Για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, μετά το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, μίλησε ο καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου της Θράκης Σωτήρης Σέρμπος, στον Realfm 97,8 και την εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου.
Ερωτηθείς εάν εκτιμά ότι ο πόλεμος τελειώνει ή φοβάται πισωγυρίσματα, τόνισε: «Αυτό το μνημόνιο αντανακλά τα αποτελέσματα του πολέμου, τα οποία δεν ήταν τα προσδοκόμενα τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για το Ισραήλ. Άρα, υπό αυτή την οπτική, είναι μια κακή συμφωνία, διότι το Ιράν παίρνει πολλά, αλλά δίνει πολύ λίγα. Όμως, γιατί φτάσαμε σε αυτή τη συμφωνία ως ένα αναγκαίο κακό, το οποίο εγώ το βλέπω θετικά από την άποψη των επιπτώσεων για τη διεθνή οικονομία;»
«Κλειδί» τα Στενά του Ορμούζ
«Το κλειδί είναι τα Στενά του Ορμούζ. Ο κ. Τραμπ είπε ξεκάθαρα ότι δεν θέλει να γίνει νέος Χούβερ. Ο Χούβερ συνδέεται με το κραχ και το 1929 και επίσης είναι η κουζίνα του μέσου Αμερικανού, δηλαδή από το καλάθι του νοικοκυριού μέχρι την τιμή της βενζίνης και τα ενυπόθηκα δάνεια και τα επιτόκια. Άρα, μπορεί για το Ισραήλ να μην είναι σημαντικά τα Στενά του Ορμούζ, αλλά για τον κ. Τραμπ ήταν πάρα πολύ σημαντικά και έτσι επικράτησαν ο ρεαλισμός και η σύνεση ότι δεν θα μπορούσε με ανάληψη επιπλέον στρατιωτικής δράσης να πετύχει αυτό που δεν πέτυχε στον πόλεμο. Γι’ αυτό και έχει γίνει αυτός ο συμβιβασμός, να ανοίξουν δηλαδή τα Στενά και στην καλύτερη περίπτωση να μπούμε σε ένα μονοπάτι δια της διπλωματικής οδού, που αυτό θέλει ο Τραμπ. Θέλει πλέον μια συνολική συμφωνία με το Ιράν -ανεξαρτήτως αν θα πετύχει ή όχι- που θα περιλαμβάνει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Ξεχάστηκαν οι πληρεξούσιοι, ξεχάστηκαν και οι βαλλιστικοί πύραυλοι που ήταν στόχοι όταν ξεκίνησε αυτός ο πόλεμος, ενώ το καθεστώς παρέμεινε σε αντίθεση με τις προσδοκίες ανατροπής του. Άρα, νομίζω ότι έγινε μια προσγείωση στη σκληρή πραγματικότητα» είπε ο κ. Σέρμπος.
Τι θα συμβεί αν αποτύχουν οι διαπραγματεύσεις
Όπως υποστήριξε, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται ότι υποτίμησε πως στον Τραμπ αρέσουν οι γρήγορες νίκες. «Δεν ξέρω αν αυτό το ξέχασε ο κ. Νετανιάχου ή υπερτίμησαν και εκείνοι τις δικές τους προσδοκίες που είχαν από τον πόλεμο». Σύμφωνα με τον κ. Σέρμπο, ο κ. Τραμπ θα ήθελε κάτι παραπάνω από μία συμφωνία τύπου Ομπάμα, «γιατί από αυτή μονομερώς αποχώρησαν οι ΗΠΑ, όταν ανέλαβε στην πρώτη του θητεία και όντως τα χρόνια που μεσολάβησαν το Ιράν έκανε αρκετά βήματα».
«Και αν δεν πετύχει αυτή η προσπάθεια, αυτό το καθεστώς, που είναι το ίδιο αλλά πιο σκληρό, πιο άκαμπτο, με ενισχυμένους τους Φρουρούς της Επανάστασης, έχει περισσότερους λόγους να μιμηθεί το παράδειγμα της Βόρειας Κορέας και να αποκτήσει πυρηνικό όπλο σαν την υπέρτατη αποτροπή και δυστυχώς αν πάμε εκεί θα δείτε και άλλες χώρες περιοχής (σ.σ. να το κάνουν), όπως η Σαουδική Αραβία ή ακόμα και την Τουρκία. Θα είναι μια εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη» υπογράμμισε ο κ. Σέρμπος, σημειώνοντας ότι μέχρι την επίτευξη οριστικής συμφωνίας θα χρειαστεί στρατηγική, υπομονή και πολύ απαιτητικές διαπραγματεύσεις σε τεχνικό επίπεδο.
Ο ρόλος του Ισραήλ και του Νετανιάχου
Όσον αφορά τις ανησυχίες που εκφράζονται ότι το Ισραήλ μπορεί να τινάξει τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ- Ιράν στον αέρα, με τα χτυπήματα στον Λίβανο, ο κ. Σέρμπος, είπε ότι ο Νετανιάχου, ενόψει και των εκλογών το φθινόπωρο, δέχεται πυρά τόσο από αριστερά όσο και από δεξιά, σχολιάζοντας ότι ήταν ο άνθρωπος που πάντα θεωρούσε ότι έχει την πλέον προνομιακή σχέση με τον Τραμπ. «Άρα και για λόγους εσωτερικής πολιτικής, έχει λόγους ο ίδιος και η κυβέρνησή του να υπονομεύσουν τη συμφωνία. Εκεί θα κριθεί το παιχνίδι ως εξής. Οι Ιρανοί το βλέπουν αυτό ως μια ευκαιρία να δημιουργήσουν ρήγμα και διχασμό σε αυτή τη σχέση που ήδη, με βάση τις πρώτες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, παρουσία του Αμερικανού Αντιπροέδρου που δίνει μια νομιμοποίηση επιπλέον σε αυτό το καθεστώς, το Ιράν περιλαμβάνεται στο μηχανισμό αποκλιμάκωσης. Δηλαδή, πλέον αποκτά ρόλο στα του Λιβάνου και δείχνει ότι δεν έχει καμιά διάθεση να ανταλλάξει με δισεκατομμύρια το πώς αντιλαμβάνεται τη Χεζμπολάχ στην περιφερειακή του στρατηγική ασφαλείας. Συνεπώς, η ταμπακιέρα είναι στον ίδιο τον κ. Τραμπ, τι μέτρα θα πάρει αργότερα, προκειμένου να επιβάλλει στο Ισραήλ- το οποίο δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος αυτής της συμφωνίας- να τηρήσει τα συμπεφωνημένα όσον αφορά τον Λίβανο. Αν δεν το πράξει αυτό, υπάρχει ο κίνδυνος ανά πάσα στιγμή να τιναχθεί στον αέρα όλη αυτή η συμφωνία, στο διπλωματικό της κομμάτι» τόνισε ο κ. Σέρμπος.
«Θεωρώ ότι και στο καλό σενάριο σαφέστατα οι 60 μέρες δεν θα είναι αρκετές, αν περάσουν σε μια ουσιαστική διαπραγμάτευση για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αν ήμουν στη θέση των Ισραηλινών αντί να πετάω πέτρες στη συμφωνία, θα έβλεπα πώς μπορώ να ενισχύσω τη διαπραγματευτική ομάδα των Αμερικανών για να πετύχει αυτή η προσπάθεια ελέγχου του πυρηνικού προγράμματος, όσον αφορά πιθανή απόκτηση μελλοντικά πυρηνικού όπλου, τα θέματα του ουράνιου, φυγοκεντρητές… Δηλαδή αυτή τη φορά να γίνει η δουλειά που δεν έγινε σε προηγούμενα στάδια και που θα μπορούσε να γίνει, πριν φτάσουμε στον πόλεμο», κατέληξε ο καθηγητής.
