Η Πορτογαλία είναι ακόμη μία ευρωπαϊκή χώρα που αγοράζει αμυντικά συστήματα από την Τουρκία, με την Άγκυρα να βρίσκει την ευκαιρία να διεμβολίσει την αρχιτεκτονική άμυνας της Ευρώπης. Το “made in Europe” κλυδωνίζεται υπό τον μανδύα της χώρας – μέλους του ΝΑΤΟ.
Του Χρήστου Μαζανίτη
Η Τουρκία δίνει μεγάλη έμφαση στην εγχώρια αμυντική της βιομηχανία, μεγαλώνοντας την παραγωγή αφενός και εκμεταλλευόμενη τη στρατιωτική διπλωματία αφετέρου.
Με αιχμή τα drones uav’s, τα πολεμικά πλοία κι εσχάτως τα ελαφρά τζετ μαχητικά – εκπαιδευτικά HurJet, η Τουρκία φορά το καπέλο του ΝΑΤΟϊκού συμμάχου για να διεμβολίζει την αρχιτεκτονική άμυνας της Ευρώπης.
Ο Πορτογάλος υπουργός Άμυνας, Νούνο Μέλο, επισκέφθηκε το εργοστάσιο κατασκευής drones Baykar, που ανήκει στον γαμπρό του Ερντογάν, στο πλαίσιο του ταξιδιού του στην Τουρκία, το οποίο επικεντρώθηκε στην στρατιωτική καινοτομία, την αμυντική βιομηχανία και τη διαφοροποίηση των στρατηγικών συνεργασιών.
Όπως μεταδίδει ο τουρκικός ιστότοπος – που ασχολείται με θέματα άμυνας, savunmasanayist, κατά την επίσκεψή του στο Baykar, ο υπουργός Melo τόνισε το τεχνολογικό επίπεδο στον τομέα των μη επανδρωμένων συστημάτων και το θεώρησε σημείο αναφοράς για το μέλλον της Πορτογαλίας.
Ο υπουργός Μέλο δήλωσε: «Ίσως είσαστε μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες στον κόσμο που παράγει μεγάλης κλίμακας μη επανδρωμένα αεροσκάφη χρησιμοποιώντας αυτόνομη τεχνητή νοημοσύνη σε διάφορα μοντέλα πολλαπλών χρήσεων. Αυτό που βλέπουμε εδώ είναι προηγμένη τεχνολογία που κατατάσσεται μεταξύ των καλύτερων στον κόσμο».
Ο Νούνο Μέλο τόνισε τη σημασία της στρατιωτικής διαλειτουργικότητας και της ποιότητας του εξοπλισμού μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ, τονίζοντας πώς «Δεν μπορούμε να είμαστε στο ΝΑΤΟ και να πιστεύουμε ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ είναι κάτι άλλο. Η Τουρκία είναι ένα πολύ σημαντικό μέλος του ΝΑΤΟ. Δεν βλέπω κανένα λόγο για μια δογματική άποψη. Εάν το ΝΑΤΟ χρειαστεί να εισέλθει σε μια σύγκρουση, όλοι οι σύμμαχοι είναι σημαντικοί».
Ο Πορτογάλος υπουργός ανέφερε ως παράδειγμα την προμήθεια δύο νέων πλοίων γενικής υποστήριξης από την Τουρκία για το Πορτογαλικό Ναυτικό , με βάση «κριτήρια ποιότητας, αξιοπιστίας και επιχειρησιακών αναγκών». Δήλωσε ότι θα παραστεί στην τελετή τοποθέτησης της καρίνας του πρώτου πλοίου, σήμερα Πέμπτη.
«Το πλοίο ανεφοδιασμού Luís de Camões, που ναυπηγήθηκε στην Τουρκία, είναι εξαιρετικά υψηλής ποιότητας και αυτό ακριβώς θέλουμε» ανέφερε.
Ο Νούνο Μέλο δήλωσε ότι η συνεργασία με την Άγκυρα δεν θα πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση την προμήθεια, αλλά μάλλον ως μέρος ενός ευρύτερου μοντέλου αμυντικής βιομηχανίας, στο οποίο η Πορτογαλία στοχεύει να είναι ταυτόχρονα πελάτης, παραγωγός και εξαγωγέας.
«Η Πορτογαλία δεν είναι απλώς καταναλωτής ή πελάτης. Η Πορτογαλία παράγει επίσης και θέλει να εξάγει. Δεν αγοράζουμε μόνο εξοπλισμό. Στην πραγματικότητα, αγοράζουμε και πουλάμε. Θέλουμε να ενθαρρύνουμε τις πορτογαλικές εταιρείες να συμμετέχουν είτε στην παραγωγή είτε στη συντήρηση του εξοπλισμού».
Made in Europe
Το προσχέδιο κανονισμού που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για “Made in Europe” αμυντικά συστήματα ουσιαστικά ανοίγει διάπλατα τον δρόμο σε ευρωπαϊκές, συνεπώς και ελληνικές εταιρείες να καλύψουν το κενό.
Το σχέδιο που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει τον αποκλεισμό των μη ευρωπαϊκών φορέων από τους δημόσιους διαγωνισμούς ή την ανάθεση των δημόσιων διαγωνισμών μόνο σε ευρωπαϊκούς φορείς. Όπως αναφέρεται, οι δημόσιοι διαγωνισμοί αποτελούν το 15% της ευρωπαϊκής αγοράς.
Εδώ και αρκετό καιρό, η τουρκική επιχειρηματική κοινότητα περιοδεύει στην Ευρώπη και ασκεί παρασκηνιακά πιέσεις για να αποτρέψει τον αποκλεισμό της Τουρκίας από αυτή τη νέα πρακτική.
Μάλιστα, ο Πρόεδρος Ερντογάν έστειλε επιστολή στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, σχετικά με αυτό το ζήτημα.
Όπως είναι ήδη γνωστό, η Τουρκία έχει αντιμετωπίσει παρόμοιο αποκλεισμό στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας.
Το Security Action For Europe (SAFE) σχεδιάστηκε ως χρηματοδοτικό εργαλείο για την πραγματοποίηση έκτακτων προμηθειών προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες της αμυντικής βιομηχανίας των κρατών μελών της ΕΕ. Ο κανονισμός, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο της ΕΕ τον Μάιο του 2025, άφησε την πόρτα ελαφρώς ανοιχτή μόνο για ορισμένες τουρκικές εταιρείες αμυντικού εξοπλισμού (ιδίως εκείνες που έχουν την έδρα τους στην Ευρώπη). Δεν κατέστη δυνατόν να ξεπεραστεί πλήρως ο φραγμός από το ελληνοκυπριακό λόμπι, το οποίο υποστηρίζεται επίσης από τη Γαλλία.
Η Γαλλία ηγείται επίσης του οικονομικού “Made in Europe” λόμπι. Περίπου 12 χώρες, μεταξύ των οποίων η Σουηδία, η Τσεχική Δημοκρατία και οι χώρες της Βαλτικής, έχουν ζητήσει την προσεκτική σύνταξη του Κανονισμού, εγείροντας ανησυχίες για πιθανές αρνητικές επιπτώσεις στις τιμές, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τον ανταγωνισμό.
Ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρ. Ταγίπ Ερντογάν, απέστειλε επιστολή στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον περασμένο μήνα, εκφράζοντας ανησυχίες για το σχέδιο Κανονισμού της ΕΕ που θα δίνει προτεραιότητα στα “Made in Europe” προϊόντα της αυτοκινητοβιομηχανίας στις δημόσιες συμβάσεις.
Αξιωματούχοι που γνωρίζουν το θέμα δήλωσαν στο Middle East Eye ότι ο Ερντογάν έστειλε την επιστολή στις 4 Δεκεμβρίου. Ανέφεραν ότι αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας της Άγκυρας να προειδοποιήσει ότι η μεταχείριση της Τουρκίας ως τρίτης χώρας σε τέτοιες πρωτοβουλίες θα μπορούσε να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για τις περιφερειακές αλυσίδες αξίας και την Τελωνειακή Ένωση ΕΕ-Τουρκίας.
Σύμφωνα με το σχέδιο πρότασης, η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να εισαγάγει ελάχιστες απαιτήσεις περί τοπικού περιεχομένου για δημόσιες αγορές βασικών πράσινων τεχνολογιών, όπως μπαταρίες, ηλιακά και αιολικά εξαρτήματα και ηλεκτρικά οχήματα, για να ενισχύσει τις εγχώριες βιομηχανίες της.
Σύμφωνα με το σχέδιο, για παράδειγμα, η χαμηλότερη τιμή δεν θα είναι πλέον το μοναδικό κριτήριο προμηθειών της ΕΕ όταν αγοράζονται είδη όπως στόλοι νέων δημόσιων λεωφορείων ή οχημάτων.
«Εάν η Τουρκία αποκλειστεί από αυτό το πρόγραμμα, αυτό θα σηματοδοτήσει ουσιαστικά το τέλος της τελωνειακής ένωσης για αρκετές από τις βιομηχανίες μας, ιδίως για τον τομέα εφοδιασμού της αυτοκινητοβιομηχανίας, η ανάπτυξη του οποίου έχει βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στα θεμέλια αυτής της συμφωνίας», δήλωσε ο Ussal Sahbaz, σύμβουλος με έδρα την Κωνσταντινούπολη.
