Το CNN φέρνει στο φως μια εξαιρετικά σημαντική διαρροή, που αφορά το προσχέδιο του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU) για την κατάπαυση του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αποκαλύπτοντας απροσδόκητες παραλείψεις και ασάφειες που αναμένεται να προκαλέσουν έντονες συζητήσεις.
Παρά το γεγονός ότι η επίσημη συμφωνία είναι προγραμματισμένο να υπογραφεί την Παρασκευή, το έγγραφο που εξασφάλισε το CNN από Αμερικανό αξιωματούχο δείχνει ότι κρίσιμα ζητήματα, όπως το μελλοντικό καθεστώς των Στενών του Ορμούζ και η διάλυση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, είτε αποσιωπώνται είτε μετατίθενται για το μέλλον.
Το μυστήριο με τα Στενά του Ορμούζ και οι διπλές ερμηνείες
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του προσχεδίου –το οποίο δεν έχει δοθεί ακόμα επίσημα στη δημοσιότητα– είναι ότι δεν γίνεται καμία ρητή αναφορά στα Στενά του Ορμούζ, παρόλο που η συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδος αναδείχθηκε στο κεντρικότερο ζήτημα των διαπραγματεύσεων.
Αν και το κείμενο ορίζει ότι η κίνηση των πλοίων μεταξύ του Περσικού Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν θα επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, αποφεύγει να καθορίσει άμεσα το μέλλον αυτού του στρατηγικού κόμβου για το παγκόσμιο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές αν το τελικό έγγραφο που θα υπογραφεί αυτοπροσώπως την Παρασκευή θα διατηρήσει την ίδια ακριβώς διατύπωση.
Η παράλειψη αυτή τροφοδοτεί ήδη αντικρουόμενες ερμηνείες.
- Η θέση των ΗΠΑ: Αμερικανοί αξιωματούχοι απορρίπτουν κατηγορηματικά κάθε ισχυρισμό ότι η συμφωνία παραχωρεί τον έλεγχο της θαλάσσιας διόδου στο Ιράν.
- Η θέση της Τεχεράνης: Το Ιράν επιμένει ότι θα συνεχίσει να ρυθμίζει τη διέλευση και να εισπράττει τέλη.
Η ασάφεια εντείνεται από τη διατύπωση του ίδιου του προσχεδίου, το οποίο αναφέρει ότι η θαλάσσια κυκλοφορία θα επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα «από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν».
Η φράση αυτή αφήνει το μελλοντικό καθεστώς των Στενών εντελώς ανοιχτό σε ερμηνείες.
Τι περιλαμβάνει το Μνημόνιο Συναντίληψης
Σύμφωνα με το έγγραφο που διέρρευσε και εξέτασε το CNN, η συμφωνία προβλέπει:
- Τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Τη δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
- Την άμεση δέσμευση των ΗΠΑ για την έκδοση εξαιρέσεων από τις κυρώσεις (sanctions waivers) που αφορούν τις εξαγωγές ενέργειας του Ιράν.
- Την άμεση άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στο Ιράν.
- Την επαναφορά της περιφερειακής ναυσιπλοΐας στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.
- Τη δέσμευση των ΗΠΑ για την οριστική άρση όλων των κυρώσεων κατά του Ιράν σε βάθος χρόνου.
Τι μένει εκτός συμφωνίας
Στον αντίποδα, όσα επιλέγει να παραλείψει το έγγραφο θεωρούνται εξίσου αποκαλυπτικά για τις ισορροπίες της συμφωνίας.
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν
Παρά τις επανειλημμένες δηλώσεις αξιωματούχων της κυβέρνησης Τραμπ ότι η συμφωνία θα περιλάμβανε προβλέψεις για τη διάλυση του πυρηνικού προγράμματος, η τύχη του –καθώς και το εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται κοντά σε επίπεδο στρατιωτικής χρήσης– παραπέμπονται σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Το έγγραφο περιορίζεται στο να αναφέρει ότι το Ιράν θα διατηρήσει «το status quo» του πυρηνικού του προγράμματος.
Proxies και πύραυλοι
Στο κείμενο δεν γίνεται καμία απολύτως αναφορά στην υποστήριξη του Ιράν προς τις περιφερειακές ένοπλες οργανώσεις, όπως η Χεζμπολαχ, που επιτέθηκαν σε συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, ούτε στους βαλλιστικούς πυραύλους που εκτοξεύθηκαν εναντίον γειτονικών κρατών, παρά το γεγονός ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι ισχυρίζονταν το αντίθετο πριν από την επίτευξη της συμφωνίας.
