Σε έναν πυρετό παρασκηνιακών διαβουλεύσεων για τη διαμόρφωση ενός συνολικού σχεδίου τερματισμού του πολέμου στην Ουκρανία βρίσκονται οι ΗΠΑ και η Ευρώπη. Όπως αποκαλύπτει σε άρθρο του στη Washington Post ο αναλυτής Ντέιβιντ Ιγκνάτιους, Αμερικανοί διαπραγματευτές επιχειρούν να συνθέσουν ένα πακέτο που θα καλύπτει τις μεταπολεμικές ανάγκες τόσο του Κιέβου όσο και της Μόσχας.
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι ο τερματισμός της αιματοχυσίας μέσω ενός εδαφικού συμβιβασμού, ο οποίος ωστόσο δεν θα ικανοποιεί πλήρως καμία από τις δύο πλευρές.
«Πρέπει να διευρύνουμε τόσο το πρόβλημα όσο και τη λύση, ώστε να βοηθήσουμε και τις δύο πλευρές να δουν πώς θα διαμορφωθεί η μεταπολεμική κατάσταση — και στη συνέχεια να προβούν σε υποχωρήσεις», εξηγεί Αμερικανός αξιωματούχος που είναι γνώστης των διαπραγματεύσεων.
Η εξάωρη συνάντηση και η άγνοια του Κρεμλίνου
Αυτή η έντονη διπλωματική κινητικότητα αποκρυσταλλώθηκε κατά τη διάρκεια μιας εξάωρης συνάντησης που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή στη Φλόριντα, με πρωτοβουλία των Αμερικανών απεσταλμένων Τζάρεντ Κούσνερ και Στιβ Γουίτκοφ.
Η συνάντηση έλαβε χώρα στο Shell Bay, το γκολφ κλαμπ του Γουίτκοφ στο Hallandale Beach, με τη συμμετοχή Ουκρανών αξιωματούχων αλλά και εκπροσώπων της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Γερμανίας.
Από την πλευρά της, όπως μετέδωσε σήμερα το πρακτορείο TASS, η Μόσχα είναι ενήμερη για τα δημοσιεύματα αλλά αμέτοχη στις συζητήσεις.
Ο εκπρόσωπος Τύπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, ανέφερε κατά τη διάρκεια ενημέρωσης των δημοσιογράφων ότι η Μόσχα διάβασε το ρεπορτάζ της Washington Post για το υποτιθέμενο «ειρηνευτικό σχέδιο», πλην όμως δεν έχει καμία επίσημη ενημέρωση.
«Όχι, δεν έχουμε ακούσει κάτι», απάντησε ο Πεσκόφ σε ερωτήσεις δημοσιογράφων. «Έχουμε δει τις αναφορές των μέσων ενημέρωσης, αλλά δεν έχουμε ακούσει απολύτως τίποτα γι’ αυτό».
Οι απαιτήσεις Τραμπ και το αδιέξοδο με τα διυλιστήρια
Κεντρική απαίτηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί η άμεση παύση των εκατέρωθεν επιθέσεων στις πετρελαϊκές υποδομές, θέτοντας τον όρο αυτό ως προϋπόθεση για την προώθηση της αμερικανικής ειρηνευτικής πρωτοβουλίας.
«Είναι σαφές ότι η ικανότητα των Ουκρανών να πλήττουν διυλιστήρια έχει αντίκτυπο στη ρωσική οικονομία. Έχει ενισχύσει τη διαπραγματευτική θέση του Ζελένσκι», σχολίασε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Στη συνάντηση της Φλόριντα, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ ζήτησαν εκ νέου από την ουκρανική πλευρά να σταματήσει τα πλήγματα αυτά, προειδοποιώντας παράλληλα ότι ο Τραμπ θα προχωρούσε σε συμφωνία για το ρωσικό ντίζελ.
Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, πρόκειται για την έκτη φορά τους τελευταίους μήνες που διατυπώνεται το συγκεκριμένο αίτημα προς το Κίεβο, καθώς οι τιμές του ντίζελ σημειώνουν κατακόρυφη άνοδο.
Η αλληλουχία των γεγονότων που ακολούθησε ήταν δραματική: ο Ζελένσκι αρνήθηκε να συμμορφωθεί και ο Τραμπ προχώρησε στη μονομερή σύναψη της συμφωνίας.
Ο Αμερικανός Πρόεδρος ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα και το Κίεβο έχουν συμφωνήσει να σταματήσουν τα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές εκατέρωθεν, καλώντας παράλληλα και τις δύο πλευρές να τερματίσουν αυτόν τον «γελοίο» πόλεμο.
«Λοιπόν, συμφώνησαν», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους, αναφερόμενος στον Ζελένσκι και τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. «Επειδή είπα: “Συμφωνείτε”. Γι’ αυτό συμφώνησαν, επειδή είπα ότι συμφωνούν».
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας χαρακτήρισε την απόφαση «αδύναμη», με τον Τραμπ να απαντά απειλώντας με διακοπή της παροχής στρατιωτικών πληροφοριών.
«Αν ο Ζελένσκι συμφωνήσει να σταματήσει τις επιθέσεις σε διυλιστήρια, επιστρέφουμε στο τραπέζι και πάμε στη Μόσχα», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος, περιγράφοντας το σενάριο επανέναρξης των επαφών.
Οι 4 βασικοί πυλώνες του σχεδίου
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, το προτεινόμενο πακέτο περιλαμβάνει τέσσερις κεντρικούς άξονες, στέλνοντας το μήνυμα στον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν ότι δεν καλείται απλώς να σταματήσει τον πόλεμο, αλλά να συνάψει μια ευρύτερη οικονομική συμφωνία και συμφωνία ασφαλείας με την Ευρώπη για την αποκατάσταση της περιφερειακής σταθερότητας.
Ανοικοδόμηση της Ουκρανίας
Η Παγκόσμια Τράπεζα και ο επενδυτικός κολοσσός BlackRock σχεδιάζουν ένα πλαίσιο για την κάλυψη των τεράστιων χρηματοδοτικών αναγκών του Κιέβου.
Το σχέδιο περιλαμβάνει την ανασυγκρότηση των κατεστραμμένων περιοχών, την υποστήριξη των οικογενειών των πεσόντων και τραυματισμένων στρατιωτών, καθώς και την αναζωογόνηση της οικονομίας.
Οι διαπραγματευτές ζήτησαν από το Κίεβο αναλυτική εκτίμηση του κόστους και εγγυήσεις ότι τα κονδύλια δεν θα λεηλατηθούν από μεταπολεμικούς κερδοσκόπους.
Η ουκρανική πλευρά αναμένεται να υποβάλει τα στοιχεία τις επόμενες ημέρες, εφόσον η διπλωματική πρωτοβουλία δεν καταρρεύσει.
Εγγυήσεις ασφαλείας
Η Ουκρανία θα λάβει δεσμεύσεις από τις ΗΠΑ και τις ευρωπαϊκές χώρες για στρατιωτική απάντηση σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος παρομοίασε τις εγγυήσεις αυτές με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ περί συλλογικής άμυνας.
Παράλληλα, η Ρωσία θα διαπραγματευτεί συμφωνίες με την Ευρώπη που θα λαμβάνουν υπόψη τις δικές της ανησυχίες ασφαλείας, αν και το τι θα σημαίνει αυτό στην πράξη παραμένει ασαφές.
Ενεργειακή συμφωνία
Προβλέπεται η οικονομική ενοποίηση Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης. Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει αγωγό μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με την Ουκρανία και τη Ρωσία να μοιράζονται τα έσοδα.
Κατά τον Αμερικανό αξιωματούχο, η ρύθμιση αυτή θα μπορούσε να μειώσει αισθητά το ενεργειακό κόστος της Ευρώπης, ενώ παράλληλα θα καθορίζονται ο τρόπος και το χρονοδιάγραμμα άρσης των υφιστάμενων οικονομικών κυρώσεων σε αντάλλαγμα για τη μακροπρόθεσμη πρόσβαση της Ρωσίας στην ευρωπαϊκή αγορά.
Εδαφικό
Το πλέον ακανθώδες σκέλος αφορά τη γραμμή του μετώπου. Η Ρωσία θα συμφωνούσε σε κατάπαυση του πυρός κατά μήκος της σημερινής γραμμής, την οποία οι διαπραγματευτές αποκαλούν «γραμμή ελέγχου».
Για την Ουκρανία, αυτό σημαίνει ότι η Μόσχα θα διατηρούσε τον έλεγχο των κατεχόμενων εδαφών, συμπεριλαμβανομένου του Ντονμπάς.
Σοβαρό εμπόδιο αποτελεί το γεγονός ότι η «γραμμή ελέγχου» δεν είναι σαφώς καθορισμένη, καθώς το μέτωπο μεταβάλλεται σχεδόν καθημερινά.
Δυσφορία στην Ευρώπη
Παρά την οργή που προκάλεσε στους Ευρωπαίους ηγέτες η συμφωνία Τραμπ για το ντίζελ, η Washington Post σημειώνει ότι εμφανίζονται διατεθειμένοι να συνεχίσουν τη διπλωματική διαδικασία υπό τους Κούσνερ και Γουίτκοφ.
«Είναι η στιγμή να πέσουν οι τόνοι και να επιστρέψουμε στη δουλειά», εξήγησε Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Στη συνάντηση, οι Αμερικανοί κατέστησαν σαφές ότι οι ΗΠΑ προσφέρουν ήδη τεράστια βοήθεια στην Ουκρανία και δεν προτίθενται να τη διακινδυνεύσουν για να πετύχουν τη διακοπή των επιθέσεων στα διυλιστήρια.
Σύμφωνα με τους New York Times, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ ανέβαλαν στη συνέχεια το προγραμματισμένο ταξίδι τους στη Ρωσία, εν αναμονή της εξομάλυνσης των σχέσεων του Ζελένσκι με τον Τραμπ.
Την ίδια στιγμή, ο Ζελένσκι καταγγέλλει ότι οι ρωσικοί βομβαρδισμοί κατά των ουκρανικών ενεργειακών υποδομών συνεχίζονται αδιάκοπα παρά τις συζητήσεις περί εκεχειρίας.
Από την πλευρά του, το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW) επισημαίνει ότι ένα μορφοποιημένο μορατόριουμ στα πλήγματα κατά διυλιστηρίων θα ευνοούσε συντριπτικά τη Ρωσία, καθώς διαθέτει δεκάδες τέτοιες εγκαταστάσεις, την ώρα που η Ουκρανία διατηρεί πλέον μόνο ένα λειτουργικό διυλιστήριο.
