Το τελευταίο «αντίο» λένε στον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, την Τρίτη 4 Αυγούστου στη Μητρόπολη Αθηνών, συγγενείς, φίλοι και συνάδελφοι. Ο πρώην υπουργός και ιστορικό στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας, άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 93 ετών, την Κυριακή 2 Αυγούστου, ανήμερα των γενεθλίων του.
Όπως έχει γίνει γνωστό, η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί στις 12:00. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να εκφωνήσει τον επικήδειο λόγο, ενώ θα ακολουθήσει η ταφή του Γιάννη Βαρβιτσιώτη στο Α΄ Νεκροταφείο Αθηνών.
Πλήθος κόσμου έχει δώσει από νωρίς το «παρών» στη Μητρόπολη Αθηνών, προκειμένου να πει το δικό του «ύστατο χαίρε» σε έναν άνθρωπο που με την πορεία του άφησε το δικό του στίγμα στη πολιτική ζωή της χώρας. Ανάμεσά τους: Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Ευάγγελος Βενιζέλος, ο αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κωστής Χατζηδάκης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας.
Ο επικήδειος του πρωθυπουργού
Επικήδειο λόγο στο τελευταίο «αντίο» στον Γιάννη Βαρβιτσιώτη, εκφώνησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Μιλώντας για τον σπουδαίο πολιτικό, ο πρωθυπουργός τόνισε ότι: «Σεβαστέ μας Γιάννη, μας αφήνεις βαριά κληρονομιά. Την ευθύνη απέναντι στη πατρίδα, την αφοσίωση σε αξίες, κυρίως όμως μια αυθεντική πολιτική ευγένεια, που τόσο μας λείπει αυτές τις εποχές».
«Αποχαιρετούμε σήμερα έναν πολιτικό που δεν πέρασε απλώς από τον δημόσιο βίο, αλλά που μαζί με άλλους της γενιάς του, τον σμίλεψε επί δεκαετίες. Γιατί ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν φτιαγμένος από εκείνο το σπάνιο υλικό, το σπάνιο μέταλλο μιας άλλης εποχής.
Με την εμπειρία του πολέμου, των δύσκολων καιρών που ακολούθησαν και βέβαια με το τραύμα της Δικτατορίας. Παράλληλα όμως, με μία βαθιά πίστη στη Δημοκρατία, στον κοινοβουλευτισμό, στον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της πατρίδας μας, που έφερε η ωριμότητα της Μεταπολίτευσης.
Υπήρξε έτσι, ο τελευταίος ίσως εκπρόσωπος μιας σχολής η οποία αντιλαμβανόταν την πολιτική, όχι ως ένα πεδίο πρόσκαιρων εντυπωσιασμών. Αλλά ως ένα πεδίο πραγματικής προσφοράς και ευθύνης. Συνδυάζοντας δύο αρετές που σπάνια συνυπάρχουν στον ίδιο βαθμό. Έναν πραγματικά δημιουργικό ριζοσπαστισμό, αλλά και την απόλυτη αίσθηση του καθήκοντος. Αρετές που του επέτρεψαν να υπηρετήσει ταυτόχρονα και τον τόπο και την παράταξή μας, τη μεγάλη, ενωμένη και νικηφόρα Νέα Δημοκρατία», ανέφερε αρχικά ο κ. Μητσοτάκης.
Συνεχίζοντας, ο πρωθυπουργός είπε πως: «Πράγματι, στη μακρά πορεία του ανέλαβε όποια αποστολή του ζητήθηκε. Βουλευτής, ευρωβουλευτής, κορυφαίος υπουργός σε πολλά χαρτοφυλάκια, αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και παρών. Παρών σε όποια μάχη και αν χρειάστηκε να δώσει.
Με ξεχωριστή ανάμεσά τους τη διαμόρφωση του Συντάγματος του 2001. Ως τότε εισηγητής της μειοψηφίας. Σε μία αναθεωρητική διαδικασία που τότε πέτυχε, πρωτίστως χάρη στην υπεύθυνη στάση της αντιπολίτευσης.
“Πίστευα και πιστεύω ότι οι πολιτικοί οφείλουν να διαμορφώνουν τις καταστάσεις και όχι να διαμορφώνονται από αυτές”, είχε πει σε μία δημόσια τοποθέτησή του. Ενώ όταν ρωτήθηκε αν συμφωνεί με το βρετανικό απόφθεγμα “ότι η πολιτική σημαίνει να σκοτώνεις με χαμόγελο”, τα λόγια του ήταν αφοπλιστικά. “Εγώ πάντως προτιμώ το χαμόγελο”, είχε απαντήσει και σωστά. Καθώς το χιούμορ και αυτή η χαλαρή, ανθρώπινη επικοινωνία, συνόδευαν πάντα την πλούσια πολιτική του δράση.
Νομίζω ότι αυτά τα χαρακτηριστικά του τον έκαναν τόσο αγαπητό σε φίλους, αλλά και σε πολιτικούς αντιπάλους, με τον σεβασμό να κυριαρχεί. Ιδίως μεταξύ των νεότερων, άλλωστε και εγώ τον είχα παρακολουθήσει επί πολλά χρόνια μεγαλώνοντας, ως στενό συνεργάτη του πατέρα μου. Εκείνο που συγκρατώ ωστόσο πάντα, ήταν τις πολύτιμες συμβουλές του, τις προσέφερε πάντα απλόχερα. Τις είχα ακούσει, θυμάμαι, το 2017, όταν ήμουν προσκεκλημένος στο κτήμα του, στο πατρογονικό Μυστρά, τον οποίο Σεβασμιότατε τόσο πολύ αγαπούσε. Εκεί γνώρισα καλύτερα τον άνθρωπο, πέρα από τον πολιτικό».
«Μας αφήνεις βαριά κληρονομιά»
«Βέβαια, ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης δεν υπήρξε απλά ένας δημόσιος λειτουργός. Ήταν ένας εξαίρετος νομικός, ήταν όμως και ένας φανατικός μελετητής της ιστορίας και του πολιτισμού μας. Γι’ αυτό και όταν άφησε με θάρρος το προσκήνιο, στο όνομα της νέας γενιάς, αφιερώθηκε αμέσως στα νέα του ενδιαφέροντα. Μετατράπηκε έτσι σε έναν επίμονο περιηγητή, μας χάρισε μία σπάνια σειρά ντοκιμαντέρ για τα μνημεία της χώρας, απέδειξε έμπρακτα, ότι, ναι, μπορεί να υπάρχει δημιουργική ζωή και μετά την πολιτική.
Τώρα, από το μυαλό όλων μας, και φαντάζομαι ιδιαίτερα των παλαιότερων, περνά σαν ντοκιμαντέρ η δική του διαδρομή. Δίπλα στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, στη προσπάθεια ανόρθωσης του τόπου, μέσα στην ευρωπαϊκή οικογένεια, στυλοβάτη της ενότητας της παράταξης, πίστευε ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ότι τα ισχυρά κόμματα είναι θεμέλιο του κοινοβουλευτισμού. Πυλώνας ευθύνης στη δημόσια ζωή, επίκεντρο πάντα βέβαια και στις παρέες, με τα αστεία και τα ανέκδοτά του.
Πάνω απ’ όλα άξιο οικογενειάρχη. Σύζυγο, πατέρα, παππού. Ευτύχισε να καμαρώσει τα τέσσερα παιδιά του, τον Μιλτιάδη, τον Θωμά, τον Κωνσταντίνο και την Ελένη, να προκόβουν σε διαφορετικούς επαγγελματικούς τομείς, τους οποίους επέλεξαν. Και η μοίρα θέλησε να “φύγει” ανήμερα των γενεθλίων του, ολοκληρώνοντας έναν κύκλο, με μία θα έλεγα σπάνια αρμονία. Βλέποντας τη πατρίδα του να προχωρά μπροστά παρά τις δυσκολίες, το κόμμα του να πρωταγωνιστεί, το έργο του όμως κυρίως να αναγνωρίζεται και τους απόγονούς του να φέρουν περήφανα το επώνυμό του.
Σεβαστέ μας Γιάννη, μας αφήνεις βαριά κληρονομιά. Την ευθύνη απέναντι στη πατρίδα, την αφοσίωση σε αξίες, κυρίως όμως μια αυθεντική πολιτική ευγένεια, που τόσο μας λείπει αυτές τις εποχές. Και για όλα αυτά η Ελλάδα αλλά και η μεγάλη μας παράταξη, η Νέα Δημοκρατία, θα σε ευχαριστούμε», κατέληξε ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης.
Στεφάνια έστειλαν, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, ο υφυπουργός Εσωτερικών Βασίλης Σπανάκης, οι Βαγγέλης και Ιωάννα Μεϊμαράκη και οι Αχιλλέας και Νίκη Καραμανλή.
Ποιος ήταν ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης
Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης του Μιλτιάδη (2 Αυγούστου 1933) ήταν Έλληνας νομικός και πολιτικός που διετέλεσε επί σειρά ετών βουλευτής της ΕΡΕ και της Νέας Δημοκρατίας, πολλές φορές υπουργός, ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (1993 – 1997).
Διετέλεσε υφυπουργός Εσωτερικών (1974), υφυπουργός Εξωτερικών (1974 – 1975), υπουργός Εμπορίου (1975 – 1977), υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (1977 – 1980), υπουργός Εθνικής Άμυνας (1989 και 1990 – 1993) και υπουργός Δικαιοσύνης (1992, ταυτόχρονα με τη θητεία του στο Εθνικής Άμυνας).
Ήταν το τελευταίο εν ζωή μέλος της Βουλής του 1961.
Ο Γιάννης Βαρβιτσιώτης ήταν γόνος σημαντικής πολιτικής οικογένειας, με απώτερη καταγωγή από τη Βαρβίτσα Λακωνίας (από κει και το επώνυμο Βαρβιτσιώτης), που έχει εκπροσώπους στη Βουλή των Ελλήνων από τις πρώτες δεκαετίες της ιστορίας του σύγχρονου ελληνικού κράτους.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 2 Αυγούστου του 1933. Φοίτησε στο Πειραματικό Σχολείο Πανεπιστημίου Αθηνών. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια στο Πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ της τότε Δυτικής Γερμανίας, με ειδίκευση στο Εταιρικό Δίκαιο. Με την επιστροφή του στην Αθήνα άρχισε να δικηγορεί και το 1960 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, κατόπιν εισηγήσεως του καθηγητή Κωνσταντίνου Ρόκα. Την εποχή εκείνη γνωρίζεται τυχαία με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, γνώριμο του πατέρα του Μιλτιάδη Βαρβιτσιώτη, που είχε διατελέσει βουλευτής του Λαϊκού Κόμματος, ο οποίος και του ανέθεσε να συντάξει σχετικές εισηγήσεις προς κυβερνητικούς παράγοντες, ενώ λίγο αργότερα τον ορίζει υποψήφιο βουλευτή της ΕΡΕ στη Β΄ Περιφέρεια Αθηνών.
Έτσι με τη βοήθεια και του οικογενειακού φίλου Γεωργίου Ράλλη, στις εκλογές του 1961 εκλέχθηκε αμέσως με την πρώτη φορά βουλευτής, επανεκλεγείς και στις εκλογές του 1963, του 1964 και στις υπόλοιπες που ακολούθησαν (στη Β΄ Αθηνών από το 1974 ως και το 1996 και Επικρατείας το 2000). Το 1963 συμμετείχε στα πλαίσια Προγράμματος Ξένων Ηγετών και Διεθνών Επισκεπτών του Αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο είχε ξεκινήσει το 1951. Κατά την εκτίμηση της Αμερικανικής Πρεσβείας στην Αθήνα, ο Βαρβιτσιώτης μετά την επιστροφή από τις ΗΠΑ επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αμερικανική εξωτερική πολιτική και για ζητήματα σχετικά με το ΝΑΤΟ. Την περίοδο της Δικτατορίας, και συγκεκριμένα ένα χρόνο μετά την επιβολή της, τον Ιούλιο του 1968, μαζί με άλλους βουλευτές, αρχίζει να προσυπογράφει ανακοινώσεις περί επανόδου της χώρας στη δημοκρατική ομαλότητα. Οι Αρχές του απαγορεύουν την έξοδο από τη χώρα, οπότε σε συνεννόηση με τους Γ. Ράλλη και Π. Παπαληγούρα συνδέεται με κλιμάκιο της οργάνωσης «Ελεύθεροι Έλληνες». Η σύνδεση όμως αυτή αποκαλύφθηκε και στις 9 Οκτωβρίου συνελήφθη. Έπειτα από ανάκριση που ακολούθησε στο ΕΑΤ/ΕΣΑ περιορίστηκε επί ένα πεντάμηνο σε πλήρη απομόνωση.
Μετά τη μεταπολίτευση, συμμετείχε ως υφυπουργός Εσωτερικών στη Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας 1974 και στις εκλογές του ίδιου έτους εκλεγείς και πάλι, με τη Νέα Δημοκρατία ανέλαβε ακολούθως υφυπουργός Εξωτερικών (1974 – 1975), υπουργός Εμπορίου (1975 – 1977),υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων (1977-1980),υπουργός Εθνικής Αμύνης (Κυβέρνηση Συνεργασίας, 1989), Εμπορίου (Οικουμενική Κυβέρνηση, 1989), Εθνικής Άμυνας (1990-1993), Δικαιοσύνης (1992).
Διετέλεσε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (1985-1996) και αντιπρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας (1994-1997). Το 1989 τάχθηκε κατά της παραπομπής του Ανδρέα Παπανδρέου.
Στην πολιτική του καριέρα επέδειξε αξιόλογη κοινοβουλευτική δράση όπως γραμματέας του προεδρείου της Βουλής (1961-1963), γραμματέας της επιτροπής αναθεώρησης του Συντάγματος (1963), και κοσμήτορας της Βουλής (1965-1967). Υπήρξε επίσης μόνιμο μέλος της ελληνικής αντιπροσωπείας στις εργασίες σύνδεσης Ελλάδας με την ΕΟΚ την περίοδο 1962-1967, λαμβάνοντας επίσης μέρος σε κοινοβουλευτικές ομάδες του ΝΑΤΟ.
Επίσης από τον Ιανουάριο του 1998 μέχρι τον Αύγουστο του 2010 διετέλεσε πρόεδρος του «Ινστιτούτου Κ. Καραμανλής», ενώ ένα χρόνο πριν, τον Μάιο του 2009 εγκατέλειψε την πολιτική μετά από 48 χρόνια πολιτικής καριέρας.
Έγραψε πολλές μελέτες νομικού και πολιτικού περιεχομένου, οι κυριότερες των οποίων είναι: «Η ονομαστική μετοχή» (1960), «Η ΕΟΚ και το Εταιρικόν Δίκαιον» (1970), «Η αλλαγή στο εδώλιο» (1984), «Αποκατάσταση Ιστορικών Αληθειών» (1985),«Η αλήθεια για το παρελθόν πυξίδα για το μέλλον» (1989), «Συνταγματικοί Προβληματισμοί» (1993),”Η Ελλάδα Μπροστά στο 2000:Ένα Νέο Συνταγματικό Πλαίσιο”(1998), “Η Βουλευτική Ασυλία” (2000), “Οι Τρεις Απειλές του Αιώνα” (2002), «Πολιτι(στι)κή φωτογραμμετρία» (2005), “Η Μεταναστευτική Πολιτική της Ευρώπης” (2006), “Η Αναγκαία Αναθεώρηση” (2006),«Τυφλοί στρατοί-Η Δύση και η Απειλή του Ισλαμικού Φονταμενταλισμού» (2008), «Αναζητώντας την Τέχνη» (2008)και τη δίγλωσση έκδοση «5 Χρόνια στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 2004-2009 » (2009)καθώς και πολλά άρθρα πολιτικού και κοινωνικού περιεχομένου. Επισκέφθηκε, επίσημα προσκεκλημένος, την Αγγλία, τη Δυτική Γερμανία και τις ΗΠΑ.
Ο Ιωάννης Βαρβιτσιώτης ήταν νυμφευμένος από τον Νοέμβριο 1967 με τη Σοφία Θ. Λαναρά με την οποία και απέκτησε τέσσερα παιδιά, τρεις γιους και μία κόρη. Ήταν επί σειρά ετών κάτοικος Φιλοθέης, αλλά τώρα διαμένει στην Λακωνία. Γιος του είναι ο πρώην βουλευτής, αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών και υπουργός Ναυτιλίας Μιλτιάδης Ι. Βαρβιτσιώτης.
Τιμητικές διακρίσεις
Τιμήθηκε από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια με τον Μεγαλόσταυρο του Τάγματος του Φοίνικος λόγω της μακράς και χρηστής πολιτικής του σταδιοδρομίας, καθώς και με άλλα ανώτατα παράσημα διαφόρων κρατών, μεταξύ των οποίων με τον Μεγαλόσταυρο της Τιμής της Ιταλικής Δημοκρατίας και τον Ταξιάρχη του Τάγματος Stara Planina δις (από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας και την μετέπειτα Δημοκρατία της Βουλγαρίας). Το 1963 τιμήθηκε από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Αθηναγόρα με τον Χρυσούν Σταυρόν της Χιλιετηρίδος του Αγίου Όρους. Το 1991 επί υπουργίας του καθιερώθηκαν οι Διαμνημονεύσεις, που απονέμονται στους Αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων και σημαίνοντες Πολίτες. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πίσω όψη των μεταλλίων φέρει εγχάρακτη την ημερομηνία καθιερώσεώς των (1991).
Το 2023 ο Δήμος Σπάρτης ανεκύρηξε τον Γιάννης Βαρβιτσιώτη Επίτιμο Δημότη για την πολυσχιδή προσφορά του στην πόλη της Σπάρτης.
