Το παράδοξο της βρετανικής στάσης απέναντι στα Γλυπτά του Παρθενώνα αναδεικνύει νέα ανάλυση του Guardian, με αφορμή τον προσωρινό δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο και την προγραμματισμένη επιστροφή της στη Γαλλία. Το βασικό ερώτημα που θέτει ο αρθρογράφος Σάιμον Τζένκινς είναι απλό: εφόσον θεωρείται αυτονόητο ότι ένα ιστορικό έργο πρέπει να επιστρέψει στον τόπο όπου ανήκει, γιατί δεν εφαρμόζεται η ίδια λογική στα Γλυπτά του Παρθενώνα;
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Ταπισερί της Μπαγιέ και τα Γλυπτά του Παρθενώνα έχουν ένα κρίσιμο κοινό χαρακτηριστικό: δημιουργήθηκαν ως ενιαία έργα, για να γίνονται αντιληπτά ως σύνολα και όχι ως αποσπασμένα τμήματα.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε χρησιμοποιήσει πρόσφατα ακριβώς αυτό το επιχείρημα, υποστηρίζοντας ότι κανείς δεν θα θεωρούσε λογικό να κοπεί η Ταπισερί της Μπαγιέ στα δύο και να εκτίθεται το μισό έργο στο Λονδίνο και το άλλο μισό στη Γαλλία. Κατά τον ίδιο τρόπο, υποστήριξε, τα σωζόμενα Γλυπτά του Παρθενώνα παραμένουν χωρισμένα μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου.
«Μία αχτίδα πιθανότητας» για συμφωνία
Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, είχε χαρακτηρίσει τον δανεισμό της Ταπισερί της Μπαγιέ ως μία «αχτίδα πιθανότητας» για την επίτευξη συμφωνίας και σχετικά με τα Γλυπτά του Παρθενώνα.
Ο Guardian υπενθυμίζει ότι οι συζητήσεις μεταξύ Αθήνας και Βρετανικού Μουσείου απέκτησαν νέα δυναμική το 2022, όταν ο Τζορτζ Όσμπορν, πρόεδρος του μουσείου, άνοιξε διαπραγματεύσεις με την ελληνική πλευρά.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει το καθεστώς ιδιοκτησίας. Η Αθήνα απορρίπτει μία συμφωνία που θα προϋπέθετε ότι αναγνωρίζει κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου στα Γλυπτά, ενώ η οριστική απομάκρυνσή τους από τη συλλογή του μουσείου προσκρούει και στο ισχύον βρετανικό νομικό πλαίσιο.
Οι πολιτικές ανατροπές στη Βρετανία
Η ανάλυση στέκεται και στις αλλαγές στάσης Βρετανών πολιτικών απέναντι στο ζήτημα. Ο Μπόρις Τζόνσον είχε υποστηρίξει στο παρελθόν την επιστροφή των Γλυπτών, προτού αλλάξει θέση ως πρωθυπουργός, ενώ ο Ρίσι Σούνακ αντιτάχθηκε στην αλλαγή της νομοθεσίας που θα μπορούσε να επιτρέψει την οριστική επιστροφή τους.
Αντίστοιχη αλλαγή στάσης σημειώνει το βρετανικό μέσο και στην περίπτωση του Άντι Μπέρναμ, ο οποίος είχε επί χρόνια ταχθεί υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών και είχε δηλώσει το 2023 ότι θα έπρεπε να επιστραφούν «χωρίς όρους», αλλά πλέον έχει αναθεωρήσει τη θέση του.
Νέα ένταση με αφορμή έκθεση στη Φρανκφούρτη
Στο ήδη δύσκολο κλίμα προστέθηκε η απόφαση του Βρετανικού Μουσείου να δανείσει δύο μικρά θραύσματα του Παρθενώνα σε έκθεση ελληνικής γλυπτικής στη Φρανκφούρτη.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Αθήνα αντέδρασε αρνούμενη να δανείσει εννέα δικά της θραύσματα για την ίδια έκθεση, με αποτέλεσμα οι συνομιλίες να επιστρέψουν σε αδιέξοδο.
Ο Τζένκινς υποστηρίζει ότι η επανένωση των Γλυπτών στην Αθήνα θα αποκαθιστούσε την καλλιτεχνική και ιστορική συνοχή του έργου και επικρίνει την πολυετή αδυναμία πολιτικών και μουσείων να καταλήξουν σε λύση.
Και την ίδια ώρα, το Λούβρο μετρά τις πληγές του από τεράστιες αστοχίες ασφαλείας
Πέρα από την ανάλυση του βρετανικού μέσου, η συζήτηση για την επιστροφή κορυφαίων πολιτιστικών θησαυρών στη Γαλλία εξελίσσεται σε μία περίοδο κατά την οποία το γαλλικό μουσειακό σύστημα έχει δεχθεί σοβαρές επικρίσεις για ζητήματα ασφαλείας.
Τον Οκτώβριο του 2025, διαρρήκτες έκλεψαν από το Λούβρο κοσμήματα του γαλλικού Στέμματος αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, σε μία υπόθεση που αποκάλυψε σημαντικά κενά στην προστασία του μουσείου. Μάλιστα, έκθεση της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Παρισιού είχε προειδοποιήσει μόλις έξι εβδομάδες πριν από τη διάρρηξη ότι τα μέσα ασφαλείας του Λούβρου ήταν παρωχημένα και ακατάλληλα για τις ανάγκες του χώρου.
Μετά το περιστατικό, το μουσείο αναγνώρισε αδυναμίες, ιδιαίτερα στην περιμετρική επιτήρηση, και προχώρησε σε πρόγραμμα αναβάθμισης της ασφάλειας, με μεταξύ άλλων την εγκατάσταση περίπου 100 νέων περιμετρικών καμερών μέσα στο 2026.
Η σύγκριση έχει, πάντως, ένα σημαντικό όριο: η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν πρόκειται να επιστρέψει στο Λούβρο. Ανήκει στο γαλλικό κράτος, φυλάσσεται κανονικά στο Μπαγιέ και βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο μόνο στο πλαίσιο προσωρινού δανεισμού, με συμφωνημένη επιστροφή στο Μπαγιέ το αργότερο έως την 1η Σεπτεμβρίου 2027.
Ακριβώς γι’ αυτό, το ισχυρότερο ερώτημα δεν είναι αν «η Γαλλία είναι ασφαλέστερη από την Ελλάδα», αλλά το διαφορετικό καθεστώς που αντιμετωπίζει το Λονδίνο: ένα γαλλικό αριστούργημα επιστρέφει κανονικά στη χώρα που το δάνεισε, ενώ για τα Γλυπτά του Παρθενώνα η συζήτηση εξακολουθεί να σκοντάφτει στο ζήτημα της κυριότητας και της μόνιμης επανένωσης.
