Ενώ οι συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ομάν βρίσκονταν σε προχωρημένο στάδιο, μια σειρά από απαιτήσεις της Τεχεράνης προς τις ΗΠΑ απειλεί να ανατρέψει τις προσδοκίες για άμεση αποκατάσταση της διεθνούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
H ιρανική ηγεσία ξεκαθαρίζει ότι η επαναλειτουργία της στρατηγικής αυτής θαλάσσιας διόδου δεν εξαρτάται μόνο από τις διαβουλεύσεις με το Μουσκάτ, αλλά απαιτεί τη συνολική αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής.
Η λίστα των ιρανικών απαιτήσεων
Ο Μοχαμάντ Μπαγέρ Ζολγαντρ, γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, δήλωσε το Σάββατο μέσω κρατικών ΜΜΕ ότι το Ορμούζ θα παραμείνει κλειστό έως ότου οι ΗΠΑ ικανοποιήσουν μια σειρά από συγκεκριμένους όρους.
Στη δήλωσή του, ο Ζολγαντρ κάλεσε τις ΗΠΑ:
- Να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και τις κυρώσεις σε βάρος του Ιράν.
- Να αποσύρουν τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή γύρω από το Ιράν.
- Να καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις.
- Να αποδεσμεύσουν τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία.
- Να τερματίσουν τις επιθέσεις εναντίον των συμμάχων του Ιράν στην περιοχή.
- Να σταματήσουν τις απειλές κατά της χώρας.
Ο Λευκός Οίκος δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα των New York Times για σχολιασμό σχετικά με τις απαιτήσεις του Ιράν.
Το πλαίσιο της συμφωνίας
Στη συμφωνία εκεχειρίας που είχαν συνάψει το Ιράν και οι ΗΠΑ τον Ιούνιο, οριζόταν ότι οι κυρώσεις θα αιρόνταν πλήρως μόνο στην περίπτωση επίτευξης μιας τελικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν καταστήσει σαφές στο παρελθόν ότι το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση στα δεσμευμένα κεφάλαιά του μόνο εφόσον δεσμευόταν προηγουμένως να εγκαταλείψει το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Η δήλωση του Ζολγαντρ έγινε τη στιγμή που το Ιράν και το Ομάν διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική διαχείριση του Ορμούζ, το οποίο βρίσκεται ανάμεσα στις δύο χώρες.
Το Ιράν είχε προχωρήσει στο ουσιαστικό κλείσιμο του στενού ως αντίποινα για τις επιθέσεις που δέχθηκε από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, όπου και ξεκίνησε ο πόλεμος.
Η λίστα των απαιτήσεων ανατρέπει τις προσδοκίες ότι μια συμφωνία με το Ομάν θα επέτρεπε σύντομα την αποκατάσταση της ροής του εμπορίου και θα αλάφρυνε τις διεθνείς τιμές ενέργειας, σημειώνουν οι NYT.
Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να ασκήσουν πίεση στον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να εξετάσει τους όρους του Ιράν, εάν επιθυμεί τη μείωση των τιμών για τους Αμερικανούς — ένα ζήτημα που ενέχει πολιτικό ρίσκο για τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Το «μπαλάκι» στις ΗΠΑ
Ακόμη και πριν από τη δήλωση του Ζολγαντρ, Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν αφήσει να εννοηθεί ότι το άνοιγμα του στενού δεν πρόκειται να γίνει άμεσα.
Ο Χοσεΐν Μοχεμπί, εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC), δήλωσε ότι η επαναλειτουργία της θαλάσσιας διόδου «δεν εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις Ιράν-Ομάν».
Σε δηλώσεις που μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, ο Μοχεμπί ανέφερε: «Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ υπόκειται στους ειδικούς μηχανισμούς και τις προϋποθέσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και δεν σχετίζεται με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ιράν και Ομάν».
Πρόσθεσε επίσης ότι η εξέλιξη αυτή θα εξαρτηθεί «Από την πλήρη αποδοχή των όρων του Ιράν από τις ΗΠΑ».
Ο ίδιος δεν διευκρίνισε τους όρους αυτούς, πέραν του ότι οι ΗΠΑ δεν πρέπει να αναμειγνύονται στις διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις του Ιράν με το Ομάν ή άλλες χώρες.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται «πολύ κοντά» σε συμφωνία, σύμφωνα με το Tasnim.
Ωστόσο, ο ίδιος σημείωσε: «Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εξαρτάται από άλλες προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της αποζημίωσης από τις ΗΠΑ για τις παραβιάσεις του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) του Ισλαμαμπάντ».
Ο Αραγτσί αναφερόταν στη συμφωνία εκεχειρίας που είχαν υπογράψει το Ιράν και οι ΗΠΑ τον Ιούνιο, η οποία είχε διαμεσολαβηθεί από το Πακιστάν στο Ισλαμαμπάντ και προέβλεπε το άνοιγμα του Ορμούζ και την προσωρινή άρση των πετρελαϊκών κυρώσεων κατά του Ιράν.
Εντούτοις, η διατύπωση του deal ήταν ασαφής, οδηγώντας σε διαφορετικές ερμηνείες από την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη.
Όταν οι ΗΠΑ υποστήριξαν μια νότια διαδρομή για τα πλοία που παρέκαμπτε τις ακτές του Ομάν αποφεύγοντας τα ιρανικά ύδατα, το Ιράν αντέδρασε προειδοποιώντας και πλήττοντας πλοία που ακολουθούσαν αυτή τη διαδρομή.
Η εκεχειρία κατέρρευσε σύντομα και οι ΗΠΑ επέβαλαν εκ νέου τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Εξηγώντας τη θέση της Τεχεράνης, ο Αραγτσί ανέφερε: «Οι Αμερικανοί επεδίωκαν να δημιουργήσουν νέες διαδρομές μέσω των Στενών του Ορμούζ και, παρά τις προειδοποιήσεις που εκδόθηκαν από τη χώρα μας, επεδίωξαν να υπονομεύσουν τη διαχείριση του στενού από το Ιράν. Επομένως, οποιαδήποτε παραβίαση του μνημονίου συναντίληψης ή της διαχείρισης του Ορμούζ από το Ιράν είναι απολύτως απαράδεκτη για την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν».
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ σημείωσε ότι το Ιράν και το Ομάν συζητούν μια προσωρινή διαδρομή μέσω των Στενών, με τους στρατούς των δύο χωρών να διαπραγματεύονται τις λεπτομέρειες.
Αξιωματούχοι που είναι εξοικειωμένοι με τη διαμορφούμενη συμφωνία ανέφεραν ότι αυτή θα μπορούσε να επισημοποιήσει ορισμένες από τις αξιώσεις του Ιράν για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στη θαλάσσια οδό.
Εσωτερικές ισορροπίες
Οι δηλώσεις των Ιρανών αξιωματούχων ενδέχεται να εντάσσονται σε μια προσπάθεια διαχείρισης των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών.
Ο Αραγτσί και ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, δέχονται έντονη κριτική από σκληροπυρηνικούς κύκλους που εναντιώνονται σε οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ.
Ο Ραζ Ζιμτ, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφαλείας του Ισραήλ (INSS), σχολίασε ότι οι τοποθετήσεις των Μοχεμπί και Αραγτσί αντικατοπτρίζουν την άποψη του Ιράν ότι οι συνομιλίες με το Ομάν αποσκοπούν «το πολύ» στο να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα ανοίξει η διέλευση στο μέλλον.
Όπως έγραψε ο Ζιμτ στην πλατφόρμα Χ, ακόμη και αν το Ιράν και το Ομάν συμφωνήσουν σε τεχνικές λεπτομέρειες, «είναι σαφές ότι η Τεχεράνη δεν θα συμφωνήσει στην εφαρμογή τους χωρίς την επιστροφή στις αμερικανικές δεσμεύσεις βάσει του μνημονίου, συμπεριλαμβανομένης της άρσης του ναυτικού αποκλεισμού και της επανέναρξης της διαδικασίας ελάφρυνσης των κυρώσεων».
The statements by both the IRGC spokesman and FM Araghchi that the Strait of Hormuz will not reopen before the U.S. fulfills its commitments to Iran should come as no surprise. From Iran’s perspective, the current negotiations with Oman (not with the U.S., even if Washington is… https://t.co/TKBtXENbRL
— Raz Zimmt (@RZimmt) August 8, 2026
Επιθέσεις σε πλοία
Την ίδια στιγμή, η ένταση στο πεδίο παραμένει υψηλή. Το υπουργείο Εξωτερικών των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε το Σάββατο ότι ιρανική επίθεση έπληξε δεξαμενόπλοιο που ανήκει στην κρατική εταιρεία πετρελαίου ADNOC, την ώρα που διέσχιζε τα Στενά του Ορμούζ.
Η εταιρεία είχε αναφέρει την Παρασκευή ότι τουλάχιστον 15 πλοία της έχουν δεχθεί επιθέσεις στη θαλάσσια οδό από την έναρξη της σύγκρουσης, με απολογισμό έναν νεκρό και 20 τραυματίες ανάμεσα στα μέλη των πληρωμάτων.
Από την πλευρά του, το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν καταδίκασε σε ανακοίνωσή του τις «επανειλημμένες επιθέσεις σε πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ», επισημαίνοντας ότι συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου και της εδαφικής κυριαρχίας.
Παράλληλα, το υπουργείο του Ομάν ανέφερε ότι οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν «προχωρούν σε θετικό και εποικοδομητικό κλίμα» και απηύθυνε έκκληση να «αποφευχθεί κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να επηρεάσει αυτές τις διαπραγματεύσεις και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί, η οποία αποβαίνει προς όφελος όλων των πλευρών».
Αργότερα, η βρετανική υπηρεσία θαλάσσιας ασφάλειας (UKMTO) ανακοίνωσε ένα ακόμα πλοίο δέχθηκε επίθεση, σε απόσταση 18 ναυτικών μιλίων ανατολικά του Χάσαμπ στο Ομάν.
Η εικόνα στη ναυσιπλοΐα
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακών δεδομένων Kpler, κατά την τελευταία εβδομάδα μόλις λίγο περισσότερα από δέκα πλοία την ημέρα διέρχονταν από τα Στενά.
Πριν από το ξεσπασμα των εχθροπραξιών, ο ημερήσιος μέσος όρος ανερχόταν σε 130 πλοία.
Για να αποφύγουν τον εντοπισμό από τις ιρανικές ή αμερικανικές δυνάμεις που επιβάλλουν αποκλεισμούς, ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού θέσης (transponders), καθιστώντας δυσχερή την ακριβή καταγραφή των διελεύσεων.
«Πονάνε σε μεγάλο βαθμό»
Σε συνέντευξή του στο δίκτυο Fox News το Σάββατο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς παρουσίασε τις ΗΠΑ ως συμμετέχουσες στις συζητήσεις του Ιράν με το Ομάν, δηλώνοντας ότι οι συνομιλίες βρίσκονται «στο μέσο του παιχνιδιού» — παρά το γεγονός ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν δηλώσει νωρίτερα πως μια συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών ήταν σχεδόν έτοιμη.
Δεν ήταν σαφές εάν ο Βανς ήταν ενήμερος για τις τελευταίες απαιτήσεις της Τεχεράνης κατά τη διάρκεια της συνέντευξης.
«Αυτό με το οποίο ασχολούμαστε πραγματικά τώρα είναι πώς μπορεί να δημιουργηθεί ένα σχέδιο κυκλοφορίας, ώστε τα πλοία που διέρχονται να μπορούν να διέρχονται με ασφάλεια. Αυτό περιλαμβάνει φυσικά την αποναρκοθέτηση, αλλά περιλαμβάνει επίσης μια δέσμευση από τους Ιρανούς ότι δεν πρόκειται να πυροβολούν εναντίον εμπορικών πλοίων», δήλωσε ο Βανς.
Ο Αμερικανός Αντιπρόεδρος δεν ανέφερε σε τι παραχωρήσεις ενδέχεται να προβούν οι ΗΠΑ στο πλαίσιο μιας πιθανής συμφωνίας.
Αντίθετα, υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον διαθέτει ισχυρά μέσα πίεσης απέναντι στην Τεχεράνη.
«Πονάνε σε μεγάλο βαθμό. Θέλουν αυτό το πράγμα να τελειώσει. Το ερώτημα είναι αν είναι ικανοί, αν το σύστημά τους είναι ικανό, να δώσει αυτά που είναι απαραίτητα για να είμαστε εμείς ικανοποιημένοι».
