασχάλη είχε κλείσει και συναντηθήκαμε μια ημέρα στο αεροδρόμιο, εγώ πήγαινα εξωτερικό, ο Πασχάλης πήγαινε Θεσσαλονίκη και με ρώτησε “μήπως έχεις ένα τραγούδι, συμπληρώνω τον δίσκο μου και θέλω ένα τραγούδι δικό σου”. Και του έδωσα ένα τραγούδι διαχρονικό, που μεταξύ άλλων σηματοδότησε την καριέρα του και που το είπε μια από τις μεγαλύτερες εν ζωή λαϊκές φωνές».
Οσο για το αν οι στίχοι του αποτυπώνουν τις δικές του στιγμές, ο Ηλ. Φιλίππου αποκαλύπτει: «Πολλά τραγούδια, αλλά δεν έχει κυκλοφορήσει κανένα. Φρόντισα να τα κρατήσω για εμένα, γιατί θεωρώ ότι από ένα σημείο και μετά, όταν κάτι μπαίνει στο εμπόριο, χάνει τον οίστρο του. Είναι σαν να έχεις ανοιχτά τα τζάμια του σπιτιού σου και να βλέπουν όλοι τι κάνεις. Σε ένα απόσπασμα στο βιβλίο μου λέω ότι οι αγαπημένοι μου στίχοι είναι στίχοι με κοινωνικό πρόσημο, που τους είχα κρατήσει για εμένα όλα αυτά τα χρόνια και είναι ιδιαίτεροι. Ακόμα και για τους ντελιβεράδες που τους έβλεπα στον δρόμο έχω γράψει ένα τραγούδι και λέω “από τύχη ζούμε” ή έχω γράψει για χωρισμένα ζευγάρια. Πράγματα που τα ζούσα και δεν ήθελα να γίνουν ένα ζεϊμπέκικο και να το χορεύει ο άλλος στην πίστα και να του πετάνε λουλούδια. Θα σας πω ένα τραγούδι που κατέληξε να έχει μουσική, γιατί με παρακάλεσε ο Πασχάλης Τερζής και θεωρούν ότι είναι ερωτικό τραγούδι και το χορεύουν και ανάβουν αναπτήρες. Είναι το “Ασε με να βρω τον εαυτό μου”, που έχει γραφτεί για το παιδί ενός φίλου που έχει πεθάνει από ναρκωτικά. Οι περισσότεροι νομίζουν ότι είναι ερωτικό κομμάτι». Τι να περιμένουμε στο μέλλον από τον Ηλ. Φιλίππου; «Τώρα ετοιμάζω καινούργια τραγούδια με τη Ρία Ελληνίδου, τον Πάνο Κιάμο, τον Κωνσταντίνο Αργυρό, τον Χρήστο Μάστορα, τα οποία θα κυκλοφορήσουν σύντομα», απαντά.
