Ένας διάχυτος φόβος διατρέχει τις πρωτεύουσες της Ευρώπης, καθώς πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι η Μόσχα επιχειρεί να επεκτείνει τις αποσταθεροποιητικές της ενέργειες πέρα από τα σύνορα της Ουκρανίας.
Από τα στρατιωτικά γυμνάσια στα ευαίσθητα σύνορα του ΝΑΤΟ μέχρι τις απειλές για υποδομές ζωτικής σημασίας, οι ηγέτες της Γηραιάς ηπείρου συνειδητοποιούν ότι η αποτροπή δεν θεωρείται πλέον δεδομένη, εξαναγκάζοντας την Ευρώπη σε μια πρωτοφανή κινητοποίηση.
Συναγερμός για τις προθέσεις του Πούτιν
Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το CNN, μια σειρά από συντονισμένες και ανησυχητικές κινήσεις σε ολόκληρη τη δυτική συμμαχία υποδηλώνουν ότι κάτι βαθιά ανησυχητικό συμβαίνει στο παρασκήνιο.
Αρχικά, η Λευκορωσία, ο στενότερος στρατιωτικός σύμμαχος της Ρωσίας, διεξήγαγε εκτεταμένα στρατιωτικά γυμνάσια κοντά στο Στενό του Σουβάλκι, τη στενή λωρίδα γης που συνδέει τις χώρες της Βαλτικής με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ και αποτελεί ένα από τα πιο ευάλωτα γεωστρατηγικά σημεία της Συμμαχίας.
Την ίδια ώρα, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, αφού συγκάλεσε τους πολιτικούς αρχηγούς της χώρας σε απόρητη ενημέρωση από τις μυστικές υπηρεσίες, ανακοίνωσε νέα μέτρα για την προστασία των κρίσιμων υποδομών από τις εντεινόμενες ρωσικές υβριδικές επιθέσεις.
Παράλληλα, ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προειδοποίησε ανοιχτά ότι η Ρωσία ενδέχεται να εξαπολύσει επιθέσεις με drones ή πυραύλους εναντίον κρατών-μελών του ΝΑΤΟ, παρουσιάζοντάς τες εκ των υστέρων ως «ατυχήματα».
Στη Βρετανία, η κυβέρνηση κάλεσε τους πολίτες να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο πολέμου αποθηκεύοντας τρόφιμα και νερό, με τον αρχηγό του αμυντικού επιτελείου να δηλώνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει την πιο επικίνδυνη περίοδο των τελευταίων δεκαετιών.
Στη Γερμανία, τα νοσοκομεία προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο να υποδεχθούν μαζικά θύματα από μια πιθανή ρωσική επίθεση, με τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς να κάνει λόγο για «αποφασιστικές στιγμές» στην προάσπιση της ελευθερίας της Ευρώπης, ενώ ακόμη και η παραδοσιακά ουδέτερη Ελβετία υιοθέτησε μια νέα στρατηγική εθνικής ασφάλειας που προβλέπει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και ικανότητα αυτοάμυνας.
Στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ξαφνικά πρόοδο στις διαπραγματεύσεις για τη δημιουργία μόνιμης αμερικανικής στρατιωτικής βάσης στην Πολωνία, ενώ αποκαλύφθηκε πως απεστάλη ο διευθυντής της CIA σε μυστική αποστολή για να προειδοποιήσει τη Μόσχα κατά οποιασδήποτε επίθεσης σε νατοϊκό έδαφος.
Το διευρυνόμενο πεδίο μάχης και η «γκρίζα ζώνη»
Σύμφωνα με το CNN, η απειλή δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Οι ομοσπονδιακές αρχές των ΗΠΑ απήγγειλαν πρόσφατα κατηγορίες εναντίον πέντε ατόμων που συνεργάζονταν με τις ρωσικές μυστικές υπηρεσίες, σχεδιάζοντας επιθέσεις και δολοφονίες εντός των ΗΠΑ, αλλά και δολιοφθορές σε πολιτικές και στρατιωτικές υποδομές ευρωπαϊκών κρατών.
Το περιστατικό αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο υβριδικού πολέμου που αντιμετωπίζει η Ευρώπη εδώ και χρόνια:
- Κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές σε δίκτυα κοινής ωφέλειας.
- Εμπρησμούς και παραβιάσεις εναέριου χώρου με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όπως το πρόσφατο επεισόδιο στο πολιτικό αεροδρόμιο της Λειψίας, στη Γερμανία.
- Στοχευμένες δολοφονίες μέσω εγκληματικών δικτύων.
Όπως υπογραμμίζει η ανάλυση του αμερικανικού δικτύου, η μεγάλη στρατηγική πρόκληση για το ΝΑΤΟ είναι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν αξιοποιεί την ασάφεια και την άρνηση ευθύνης ως όπλο.
Εκτελεί επιχειρήσεις στην λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» -κάτω από το όριο που θα πυροδοτούσε μια συμβατική πολεμική σύγκρουση- δοκιμάζοντας την αντοχή και την ενότητα της Συμμαχίας, γνωρίζοντας ότι τα μέλη της διχάζονται ως προς τον τρόπο αντίδρασης.
Το σενάριο του Στενού του Σουβάλκι
Τι θα συνέβαινε όμως αν ο Πούτιν αποφάσιζε να πάει ένα βήμα παραπέρα; Το CNN εστιάζει στη λωρίδα γης έκτασης 65 μιλίων μεταξύ Πολωνίας και Λιθουανίας, η οποία αποτελεί τη μοναδική χερσαία σύνδεση των χωρών της Βαλτικής με την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ.
Σε ένα σενάριο κρίσης, η Ρωσία -πιθανώς σε συνεργασία με τη Λευκορωσία– θα μπορούσε να καταλάβει ένα τμήμα του διαδρόμου, ισχυριζόμενη ότι πρόκειται για μια περιορισμένη εισβολή χωρίς πρόθεση κλιμάκωσης, ενώ παράλληλα θα διακινούσε απειλές για χρήση πυρηνικών όπλων σε περίπτωση νατοϊκής απάντησης.
«Ο στόχος μιας τέτοιας κίνησης δεν θα ήταν απλώς η αποκοπή των κρατών της Βαλτικής, αλλά η πλήρης αποδόμηση της αξιοπιστίας του ΝΑΤΟ και της δέσμευσής του για αμοιβαία άμυνα», αναφέρει το δημοσίευμα.
«Θα συμφωνούσαν 32 κράτη-μέλη να πολεμήσουν τη Ρωσία για μια στενή λωρίδα γης; Θα διακινδύνευε ένας Αμερικανός Πρόεδρος, ή ο Καγκελάριος της Γερμανίας και ο Πρόεδρος της Γαλλίας, μια πυρηνική κλιμάκωση για τη Λιθουανία; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα, και αυτή ακριβώς η αβεβαιότητα εξυπηρετεί τα σχέδια του Πούτιν».
Αν και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε ότι η Συμμαχία διεξάγει τακτικά ασκήσεις για τέτοια σενάρια και πως οποιαδήποτε επίθεση θα προκαλούσε «καταστροφική απάντηση», το ερώτημα παραμένει αν ο Ρώσος Πρόεδρος πείθεται από αυτές τις προειδοποιήσεις.
Τα μαθήματα από την Ουκρανία
Η εισβολή στην Ουκρανία πρόσφερε στην Ευρώπη ένα σκληρό μάθημα για τις απαιτήσεις ενός σύγχρονου πολέμου.
Όπως επισημαίνει το CNN, οι χώρες συνειδητοποιούν ότι δεν χρειάζονται μόνο εξοπλισμούς, αλλά και:
- Ηλεκτρικά δίκτυα ανθεκτικά σε αεροπορικά πλήγματα.
- Νοσοκομεία ικανά να διαχειριστούν μαζικές απώλειες.
- Εναλλακτικά δίκτυα επικοινωνιών και μεταφορών.
- Κοινωνίες ανθεκτικές, ικανές να απορροφήσουν το οικονομικό και κοινωνικό κόστος χωρίς να καταρεύσουν.
Το ΝΑΤΟ εξέδωσε πρόσφατα επικαιροποιημένες οδηγίες για την εθνική ανθεκτικότητα των κρατών-μελών, με τους αξιωματούχους της Συμμαχίας να μελετούν εντατικά τον τρόπο με τον οποίο οι Ουκρανοί διατήρησαν λειτουργικές τις βασικές υποδομές τους υπό συνεχείς βομβαρδισμούς.
Παρατηρείται έτσι μια πρωτοφανής ανατροπή: η σχέση της Συμμαχίας με την Ουκρανία δεν είναι πλέον μονομερής, αλλά διδάσκεται και από αυτήν, επιδιώκοντας να καταστήσει σαφές στον Πούτιν ότι μια επίθεση δεν πρόκειται να πετύχει τους στόχους της.
Η Ουάσινγκτον και το τέλος της αυταπάτης
Πίσω από την επείγουσα κινητοποίηση της Ευρώπης κρύβεται επίσης η αβεβαιότητα για τον ρόλο των ΗΠΑ.
Με τις αμερικανικές δυνάμεις να είναι ταυτόχρονα ανεπτυγμένες στην Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τον Ινδο-Ειρηνικό, τα αποθέματα πυρομαχικών και τα συστήματα αεράμυνας δεν μπορούν να βρίσκονται παντού ταυτόχρονα.
Παρά τις κινήσεις ενίσχυσης της παρουσίας των ΗΠΑ, η αμφισημία γύρω από την απόλυτη αφοσίωση της Ουάσινγκτον στο Άρθρο 5 περί συλλογικής άμυνας δημιουργεί ρωγμές στην αποτροπή.
«Ο Πούτιν δεν χρειάζεται μια εισβολή ευρείας κλίμακας όπως αυτή στην Ουκρανία για να προκαλέσει το ΝΑΤΟ», σημειώνει το CNN.
«Μπορεί να ανέβει σταδιακά την κλίμακα της κλιμάκωσης -δολιοφθορές, κυβερνοεπιθέσεις, δολοφονίες, επιθέσεις με drones- και στη συνέχεια να εξαπολύσει μια περιορισμένη στρατιωτική επιχείρηση για να τεστάρει αν το ΝΑΤΟ εννοεί όσα διακηρύσσει».
Για τρεις δεκαετίες μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, η Ευρώπη άφησε την αμυντική της ετοιμότητα να ατροφήσει, θεωρώντας τον κίνδυνο πολέμου μακρινό και τις ΗΠΑ ως δεδομένο καταφύγιο. Αυτή η εποχή έχει πλέον τελειώσει.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αντιλαμβάνονται ότι η αμυντική αποτροπή εξαρτάται από το τι πιστεύει ο Πούτιν — και ο καλύτερος τρόπος για να αποτραπεί η διεύρυνση του πολέμου είναι να βεβαιωθεί η Δύση ότι ο Ρώσος Πρόεδρος θεωρεί μια τέτοια κίνηση καταδικασμένη σε αποτυχία.
Όπως καταλήγει το CNN, κρίνοντας από τις επείγουσες κινήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, υπάρχει πλέον έντονη και αυξανόμενη ανησυχία ότι ο Πούτιν ενδέχεται να πιστεύει το ακριβώς αντίθετο.
