Μια νέα, εξαιρετικά επικίνδυνη τακτική αποσταθεροποίησης θέτει σε εφαρμογή η Τεχεράνη στη Μέση Ανατολή, υφαίνοντας ένα κοινό μέτωπο δράσης ανάμεσα στους Χούθι της Υεμένης και τις σιιτικές πολιτοφυλακές του Ιράκ.
Στόχος του Ιράν είναι να πλήξει ευθέως τους συμμάχους των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο -με αιχμή τη Σαουδική Αραβία-, αυξάνοντας δραματικά το κόστος της στρατιωτικής σύγκρουσης που ξέσπασε τον Φεβρουάριο, την ώρα που το Πακιστάν προειδοποιεί για ενεργοποίηση της «Κοινής Αμυντικής Συμφωνίας της Μέκκας».
Συντονισμένες επιθέσεις
Σύμφωνα με αποκαλύψεις περιφερειακών αξιωματούχων στο Associated Press, οι Χούθι βοήθησαν ενεργά τις ιρακινές πολιτοφυλακές στον σχεδιασμό και την εκτέλεση της διήμερης επίθεσης με σμήνη drones εναντίον πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας τον Ιούλιο.
Η εμπλοκή των Χούθι επιβεβαιώθηκε από δύο Σαουδάραβες αξιωματούχους —με βάση στοιχεία των μυστικών υπηρεσιών— καθώς και από ανώτερο αξιωματούχο ασφαλείας του Ιράκ, οι οποίοι αποκάλυψαν ότι απεσταλμένοι των Χούθι επιχειρούσαν εντός κέντρου επιχειρήσεων που διηύθυναν οι ιρακινές πολιτοφυλακές.
Η απάντηση ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας ήταν άμεση, πραγματοποιώντας κοινές αεροπορικές επιδρομές στο Ιράκ, από τις οποίες σκοτώθηκαν τουλάχιστον 20 Ιρακινοί μαχητές, έξι Ιρανοί σύμβουλοι και τουλάχιστον ένα στέλεχος των Χούθι — ένας θάνατος που επιβεβαιώθηκε από πηγές των Χούθι και των ιρακινών πολιτοφυλακών.
Αμερικανός στρατιωτικός αξιωματούχος σημείωσε ότι Χούθι έχουν σκοτωθεί και σε παλαιότερες επιδρομές στο Ιράκ, εκφράζοντας την έντονη ανησυχία της Ουάσινγκτον για την παρουσία τους εκεί και τη δυνατότητά τους να εξαπολύουν επιθέσεις κατά γειτονικών κρατών.
Από την πλευρά τους, δύο αξιωματούχοι των Δυνάμεων Λαϊκής Κινητοποίησης (PMF) —της οργάνωσης-ομπρέλας που υπάγεται τυπικά στις ιρακινές δυνάμεις ασφαλείας αλλά περιλαμβάνει ισχυρές υποστηριζόμενες από το Ιράν ομάδες— αρνήθηκαν οποιαδήποτε εμπλοκή στην επίθεση κατά της Σαουδικής Αραβίας ή ότι οι Χούθι δρούσαν υπό την αιγίδα τους.
Μετά τα βαριά πλήγματα που δέχθηκαν η Χαμάς και η Χεζμπολάχ στον πόλεμο που ακολούθησε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί πλέον τους Χούθι και τους Ιρακινούς συμμάχους της ως «λαβίδα» για να πιέσει το Ριάντ.
Όπως δήλωσε ο Μαχντί Μοχαμαντί, σύμβουλος του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου: «Το Ιράν διαθέτει μια υβριδική στρατηγική στον τρέχοντα πόλεμο. Δεν πολεμάμε σε ένα μόνο μέτωπο και δεν χρησιμοποιούμε μόνο ένα εργαλείο».
Παράλληλα, ο Αχμέντ Νάγκι, αναλυτής για την Υεμένη στο Crisis Group, εξήγησε τη δυναμική αυτής της συνεργασίας σημειώνοντας: «Η αυξανόμενη δεσπόζουσα θέση των Χούθι κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα άνοιξε νέους ορίζοντες στο Ιράκ. Πολλές ομάδες εκεί ήθελαν διακαώς να υποστηρίξουν τους Χούθι και, ως αντάλλαγμα, οι Χούθι άρχισαν να μοιράζονται τη στρατιωτική τους τεχνογνωσία με τις ιρακινές πολιτοφυλακές. Τώρα σφίγγουν τη Σαουδική Αραβία σαν πένσα».
Αυστηρό τελεσίγραφο από το Πακιστάν
Η κλιμάκωση των επιθέσεων έχει προκαλέσει ισχυρούς τριγμούς στη διπλωματική σκακιέρα. Την Τρίτη, κύμα επιθέσεων των Χούθι με στόχο την αεροπορική βάση στο Χαμίς Μουσάιτ και πετρελαϊκές υποδομές στη Σαουδική Αραβία είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό 73 ανθρώπων.
Σε απάντηση, ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σαρί, δήλωσε την Τετάρτη: «Τα σαουδαραβικά πολεμικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν 54 αεροπορικές επιδρομές σε διάφορες επαρχίες της Υεμένης τις τελευταίες 12 ώρες. Αυτές οι επιθέσεις δεν θα μείνουν αναπάντητες και ατιμώρητες».
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, το Πακιστάν ανέλαβε ρόλο διαμεσολαβητή, μεταφέροντας αυστηρή προειδοποίηση του Ριάντ προς την Τεχεράνη ώστε να συγκρατήσει τους Χούθι, μεταδίδει το Reuters.
Η παρέμβαση του Ισλαμαμπάντ φέρει τεράστιο βάρος, καθώς συνδέεται με σύμφωνο άμυνας τόσο με τη Σαουδική Αραβία όσο και με την Τουρκία.
Ο υπουργός Άμυνας του Πακιστάν, Χουατζά Ασίφ, ξεκαθάρισε στην πακιστανική τηλεόραση ότι τυχόν επέκταση των επιθέσεων στο σαουδαραβικό έδαφος θα ενεργοποιήσει την κοινή αμυντική συμφωνία.
«Μια επιθετική ενέργεια εναντίον μίας χώρας θα θεωρηθεί επιθετική ενέργεια και κατά των τριών χωρών. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ή ασάφεια… Τυχόν απρόκλητη επιθετικότητα ή επέκταση των επιχειρήσεων στο έδαφος της Σαουδικής Αραβίας θα θέσει αναμφίβολα σε λειτουργία αυτή τη συμφωνία».
Διπλωματικές πηγές επιβεβαίωσαν ότι το μήνυμα μεταφέρθηκε στην Τεχεράνη, με την ιρανική πλευρά να απαντά επίσημα ότι «δεν ελέγχει τους Χούθι».
Ωστόσο, ιρανικές πηγές αποκάλυψαν στο AP ότι η Τεχεράνη είχε δώσει την εντολή στους Χούθι για τις επιθέσεις ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα, υποσχόμενη πρόσθετη χρηματοδότηση και οπλισμό, ενώ διοικητές των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) ταξίδεψαν στην Υεμένη για τον συντονισμό των επιχειρήσεων.
Ο κίνδυνος ολικής σύρραξης
Η πίεση προς το Ριάντ εντείνεται και στη θάλασσα. Μία εβδομάδα πριν από τη μαζική επίθεση με drones, οι Χούθι κήρυξαν ναυτικό αποκλεισμό κατά των σαουδαραβικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα.
Αυτό ανάγκασε τη Σαουδική Αραβία να υιοθετήσει τακτικές «σκοτεινής διαμετακόμισης» (dark transit), απενεργοποιώντας τα συστήματα εντοπισμού των δεξαμενόπλοιων της.
Παρά το γεγονός ότι το Ριάντ διοχέτευσε μεγάλο μέρος του πετρελαίου του προς τον αγωγό SUMED στην Αίγυπτο —με τις ροές να αυξάνονται από 650.000 βαρέλια την ημέρα τον Ιούνιο σε πάνω από 1,9 εκατομμύρια τον Αύγουστο— οι Χούθι απέδειξαν ότι μπορούν να πλήξουν και αυτή τη διαδρομή, χτυπώντας σαουδαραβικό τάνκερ στη βόρεια Ερυθρά Θάλασσα, περίπου 1.000 χιλιόμετρα μακριά από την επικράτειά τους.
Ο Άνταμ Μπάρον, ειδικός σε θέματα Υεμένης στο δεξαμενή σκέψης New America στην Ουάσινγκτον, σχολίασε τις εξελίξεις. «Το τρένο της επιστροφής σε έναν πόλεμο πλήρους κλίμακας έχει φύγει από τον σταθμό, και είναι άγνωστο αν κάποιος θα παρέμβει για να το σταματήσει», τόνισε.
Από την πλευρά της, η Ελίζαμπεθ Κένταλ, ειδικός για την Υεμένη στο Girton College του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, σημείωσε ότι οι Χούθι διαθέτουν πλέον προηγμένο οπλοστάσιο -με πυραύλους κρουζ, βαλλιστικούς πυραύλους, drones και μη επανδρωμένα υποβρύχια- παρά το εμπάργκο των Ηνωμένων Εθνών.
Συμπλήρωσε δε ότι αν οι αντάρτες συνεχίσουν την κλιμάκωση, «Η Σαουδική Αραβία θα αναγκαστεί να δράσει αποφασιστικά μια για πάντα».
