Αλί Χαμενεΐ: Ποτάμι κόσμου στην κηδεία του, συνθήματα κατά ΗΠΑ-Ισραήλ και μήνυμα ότι η συμφωνία είναι «δύσκολη αλλά εφικτή»

Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν στην Τεχεράνη στην τρίτη ημέρα των εξαήμερων εκδηλώσεων για την κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, φωνάζοντας συνθήματα κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Παράλληλα, οι διπλωματικές διεργασίες με την Ουάσινγκτον για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός χαρακτηρίζονται «δύσκολες αλλά εφικτές», με τις συνομιλίες να αναμένεται να επανεκκινήσουν μετά την ολοκλήρωση της κηδείας.

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
ΣΥΝΟΨΗ ΑΡΘΡΟΥ

Τα βασικά σημεία του άρθρου

  • Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν στην Τεχεράνη στην κηδεία του Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, με συνθήματα «Θάνατος στην Αμερική» και «Θάνατος στο Ισραήλ» να ακούγονται καθ’ όλη τη διαδρομή.
  • Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Ιράν χαρακτήρισε την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με τις ΗΠΑ «δύσκολη αλλά εφικτή», με τις συνομιλίες να αναμένεται να επανεκκινήσουν μετά την ολοκλήρωση της κηδείας.
  • Ο Αλί Χαμενεΐ, ο μακροβιότερος ηγέτης του σύγχρονου Ιράν, θεωρείται πλέον ένα ισχυρότερο σύμβολο μετά τον θάνατό του, με την ιρανική ηγεσία να επιχειρεί να τον παρουσιάσει ως θρησκευτικό μάρτυρα.

Το κείμενο κάθε σύνοψης ελέγχεται από δημοσιογράφους του ENIKOS

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Με τη συμμετοχή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων πραγματοποιήθηκε στην Τεχεράνη η τρίτη ημέρα των εξαήμερων εκδηλώσεων για την κηδεία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στα τέλη Φεβρουαρίου.

Από τα ξημερώματα, οι κεντρικές λεωφόροι της ιρανικής πρωτεύουσας γέμισαν από πολίτες, οι οποίοι, ντυμένοι στα μαύρα, συνόδευσαν την πομπή με τα φέρετρα που ήταν καλυμμένα με την ιρανική σημαία. Καθ’ όλη τη διαδρομή ακούγονταν συνθήματα όπως «Θάνατος στην Αμερική» και «Θάνατος στο Ισραήλ», ενώ πολλοί κρατούσαν σημαίες του Ιράν και της Χεζμπολάχ.

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε και η συμβολική τελετή του «λιθοβολισμού του διαβόλου», κατά την οποία συγκεντρωμένοι πέταξαν πέτρες σε εικόνα του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, όπως κατέγραψε το κρατικό πρακτορείο Mizan.

Όχημα που μεταφέρει τα φέρετρα του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και μελών της οικογένειάς του περνά μέσα από το πλήθος στην Τεχεράνη. Φωτογραφία: Office of the Iranian Supreme Leader / Reuters
Όχημα που μεταφέρει τα φέρετρα του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και μελών της οικογένειάς του περνά μέσα από το πλήθος στην Τεχεράνη. Φωτογραφία: Office of the Iranian Supreme Leader / Reuters

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσαν οι κόκκινες και λευκές σημαίες με την επιγραφή «Ya Hussein» («Ω Χουσεΐν»), που κυριαρχούσαν ανάμεσα στο πλήθος. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα σύμβολα του σιιτικού Ισλάμ, το οποίο παραπέμπει στον Ιμάμη Χουσεΐν, εγγονό του προφήτη Μωάμεθ, ο οποίος σκοτώθηκε στη μάχη της Καρμπάλα τον 7ο αιώνα, γεγονός που εδραίωσε το οριστικό σχίσμα ανάμεσα σε Σουνίτες και Σιίτες.

Η σημαία χρησιμοποιείται ευρέως στον σιιτικό κόσμο ως θρησκευτικό σύμβολο, ωστόσο η ιρανική ηγεσία την έχει συνδέσει διαχρονικά με τη σύγχρονη πολιτική της αφήγηση, παρουσιάζοντας τις σημερινές συγκρούσεις ως συνέχεια της θυσίας του Χουσεΐν απέναντι στην αδικία. Το ίδιο σύμβολο είχε κυριαρχήσει μετά τη δολοφονία του στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί το 2020, ενώ τις προηγούμενες ημέρες είχε καλύψει και το φέρετρο του Χαμενεΐ, σύμφωνα με φωτογραφίες που δημοσίευσε ο επίσημος λογαριασμός του στο Χ.

Άτομο γράφει το όνομα του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε πανό. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / WANA News Agency / Reuters
Άτομο γράφει το όνομα του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε πανό. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / WANA News Agency / Reuters

Ιδιαίτερο συμβολισμό αποκτά και το γεγονός ότι η κηδεία πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια του μήνα Μουχαράμ, της ιερότερης περιόδου πένθους για τους Σιίτες, κατά την οποία τιμάται κάθε χρόνο η θυσία του Ιμάμη Χουσεΐν στην Καρμπάλα.

Αναλυτές εκτιμούν ότι ο θάνατος του Χαμενεΐ ενδέχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τη συμβολική του βαρύτητα. «Ο Χαμενεΐ είναι πλέον πολύ ισχυρότερο σύμβολο μετά τον θάνατό του απ’ ό,τι ήταν όσο ζούσε», σχολίασε ο αναλυτής του Center for International Policy, Σίνα Τουσί, εκτιμώντας ότι η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να τον παρουσιάσει ως έναν θρησκευτικό μάρτυρα αντίστοιχο με τις εμβληματικές μορφές της σιιτικής παράδοσης.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, χαιρετά τους υποστηρικτές του κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Μασχάντ του Ιράν, στις 21 Μαρτίου 2018. Φωτογραφία: AP
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, χαιρετά τους υποστηρικτές του κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη Μασχάντ του Ιράν, στις 21 Μαρτίου 2018. Φωτογραφία: AP

Ποιος ήταν ο Αλί Χαμενεΐ

Ο Αλί Χαμενεΐ γεννήθηκε το 1939 στη Μασχάντ, την ιερότερη πόλη του Ιράν για τους Σιίτες. Προερχόταν από θρησκευτική οικογένεια και ακολούθησε από νεαρή ηλικία τον δρόμο του σιιτικού κλήρου, σπουδάζοντας ισλαμική θεολογία και αποκτώντας σταδιακά επιρροή στους θρησκευτικούς κύκλους της χώρας.

Τη δεκαετία του 1960 εντάχθηκε στο κίνημα του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί κατά του σάχη Μοχαμάντ Ρεζά Παχλαβί. Για την πολιτική και θρησκευτική του δράση συνελήφθη πολλές φορές από τις μυστικές υπηρεσίες του καθεστώτος και πέρασε περιόδους στη φυλακή, πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Μετά την ανατροπή του σάχη ανέλαβε σειρά υψηλόβαθμων αξιωμάτων στο νέο καθεστώς. Το 1981 τραυματίστηκε σοβαρά σε απόπειρα δολοφονίας με βόμβα που είχε τοποθετηθεί σε μαγνητόφωνο κατά τη διάρκεια ομιλίας του. Η έκρηξη άφησε μόνιμα παράλυτο το δεξί του χέρι.

Νερό ψεκάζεται για να δροσιστούν οι παρευρισκόμενοι, την ώρα που όχημα με τα φέρετρα του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και μελών της οικογένειάς του περνά μέσα από τους κατάμεστους δρόμους της Τεχεράνης. Φωτογραφία: Reuters / Mohammed Salem
Νερό ψεκάζεται για να δροσιστούν οι παρευρισκόμενοι, την ώρα που όχημα με τα φέρετρα του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και μελών της οικογένειάς του περνά μέσα από τους κατάμεστους δρόμους της Τεχεράνης. Φωτογραφία: Reuters / Mohammed Salem

Λίγους μήνες αργότερα εξελέγη πρόεδρος του Ιράν, αξίωμα που διατήρησε έως το 1989. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του υιοθέτησε σκληρή στάση απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Δύση, υποστηρίζοντας ότι η χώρα του θα αντιστεκόταν σε οποιαδήποτε εξωτερική επίθεση.

Μετά τον θάνατο του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, τον Ιούνιο του 1989, εξελέγη δεύτερος Ανώτατος Ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Παρέμεινε στο ανώτατο αξίωμα για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, αποτελώντας τον μακροβιότερο ηγέτη του σύγχρονου Ιράν.

Για τους υποστηρικτές του υπήρξε ο άνθρωπος που διαφύλαξε την Ισλαμική Δημοκρατία και αντιστάθηκε στις πιέσεις της Δύσης. Για τους επικριτές του ήταν ένας αυταρχικός ηγέτης που κατέστειλε την αντιπολίτευση, περιόρισε τις πολιτικές ελευθερίες και διατήρησε τη χώρα σε διαρκή αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

«Δύσκολη αλλά εφικτή» η εφαρμογή της συμφωνίας με τις ΗΠΑ, ενώ οι συνομιλίες αναμένεται να επανεκκινήσουν μετά την ολοκλήρωση της κηδείας

Παράλληλα με τις τελετές, συνεχίζονται οι διπλωματικές διεργασίες ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσινγκτον. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, χαρακτήρισε την εφαρμογή της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός με τις Ηνωμένες Πολιτείες «δύσκολη αλλά εφικτή», σύμφωνα με το CNN.

Κατά τη διάρκεια συνάντησής του με τον επικεφαλής του πολιτικού γραφείου της Χαμάς, Μοχάμεντ Ισμαήλ Νταρουίς, ο Γκαλιμπάφ υποστήριξε ότι το Ιράν «δεν έχει ειρήνη με την Αμερική και δεν θα αναγνωρίσει ποτέ το Ισραήλ», επαναλαμβάνοντας τη στήριξη της Τεχεράνης στον λεγόμενο «άξονα της αντίστασης». Όπως είπε, όταν χρειάζεται η στήριξη αυτή παρέχεται με πυραύλους και όταν απαιτείται πολιτική πίεση ασκείται μέσω διαπραγματεύσεων, ενώ πρόσθεσε ότι η «εκδίκηση» για τον θάνατο του Χαμενεΐ θα έρθει μέσω της «απελευθέρωσης της Ιερουσαλήμ».

Πανό με τη μορφή του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κρέμεται σε τοίχο την ημέρα της νεκρικής πομπής του. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / WANA News Agency / Reuters
Πανό με τη μορφή του εκλιπόντος ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, κρέμεται σε τοίχο την ημέρα της νεκρικής πομπής του. Φωτογραφία: Majid Asgaripour / WANA News Agency / Reuters

Η συμφωνία των 14 σημείων που υπεγράφη τον περασμένο μήνα ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν προβλέπει περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων για την άρση των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνει ζητήματα που αφορούν το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων ή τη στήριξη του Ιράν προς ένοπλες οργανώσεις στην περιοχή.

Οι έμμεσες συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα στη Ντόχα διακόπηκαν προσωρινά λόγω των εκδηλώσεων πένθους. Το Κατάρ έκανε λόγο για «θετική πρόοδο» και ανακοίνωσε ότι ο επόμενος γύρος επαφών θα πραγματοποιηθεί το συντομότερο δυνατό μετά την ολοκλήρωση της κηδείας, ενώ ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δήλωσε ότι οι συνομιλίες «πηγαίνουν καλά», αν και βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο.

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατς, προειδοποίησε ότι οποιοσδήποτε Ιρανός ηγέτης επιχειρήσει να προωθήσει σχέδια καταστροφής του Ισραήλ «θα εμποδιστεί», ενώ στοιχεία παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι σχεδόν το ένα τρίτο των πλοίων που διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες κινήθηκαν κοντά στις ακτές του Ομάν, καθώς η θαλάσσια οδός παραμένει κρίσιμο σημείο της εύθραυστης εκεχειρίας.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα των εξαήμερων τελετών, η σορός του Χαμενεΐ θα μεταφερθεί στο ιερό του Ιμάμη Χουσεΐν στην Καρμπάλα του Ιράκ, πριν οδηγηθεί για την ταφή στο ιερό του Ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ, την ιδιαίτερη πατρίδα του.

Πενθούντες φωνάζουν συνθήματα κρατώντας πορτρέτα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πλαισιωμένα με λουλούδια. Φωτογραφία: AP / Altaf Qadri
Πενθούντες φωνάζουν συνθήματα κρατώντας πορτρέτα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, πλαισιωμένα με λουλούδια. Φωτογραφία: AP / Altaf Qadri

Η πρώτη δημόσια εμφάνιση του Αχμαντινετζάντ μετά τον πόλεμο

Ανάμεσα στα πρόσωπα που ξεχώρισαν στην πομπή ήταν και ο πρώην πρόεδρος του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, ο οποίος πραγματοποίησε την πρώτη δημόσια εμφάνισή του μετά τον πόλεμο.

Ο Αχμαντινετζάντ υπήρξε μία από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η επανεκλογή του το 2009 προκάλεσε το κίνημα των «Πράσινων», τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που είχε γνωρίσει μέχρι τότε το Ιράν, καθώς η αντιπολίτευση κατήγγειλε εκτεταμένη νοθεία στην εκλογική διαδικασία.

Τότε ο Χαμενεΐ είχε ταχθεί ανοιχτά υπέρ του αποτελέσματος και είχε στηρίξει τον Αχμαντινετζάντ, ωστόσο τα επόμενα χρόνια οι σχέσεις των δύο ανδρών επιδεινώθηκαν σημαντικά, με αποτέλεσμα ο πρώην πρόεδρος να απομακρυνθεί σταδιακά από τον στενό πυρήνα της εξουσίας και να βρεθεί στο πολιτικό περιθώριο.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο IRIB, τις πρώτες ημέρες του πολέμου πλήγμα έπληξε την κατοικία του Αχμαντινετζάντ, προκαλώντας τραυματισμούς.

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.