Για τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ενόψει του δύσκολου χειμώνα που έρχεται και την ενεργειακή επάρκεια της χώρας, μίλησε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου με τον Αντώνη Δελλατόλα στον Realfm 97,8.
«Αυτό που βλέπουμε αυτή τη στιγμή είναι ότι υπάρχει μια αρκετά αυξημένη πίεση στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την Ευρώπη. Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, εμείς όλη την άνοιξη είχαμε καταφέρει λόγω των ΑΠΕ να συγκρατήσουμε ουσιαστικά την αύξηση των τιμών. Ήταν γύρω στα 80-90 ευρώ ανά μεγαβατώρα την άνοιξη, τον Αύγουστο πήγε στα 133, τον Σεπτέμβριο η χονδρική ήταν στα 156 και τώρα είμαστε στα 160 και κάτι. Αυτή είναι μια πανευρωπαϊκή κρίση. Αυτή τη στιγμή, εμείς έχουμε 162 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον Οκτώβριο, η Γαλλία 155, άρα είμαστε σχεδόν στα ίδια επίπεδα. Ως εκ τούτου, βλέπουμε μια πανευρωπαϊκή πίεση, η οποία προφανώς μας ανησυχεί για τις επιπτώσεις που θα έχει στους καταναλωτές» είπε αρχικά ο κ. Τσάφος.
«Αυτό όμως που επίσης βλέπουμε και νομίζω είναι πάρα πολύ σημαντικό για τον κόσμο να το γνωρίζει, είναι ότι παρατηρούμε μια σταδιακή μετατόπιση του κόσμου από τα πράσινα τιμολόγια στα μπλε, τα σταθερά. Σταθερό σημαίνει κλειδώνω μια τιμή για 12 μήνες, πληρώνω ίσως κάτι παραπάνω, ανάλογα με το πώς θα εξελιχθούν οι τιμές, αλλά έχω το κεφάλι μου ήσυχο. Και αυτό που βλέπουμε είναι μια πολύ μεγάλη μετατόπιση των καταναλωτών σε αυτά, ήδη πάνω από το 30% των νοικοκυριών. Αυτό που νομίζω ότι είναι σημαντικό είναι πως όποιος θέλει και ανησυχεί για το τι έρχεται το χειμώνα, μπορεί ακόμα να βρει αρκετά ανταγωνιστικά τιμολόγια από διάφορους προμηθευτές, που θεωρούμε ότι αυτό μας προστατεύει σε έναν βαθμό από τις πιέσεις που βλέπουμε αυτή τη στιγμή στην ευρωπαϊκή αγορά» τόνισε ο υφυπουργός .
Τι είπε για τον λιγνίτη και τις ΑΠΕ
Σε σχέση με τον λιγνίτη, υποστήριξε ότι φεύγει από το μείγμα γιατί είναι πανάκριβος. «Το 2005 ήταν η χρονιά που η χώρα παρήγαγε τη μέγιστη ηλεκτρική ενέργεια από λιγνίτη. Από το 2005 και μετά, κάθε χρόνο σχεδόν, έχουμε λιγότερο λιγνίτη απ’ ό,τι είχαμε την προηγούμενη χρονιά. Αυτό συμβαίνει γιατί είναι πανάκριβος ο λιγνίτης. Ακόμα και σήμερα, με τις τιμές που έχουμε, ο λιγνίτης είναι οριακά ανταγωνιστικός. Οι παλιές μονάδες που έκλεισαν τώρα, του Αγίου Δημητρίου, είχαν συνολικό κόστος πάνω από τα 200 ευρώ τη μεγαβατώρα. Άρα για μια περίοδο, που έχουμε τιμή 160 ευρώ ανά μεγαβατώρα και ανησυχούμε πάρα πολύ, ακόμα και αυτό είναι πιο φθηνό από τις παλαιότερες λιγνιτικές μονάδες που είχαμε. Ακόμα και η Πτολεμαΐδα 5, που είναι μια πιο νέα μονάδα, δυσκολεύεται πάρα πολύ να ανταγωνιστεί όλες τις άλλες πηγές που έχουμε στο ελληνικό σύστημα. Μεσοσταθμικά η χώρα φέτος έχει μια τιμή χονδρικής περίπου 110 ευρώ. Την Πτολεμαΐδα τη βλέπουμε να μπαίνει μόνο τις ημέρες που έχουμε πάνω από 130, 140, 150 ευρώ. Άρα, ο λιγνίτης φεύγει διότι είναι μη ανταγωνιστικός. Δεν έχουμε καλής ποιότητας λιγνίτη, γι’ αυτό όλες οι κυβερνήσεις από το 2005 και μετά, αφήσαν πίσω τους λιγότερο λιγνίτη από ό,τι βρήκαν, ακόμη και ο ΣΥΡΙΖΑ».
Ερωτηθείς εάν θα μπορούσαμε να έχουμε τον λιγνίτη ως εναλλακτική για την ενεργειακή επάρκεια της χώρας, απάντησε: «Εγώ σέβομαι το επιχείρημα που λέει να πληρώνουμε κάτι παραπάνω για να έχουμε ενεργειακή επάρκεια. Θα ήθελα να το ακούω και πιο συχνά γιατί είναι ένα τουλάχιστον ειλικρινές επιχείρημα. Απλά αυτός που το προτείνει, πρέπει να μας πει πώς θα το πληρώσουμε και πόσο θα κοστίσει. Διότι δεν το ακούω στο δημόσιο διάλογο. Εγώ στο δημόσιο διάλογο ακούω να έχουμε τον λιγνίτη που είναι φθηνός. Εγώ λέω ότι δεν είναι φθηνός και τα νούμερα δείχνουν ότι δεν είναι φθηνός, και γι’ αυτό όλες τις χρονιές καταναλώνουμε λιγότερο λιγνίτη».
«Άρα η στρατηγική επιλογή να φύγουμε τον λιγνίτη ορίζεται από τα μαθηματικά. Θα μπορούσαμε να κάνουμε μία συζήτηση για να έχουμε λιγνίτη, αλλά πρέπει να καταλάβουμε πόσο πολύ παραπάνω θα μας κοστίσει αυτός ο λιγνίτης. Γιατί είναι πάρα πάρα πολύ ακριβός και ειδικά με τον τρόπο που τον χρησιμοποιούμε στην Ελλάδα, δεν είναι ιδανικός ως εφεδρεία, διότι ο λιγνίτης στη χώρα μας συνδέεται με τα ορυχεία του λιγνίτη. Άρα ή θα έχουμε ένα ενεργό ορυχείο, θα σκάβουμε και άρα αυτό τον λιγνίτη θα πρέπει να τον καίμε, ή αν δεν έχουμε ενεργό ορυχείο, δεν μπορούμε να ξυπνήσουμε μια μέρα και να πούμε ότι βάζουμε μπρος το εργοστάσιο, γιατί αν δεν υπάρχει το ορυχείο να παρέχει τον λιγνίτη, δεν μπορεί το εργοστάσιο να παρέχει υπηρεσίες άμεσες αν συμβεί κάτι. Δεν λειτουργεί έτσι» πρόσθεσε.
Για τις ΑΠΕ, ο κ. Τσάφος, τόνισε ότι «είμαστε από τους πρωτοπόρους. Το βλέπουμε καθημερινά πως όταν έχουμε πολύ άνεμο και πολύ ήλιο έχουμε χαμηλότερες τιμές. Αυτό είναι μαθηματικά βέβαιο». «Κάναμε μια ανάλυση στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και επικαιροποίησα σήμερα τα στοιχεία. Τις ημέρες που έχουμε πάρα πολύ καλή παραγωγή από ήλιο, άνεμο και νερό, έχουμε 40% φθηνότερη τιμή χονδρικής από ό,τι έχουμε τις ημέρες που δεν έχουμε πολύ καλή παραγωγή. Με τις ΑΠΕ έχουμε γίνει εξαγωγείς ρεύματος και έχουμε καταφέρει να έχουμε πολύ φθηνότερες τιμές από τις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες» υπογράμμισε.
Η περίπτωση της Βουλγαρίας
Ο κ. Τσάφος αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη Βουλγαρία, υπενθυμίζοντας ότι πριν από 5-6 χρόνια είχαμε 35% υψηλότερες τιμές χονδρικής και εξηγώντας τι συμβαίνει σήμερα. «Έχουμε διαχρονικά εμπορικό έλλειμμα με τη Βουλγαρία στο ρεύμα. Ήταν περίπου 100 εκατομμύρια το χρόνο. Το 2022 είχαμε 638 εκατομμύρια εμπορικό έλλειμμα με τη Βουλγαρία. Το λέω αυτό γιατί δεν θυμάμαι κανείς να γράφει γιατί εισάγουμε ρεύμα από τη Βουλγαρία. Φέτος, έχουμε εμπορικό πλεόνασμα 267 εκατομμύρια. Άρα το ρεύμα που εξάγουμε στη Βουλγαρία και το ρεύμα που εισάγουμε από τη Βουλγαρία, όταν κάνεις την πρόσθεση και την αφαίρεση, έχεις 267 εκατομμύρια πλεόνασμα για τη χώρα μας. Υπάρχουν μέρες και ώρες που εξάγουμε και άλλες μέρες και ώρες που εισάγουμε; Φυσικά. Αυτή είναι η φύση μιας διασυνδεδεμένης αγοράς. Αλλά η Βουλγαρία σήμερα έχει 10% πιο ακριβή τιμή από εμάς. Άρα, όλη η χώρα λέει να αντιγράψουμε μια χώρα που έχει πιο ακριβή τιμή χονδρικής από εμάς. Αυτή τη στιγμή, τον Οκτώβριο εμείς είμαστε στα 162 ευρώ τη μεγαβατώρα, η Βουλγαρία είναι στα 191, έχει δηλαδή 30 ευρώ πιο ακριβή τιμή χονδρικής».
«Γιατί δεν είναι η μπαταρία το μόνο πράγμα που έχει σημασία. Σημασία έχει το ευρύτερο μείγμα πολιτικής που έχεις. Εμείς έχουμε πολύ περισσότερο φυσικό αέριο, έχουμε πολύ περισσότερο άνεμο, οι Βούλγαροι δεν έχουν καθόλου άνεμο, και μάλιστα αυτό που βλέπουμε είναι ότι επειδή έχουν βάλει τόσες μπαταρίες, όταν δεν υπάρχει υπερπαραγωγή από ΑΠΕ, αυτές οι μπαταρίες προσπαθούν να φορτίσουν και ανεβάζουν την τιμή το μεσημέρι. Άρα καταλήγουν οι Βούλγαροι να έχουν πολύ ακριβότερες τιμές το μεσημέρι, και αυτό τους ανεβάζει τη μέση τιμή για όλη τη χρονιά» συνέχισε ο κ. Τσάφος.
«Έχει πολύ μεγάλη σημασία η αποθήκευση και εμείς έχουμε κάνει τις κινήσεις μας, έχουμε ήδη έργα τα οποία έχουν υλοποιηθεί και από το Ταμείο Ανάκαμψης, είπαμε ότι θα δώσουμε 200 εκατομμύρια από τη ρήτρα διαφυγής για να υποστηρίξουμε επιπλέον την αποθήκευση. Κάνουμε κι εμείς τις κινήσεις μας, αλλά επίσης είχαμε και μια στρατηγική να είμαστε προσεκτικοί στις τεχνολογίες που χρειάζονται επιδοτήσεις, διότι καήκαμε ως χώρα στις αρχές της δεκαετίας του 2010 και τα πανάκριβα φωτοβολταϊκά που βάλαμε τότε, τα πληρώνουμε ακόμα» πρόσθεσε και διευκρίνισε πως στους λογαριασμούς ρεύματος «υπάρχει μια γραμμή που λέγεται ΕΤΜΕΑΡ και είναι η χρέωση με την οποία στηρίζουμε κυρίως τα παλιά έργα ΑΠΕ». «Είναι 17 ευρώ τη μεγαβατώρα. Από τα 220-240 ευρώ που πληρώνει ένας μέσος καταναλωτής, τα 17 πάνε για αυτά τα παλιά έργα. Θέλαμε να το αποφύγουμε αυτό το μάθημα» τόνισε.
Τι είπε για τα τιμολόγια του Νοεμβρίου
Ερωτηθείς για τις προβλέψεις του για τα τιμολόγια ρεύματος του Νοεμβρίου, απάντησε: «Έχουμε πάνω από δέκα προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας με διάφορα προϊόντα, δεν μπορώ να κάνω πρόβλεψη για όλους τους προμηθευτές, τι τιμολογιακή πολιτική θα έχουν τον Νοέμβριο. Αυτή τη στιγμή βλέπουμε μια αρκετά δυσχερή διεθνή συγκυρία, όπου οι τιμές σε όλη την Ευρώπη έχουν αυξηθεί, αλλά λέω επίσης ότι έχουμε μια τάση να κρίνουμε όλη την αγορά της ηλεκτρικής ενέργειας από τα πράσινα τιμολόγια, ενώ στην πραγματικότητα τα πράσινα τιμολόγια πλέον καλύπτουν περίπου το μισό των καταναλωτών, και ότι όποιος ενδιαφέρεται και έχει μια ανησυχία -που είναι εύλογο να ανησυχεί – μπορεί να πάει και στην ιστοσελίδα της ρυθμιστικής αρχής, όπου μπορεί να συγκρίνει όλα τα τιμολόγια που υπάρχουν στην αγορά, να βάλει την κατανάλωση του και να δει αν υπάρχει κάποιο τιμολόγιο το οποίο θα είναι πολύ πιο οικονομικό. Όλα αυτά είναι εργαλεία που παρέχουμε στους καταναλωτές για να μπορέσουμε να τους ωθήσουμε στα προϊόντα που τους χρειάζονται».
Τέλος, ερωτηθείς εάν υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπίσουμε προβλήματα επάρκειας στη χώρα μας τον χειμώνα, είπε: «Όταν λέμε πρόβλημα επάρκειας, νομίζω πρέπει να το διαχωρίσουμε αυτό σε διαφορετικές αγορές. Στο πετρέλαιο δεν θεωρούμε ότι υπάρχει θέμα επάρκειας, υπάρχει θέμα τιμών, γιατί εμείς εισάγουμε αργό πετρέλαιο, το διυλίζουμε στη χώρα και εξάγουμε αυτά τα προϊόντα σε άλλες χώρες. Άρα η παραγωγή των διυλιστηρίων μας, υπερκαλύπτει την εγχώρια κατανάλωση, οπότε από τη στιγμή που υπάρχει ακόμα αργό πετρέλαιο -και γενικά στο αργό πετρέλαιο, στην αγορά υπάρχει διαθέσιμο προϊόν- δεν θεωρούμε ότι υπάρχει θέμα ασφάλειας εφοδιασμού με τις σημερινές συνθήκες. Αυτό μας δίνει και ένα καλό πάτημα στις διεθνείς συζητήσεις που γίνονται για αποδέσμευση αποθεμάτων, να έχουμε ουσιαστικά κάποιες ευελιξίες, να μπορούμε να συμμετέχουμε σε αυτές τις συζητήσεις. Άρα για θέμα επάρκειας δεν ανησυχούμε στην αγορά του πετρελαίου με τις σημαντικές συνθήκες. Αυτό που μας ανησυχεί είναι οι τιμές. Στο φυσικό αέριο βλέπουμε κάτι παρόμοιο, καθώς υπάρχει φυσικό αέριο απλά είναι πάρα πολύ ακριβό. Άρα θα έλεγα ότι στη σημερινή συγκυρία αυτό που κυρίως μας ανησυχεί είναι οι τιμές, κυρίως του diesel, δευτερευόντως και της βενζίνης, του φυσικού αέριου, και λόγω του φυσικού αέριου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Συνεπώς, έχουμε μια γενικότερη ανησυχία, αλλά εστιάζεται αυτή η ανησυχία κυρίως στο επίπεδο των τιμών».
