Για μια δεκαετία, οι κρυπταναλυτές προσπαθούσαν —και αποτύγχαναν— να εξιχνιάσουν την υπόθεση δύο τσαλακωμένων χαρτιών που βρέθηκαν χωμένα σε μια κρυφή τσέπη, μέσα στις ραφές ενός μεταξωτού φορέματος της δεκαετίας του 1880.
Με την πάροδο των ετών, το μυστήριο κέρδισε μάλιστα το δικό του όνομα: «Το Κρυπτογράφημα του Μεταξωτού Φορέματος». Τώρα, ο ίδιος ο κώδικας έχει απάντηση —και αυτή προήλθε από αναπάντεχες πηγές: την Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας των ΗΠΑ (NOAA) και έναν αναλυτή δεδομένων στο Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα.
Η ιστορία του φορέματος
Το σύγχρονο μυστήριο ξεκινά με το ίδιο το φόρεμα: ένα μεταξωτό φόρεμα με κρινολίνο (bustle dress) της δεκαετίας του 1880 με μια εντελώς κρυφή τσέπη.
Μέχρι τη στιγμή που η Σάρα Ρίβερς Κόφιλντ (Sara Rivers Cofield) το αγόρασε από ένα κατάστημα αντικών στο Μέιν το 2013, τα κωδικοποιημένα χαρτιά είχαν ξεχαστεί στο εσωτερικό του. Αυτό που παραμένει ακόμα άγνωστο είναι το ποιος τα τοποθέτησε εκεί ή το πότε.
Εκεί είναι που ξεκινά το ενδιαφέρον. Η Ρίβερς-Κόφιλντ δημοσίευσε τότε μια ανάρτηση στο ιστολόγιό της σχετικά με την ανακάλυψη όχι μόνο της εντελώς κρυφής, μυστικής τσέπης, αλλά και αυτού που φαινόταν να είναι ένας κώδικας.
«Το ανεβάζω εδώ σε περίπτωση που υπάρχει εκεί έξω κάποιο παιδί-θαύμα της αποκρυπτογράφησης που ψάχνει για ένα πρότζεκτ», έγραψε στο ιστολόγιό της.
Για μια δεκαετία, ο κώδικας παρέμενε, προφανώς, κρυπτογραφημένος.
Τα ερωτήματα επέμεναν για το τι θα μπορούσαν πιθανώς να σημαίνουν φράσεις όπως «Bismark omit leafage buck bank», «Calgary Cuba unguard confute duck fagan» και «Spring wilderness lining one reading novice», προτάσεις με ασυνάρτητο νόημα.
Ώρες και αριθμοί με χρώμα: Τα αινιγματικά στοιχεία του χειρογράφου
Υπήρχαν επίσης αριθμοί ανάμεσα στις γραμμές, καθένας σημειωμένος με διαφορετικό χρώμα, μαζί με σημειώσεις στο περιθώριο που έμοιαζαν με ενδείξεις ώρας.
Ο Γουέιν Τσαν (Wayne Chan), αναλυτής δεδομένων από το Πανεπιστήμιο της Μανιτόμπα και ερασιτέχνης αποκρυπτογράφος, μετέγραψε αργότερα αυτές τις σημειώσεις με μεγαλύτερη προσοχή: το ένα φύλλο φαίνεται να γράφει «101 μ.μ.», ενώ ένα άλλο φέρει τις ενδείξεις «1115 μ.μ.» και «1124 μ.».
Αυτές οι ώρες στο περιθώριο παραμένει πιο δύσκολο να προσδιοριστούν με ακρίβεια σε σχέση με τον ίδιο τον μετεωρολογικό κώδικα.
Οι θεωρίες πολλαπλασιάστηκαν: παράνομοι κώδικες τυχερών παιχνιδιών, μετρήσεις για ρούχα, κατασκοπικές συνομιλίες.
Το καλύτερο στοιχείο αποδείχθηκε λιγότερο «σκοτεινό» και περισσότερο πρακτικό: Τηλεγραφική στενογραφία, το σύστημα συμπίεσης που κρατούσε χαμηλά τον αριθμό των λέξεων όταν οι τηλεγραφικές εταιρείες χρέωναν ανά λέξη.
Ο Τσαν, εργαζόμενος στο Κέντρο Επιστήμης Παρατήρησης της Γης του πανεπιστημίου, «χτένισε» 170 τηλεγραφικά βιβλία κωδικών. Τίποτα.
Το «Κρυπτογράφημα του Μεταξωτού Φορέματος» εξελίχθηκε σε έναν από τους 50 κορυφαίους αινιγματικούς κώδικες στον κόσμο, αλλά ο Τσαν δεν είχε τελειώσει.
Η λύση του μυστηρίου
Τελικά, έπεσε τυχαία πάνω στο παλιό βιβλίο «Τηλεγραφικές Ιστορίες και Τηλεγραφική Ιστορία» (Telegraphic Tales and Telegraphic History), όπου διάβασε για τους μετεωρολογικούς κώδικες που χρησιμοποιούσε το Σώμα Διαβιβάσεων του Στρατού των ΗΠΑ —η ομάδα που εκτελούσε χρέη εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας στα τέλη του 1800.
Έτσι, έκανε έναν παραλληλισμό ανάμεσα στον κώδικα από το φόρεμα και στα παραδείγματα του βιβλίου που αφορούσαν κώδικες για την αποστολή μετεωρολογικών παρατηρήσεων.
Ο Τσαν είχε βρει την άκρη του νήματος και άρχισε να την τραβά. Σύντομα, συνεργαζόταν με την Κεντρική Βιβλιοθήκη της NOAA στο Μέριλαντ και ανακάλυπτε βιβλία τηλεγραφικών μετεωρολογικών κωδίκων που δεν είχαν ερευνηθεί ποτέ ξανά, συμπεριλαμβανομένου ενός που εκδόθηκε το 1892 και απέδειξε ότι βρισκόταν σε σωστό δρόμο.
Συνδυάζοντας τις πηγές, ο Τσαν αποκωδικοποίησε το κείμενο και δημοσίευσε τα ευρήματά του στο επιστημονικό περιοδικό Cryptologia. Όπως εξήγησε η NOAA σε ανάρτησή της, κάθε γραμμή στο τσαλακωμένο χαρτί υποδεικνύει μετεωρολογικές παρατηρήσεις σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία, σε συνδυασμό με την ώρα της ημέρας.
Οι πληροφορίες τηλεγραφούνταν σε ένα κεντρικό γραφείο της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (Signal Service) στην Ουάσινγκτον.
Η κωδικοποιημένη πρόγνωση «Bismark, omit, leafage, buck, bank» υποδεικνύει ότι στο Μπίσμαρκ (Bismark) της Ντακότα επικρατούσε θερμοκρασία 13,3°C (56°F) με πίεση 30,08 inHG (omit), σημείο δρόσου 0°C (32°F / leafage), καθαρό καιρό χωρίς βροχόπτωση με βόρειο άνεμο (buck), καθώς και καθαρό ηλιοβασίλεμα με ταχύτητα ανέμου 19.31 χιλιόμετρα ανά ώρα (bank).
Η δομή αποτελείται από την τοποθεσία και κωδικοποιημένες λέξεις για τις καιρικές συνθήκες.
Αυτό ήταν λοιπόν.
Η περίφημη ακαταλαβίστικη φράση δεν ήταν τίποτα άλλο παρά ένα μετεωρολογικό δελτίο.
Ο κώδικας ήταν δυσεπίλυτος επειδή τον χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά κυβερνητικοί αξιωματούχοι για τη δημιουργία μετεωρολογικών χαρτών. Το σύστημα αυτό, που υιοθετήθηκε το 1887, επέτρεπε σε έναν σταθμό να συμπυκνώσει μια ολόκληρη μετεωρολογική αναφορά για μια τοποθεσία σε ελάχιστες λέξεις.
Η υποσημείωση
Υπάρχει όμως μια υποσημείωση:
Η μελέτη του Τσαν αντιμετωπίζει τα μηνύματα από τους καναδικούς σταθμούς με μεγαλύτερη επιφύλαξη, αναφέροντας ότι δεν ακολουθούσαν ακριβώς τη δομή των ΗΠΑ και έπρεπε να αποκωδικοποιηθούν με αντίστροφη μηχανική βάσει των διαθέσιμων στοιχείων. Αυτά τα μηνύματα ενδέχεται να χρειάζονται ακόμη επιβεβαίωση από τα αρχεία.
Χρησιμοποιώντας τις αποκωδικοποιημένες παρατηρήσεις και τα διαθέσιμα μετεωρολογικά αρχεία, ο Τσαν υποστήριξε ότι τα μηνύματα δείχνουν ως πιο πιθανή ημερομηνία την 27η Μαΐου 1888.
Ακόμα και μετά το «σπάσιμο» του κώδικα, παραμένουν πολλά ερωτήματα σχετικά με το φόρεμα και την ιδιοκτήτριά του.
Η Ρίβερς-Κόφιλντ βρήκε τη λέξη «Bennett» γραμμένη σε μια ετικέτα στο εσωτερικό του ρούχου, αλλά ο Τσαν δεν μπόρεσε να συνδέσει αυτό το όνομα με κάποια γυναίκα από το υπαλληλικό προσωπικό του γραφείου της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας του Στρατού των ΗΠΑ στην Ουάσινγκτον.
Μεταγενέστερες αναφορές περιόρισαν τις πιθανότητες —ο Τσαν εντόπισε γυναίκες που ενδέχεται να συνδέονταν με τον προκάτοχο οργανισμό της μετεωρολογικής υπηρεσίας, ενώ άλλοι διατύπωσαν τη θεωρία ότι το φόρεμα ανήκε σε κάποιο σπιτικό τηλεγραφητών— όμως κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν έχει επιβεβαιώσει την ταυτότητα της ιδιοκτήτριας ούτε έχει αποδείξει ότι η ετικέτα «Bennett» της ανήκε.
Η Ρίβερς-Κόφιλντ έχει επισημάνει ότι το φόρεμα κουβαλά περίπου 130 χρόνια άγνωστης ιστορίας. Η ετικέτα θα μπορούσε να είχε προστεθεί αργότερα.
Το ρούχο ενδέχεται να άλλαξε χέρια μέσα από πλυντήρια, δωρεές, μεταπωλήσεις ή να βρέθηκε σε ένα σπιτικό όπου κάποιος άλλος χειριζόταν τηλεγραφικά μετεωρολογικά δελτία. Αν και το κρυπτογράφημα έχει πλέον μεταφραστεί, η διαδρομή του ίδιου του αντικειμένου παραμένει άγνωστη.
Η επίλυση ενός μυστηρίου οδηγεί σε ένα άλλο. Αλλά τουλάχιστον αυτό εδώ δεν κρύβει έναν δυσνόητο κώδικα που περιμένει να αποκρυπτογραφηθεί.
