Δραματική έκκληση προς τη Ρωσία να τερματίσει αμέσως τα πλήγματα κατά του ουκρανικού ενεργειακού δικτύου απευθύνουν ρυθμιστικές αρχές πυρηνικής ασφάλειας που εκπροσωπούν 38 χώρες, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για την ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών της χώρας.
Με το δίκτυο ηλεκτροδότησης ήδη αποδυναμωμένο έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια πολέμου και τις ρωσικές επιθέσεις να γίνονται ολοένα και πιο στοχευμένες, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το ενδεχόμενο ενός γενικευμένου μπλακ άουτ απειλεί ευθέως την ψύξη των αντιδραστήρων, φέρνοντας ξανά στο προσκήνιο εφιαλτικές μνήμες του Τσερνόμπιλ.
Κοινή προειδοποίηση
Ο κίνδυνος ενός πυρηνικού ατυχήματος στην Ουκρανία αυξάνεται αυτόν τον χειμώνα, προειδοποίησαν τη Δευτέρα ρυθμιστικές αρχές πυρηνικής ασφάλειας που εκπροσωπούν 38 χώρες, καλώντας τη Ρωσία να σταματήσει τις επιθέσεις της κατά των ενεργειακών υποδομών της χώρας.
Η Μόσχα έχει εντείνει τις επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, όπως σταθμούς παραγωγής, γραμμές μεταφοράς ρεύματος και υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας, σε ένα σύστημα ήδη αποδυναμωμένο έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια σύγκρουσης.
«Μαζί, εκφράζουμε τη βαθιά μας ανησυχία για τους αυξανόμενους κινδύνους στην πυρηνική ασφάλεια που απορρέουν από τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις της στις ενεργειακές υποδομές της χώρας», ανέφεραν οι φορείς σε κοινή δήλωσή τους, την οποία είδε το πρακτορείο Reuters πριν από τη δημοσίευσή της.
«Μαζί, διαπιστώνουμε την επείγουσα ανάγκη να σταματήσει η Ρωσία τις επιθέσεις κατά των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Ουκρανίας και των ενεργειακών υποδομών που είναι απαραίτητες για την ασφαλή λειτουργία τους».
Το εφιαλτικό σενάριο
Η βασική ανησυχία των ρυθμιστικών αρχών είναι ότι, χωρίς σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από το δίκτυο, καθίσταται ολοένα και πιο δύσκολο για τους ουκρανικούς πυρηνικούς σταθμούς να διατηρούν ψυχρό το πυρηνικό τους υλικό και να αποτρέπουν την τήξη του πυρήνα.
Εάν συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα μπορούσαν να υπάρξουν διαρροές ραδιενέργειας στην ατμόσφαιρα, όπως συνέβη κατά την καταστροφή του Τσερνόμπιλ το 1986, η οποία θεωρείται το χειρότερο πυρηνικό ατύχημα στον κόσμο σε μη στρατιωτική εγκατάσταση — ένα δυστύχημα που διέσπειρε ιώδιο-131, καίσιο-134 και καίσιο-137 σε τμήματα της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας, της Ρωσίας, καθώς και της βόρειας και κεντρικής Ευρώπης.
Οι φορείς πίσω από την έκκληση είναι η HERCA (Επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Αρμόδιων Αρχών Ακτινοπροστασίας), η WENRA (Ένωση Δυτικοευρωπαϊκών Ρυθμιστικών Αρχών Πυρηνικής Ενέργειας) και η NORA (Επικεφαλής των Σκανδιναβικών Αρχών Ασφάλειας Ακτινοβολίας).
Μαζί εκπροσωπούν 38 χώρες, μεταξύ των οποίων όλες οι χώρες της ΕΕ, οι ΗΠΑ, η Βρετανία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία.
«Να δράσουμε τώρα»
Σε συνέντευξή του, ο Περ Στραντ, επικεφαλής των HERCA και NORA, δήλωσε ότι οι ρωσικές επιθέσεις έχουν γίνει πιο φονικές τις τελευταίες εβδομάδες, για παράδειγμα μέσω της χρήσης drones που μεταφέρουν μεγαλύτερα εκρηκτικά φορτία και διαθέτουν μεγαλύτερη ακρίβεια στη στόχευσή τους.
«Λόγω αυτής της νέας τακτικής των Ρώσων, σαφώς ο υψηλότερος κίνδυνος για ένα πυρηνικό ατύχημα θα υπάρξει αυτόν τον χειμώνα», δήλωσε στο Reuters.
Το χειρότερο δυνατό σενάριο, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ήταν ένα πανεθνικό μπλακ άουτ στο ουκρανικό δίκτυο ηλεκτροδότησης, το οποίο θα επηρέαζε ταυτόχρονα τους εννέα εν λειτουργία πυρηνικούς αντιδραστήρες της Ουκρανίας.
«Εννέα αντιδραστήρες την ίδια στιγμή με την πιθανότητα (ραδιενεργών) διαρροών θα συνιστούσαν μια αρκετά σοβαρή κατάσταση», ανέφερε.
Ο Στραντ υπογράμμισε ότι η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν αναληφθεί δράση τώρα και ασκηθεί πίεση στη Ρωσία ώστε να σταματήσει τις επιθέσεις της στις ενεργειακές υποδομές.
Σε διαφορετική περίπτωση, όπως τόνισε, οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να συνεργαστούν ως προς την ετοιμότητά τους για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις πιθανές συνέπειες ενός πυρηνικού ατυχήματος.
Τέσσερις πυρηνικοί σταθμοί
Το Σάββατο, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) ανακοίνωσε ότι η στρατιωτική δραστηριότητα προκάλεσε αστάθεια στην ηλεκτροδότηση της Ουκρανίας την προηγούμενη εβδομάδα, οδηγώντας σε μειώσεις ισχύος σε ορισμένες λειτουργούσες μονάδες των πυρηνικών σταθμών της χώρας.
Η Ουκρανία διαθέτει τέσσερις πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, εκ των οποίων οι τρεις βρίσκονται σε λειτουργία, παρέχοντας περίπου το 80% της ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιείται αυτόν τον χειμώνα.
Ο τέταρτος σταθμός, αυτός της Ζαπορίζια -ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη- βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο σε μια περιοχή κοντά στη γραμμή του μετώπου.
Αυτή τη στιγμή δεν παράγει ηλεκτρική ενέργεια, αλλά εξαρτάται από εξωτερική παροχή ρεύματος προκειμένου να διατηρεί το πυρηνικό υλικό ψυχρό και να αποφεύγεται η τήξη του πυρήνα, με τον εξοπλισμό του να τροφοδοτείται από ηλεκτρική ενέργεια που παρέχεται από την Ουκρανία.
Από την έναρξη του πολέμου, ο σταθμός της Ζαπορίζια έχει χάσει την εξωτερική τροφοδοσία ρεύματος 27 φορές, ανέφερε το Σάββατο ο IAEA, αναγκάζοντάς τον να στραφεί σε εφεδρικές γεννήτριες ντίζελ έκτακτης ανάγκης.
Από τα τέλη Μαρτίου, ο σταθμός βασίζεται σε μία και μοναδική εξωτερική γραμμή μεταφοράς ρεύματος, σύμφωνα με τον Οργανισμό, ενώ Ρωσία και Ουκρανία αλληλοκατηγορούνται για πλήγματα κατά του πυρηνικού σταθμού και για την αποκοπή των γραμμών ηλεκτροδότησης που οδηγούν σε αυτόν.