Αυστηρή προειδοποίηση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες να μην παρασυρθούν από τις απαιτήσεις της Μόσχας απηύθυνε η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι επιχειρεί να μετατοπίσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία σε μια ευρύτερη συζήτηση για την ασφάλεια της Ευρώπης, αποσπώντας την προσοχή από τη συνεχιζόμενη στρατιωτική της επίθεση.
«Πρέπει να αποφύγουμε τις παγίδες που στήνει η Ρωσία», προειδοποίησε η Κάλας, προσερχόμενη στην άτυπη σύνοδο των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Δουβλίνο, την Παρασκευή (13/11), την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να εξασφαλίσουν ουσιαστική συμμετοχή στον επόμενο γύρο συνομιλιών για τον τερματισμό του πολέμου.
Η παρέμβασή της έρχεται μετά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών στο Άμπου Ντάμπι, κατά τις οποίες η Μόσχα επανέφερε απαιτήσεις για ριζική αναδιαμόρφωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Κάλας: «Υπάρχει ένας επιτιθέμενος και ένα θύμα»
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας κάλεσε τους Ευρωπαίους να διατηρήσουν την προσοχή τους στον πόλεμο και να μην αποδεχθούν τη ρωσική επιχειρηματολογία περί απειλών για την ασφάλεια της Μόσχας.
«Έχουμε έναν επιτιθέμενο και ένα θύμα. Και ο επιτιθέμενος δεν αντιμετωπίζει απειλές για την ασφάλειά του», δήλωσε.
«Κανείς δεν τους επιτέθηκε ποτέ. Εκείνοι επιτέθηκαν σε άλλους. Θέλω να πω, ας παραμείνουμε προσηλωμένοι στο ουσιώδες», πρόσθεσε.
Σύμφωνα με τον Guardian, η Κάλας θεωρεί ότι η ρωσική πλευρά επιχειρεί να αλλάξει τη σειρά των διαπραγματεύσεων, μεταφέροντας το βάρος από την ανάγκη κατάπαυσης του πυρός στις απαιτήσεις της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Η ίδια υπογράμμισε ότι πρέπει πρώτα να επιτευχθεί κατάπαυση του πυρός, στη συνέχεια να υπάρξει ειρηνευτική συμφωνία και μόνο έπειτα να εξεταστούν ευρύτερα ζητήματα.
«Εάν πέσουμε σε αυτή την παγίδα και αρχίσουμε να συζητούμε την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, δεν πιστεύω ότι θα βρεθούμε σε καλύτερη θέση. Αντιθέτως, θα βρεθούμε σε χειρότερη», προειδοποίησε.
Η Μόσχα επαναφέρει τις απαιτήσεις του 2021
Στις τελευταίες συνομιλίες για την Ουκρανία, η Ρωσία επανέφερε τις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις που είχε διατυπώσει το 2021, πριν από την εισβολή του Φεβρουαρίου του 2022.
Οι προτάσεις εκείνες προέβλεπαν εκτεταμένες αλλαγές στις σχέσεις του ΝΑΤΟ με τη Ρωσία και περιορισμούς στη στρατιωτική παρουσία της Συμμαχίας στην ανατολική Ευρώπη.
Είχαν απορριφθεί από τις δυτικές κυβερνήσεις, καθώς θεωρήθηκε ότι παραβίαζαν το δικαίωμα των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης να καθορίζουν ανεξάρτητα την εξωτερική και αμυντική πολιτική τους.
Η επαναφορά αυτών των αξιώσεων στις συνομιλίες του Άμπου Ντάμπι έχει προκαλέσει ανησυχία στους Ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι εκτιμούν ότι η Μόσχα επιδιώκει να συνδέσει τον τερματισμό του πολέμου με ευρύτερες παραχωρήσεις από τις ευρωπαϊκές χώρες.
Οι ΗΠΑ μιλούν για συμμετοχή της Ευρώπης, αλλά η Ρωσία διαφωνεί
Νέα δεδομένα δημιούργησαν οι δηλώσεις του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού και απεσταλμένου του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος ανακοίνωσε το βράδυ της Πέμπτης ότι η Ρωσία και η Ουκρανία συμφώνησαν να διευρυνθεί ο επόμενος γύρος ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, ώστε να συμμετάσχουν και ευρωπαϊκές χώρες.
Ωστόσο, η Μόσχα έσπευσε να αμφισβητήσει ότι υπάρχει οριστική συμφωνία για τη συμμετοχή των Ευρωπαίων.
Το Κρεμλίνο δήλωσε την Παρασκευή ότι θα εξετάσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης των συνομιλιών μόνο αφού αξιολογήσει τις προθέσεις της ευρωπαϊκής πλευράς.
«Μόλις κατανοήσουμε τις πραγματικές τους προθέσεις και την προθυμία τους να συμβάλουν στην ειρηνευτική διαδικασία, τότε θα μπορέσουμε να αποφασίσουμε για τη διεξαγωγή συνομιλιών με διευρυμένη σύνθεση», ανέφερε η ρωσική προεδρία.
Ακόμη πιο επιφυλακτικός εμφανίστηκε ο επικεφαλής της ρωσικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας στο Άμπου Ντάμπι, Βλαντίμιρ Μεντίνσκι, δηλώνοντας ότι δεν είναι σαφές τι ακριβώς υπάρχει να συζητήσει η Ρωσία με την Ευρώπη.
Η διαφορετική στάση Ουάσινγκτον και Μόσχας δημιουργεί αβεβαιότητα σχετικά με τη μορφή των επόμενων συνομιλιών, παρά τις διαβεβαιώσεις της αμερικανικής πλευράς.
Μερτς: «Η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας υπάρχει ήδη»
Ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, απέρριψε την ανάγκη επαναδιαπραγμάτευσης του ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλειας με βάση τις απαιτήσεις της Ρωσίας.
«Η Ρωσία θέλει να συζητήσει ζητήματα ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας. Δεν χρειάζεται να το συζητήσουμε αυτό. Υπάρχει ήδη», δήλωσε.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι η συμμετοχή της Γερμανίας σε οποιαδήποτε ευρωπαϊκή διαπραγματευτική αντιπροσωπεία θεωρείται δεδομένη.
Στο ίδιο μήκος κύματος, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι η παρουσία της Ευρώπης στις συνομιλίες αποτελεί αυτονόητη προϋπόθεση.
«Είναι αυτονόητο ότι η Ευρώπη συμμετέχει στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για να διασφαλίσει τα συμφέροντά μας, αλλά και για να στηρίξει την Ουκρανία», δήλωσε.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιμένουν ότι η ασφάλεια της ηπείρου δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών κρατών.
Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη στις συνομιλίες;
Παρά την κοινή θέση υπέρ της ευρωπαϊκής συμμετοχής, παραμένει ανοιχτό ένα κρίσιμο ζήτημα: ποιος θα καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων εκ μέρους της Ευρώπης.
Ύστερα από περισσότερα από δύο χρόνια διακοπτόμενων διπλωματικών επαφών, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει καταλήξει σε συγκεκριμένη επιλογή.
Σύμφωνα με τον Guardian, ενισχύεται η άποψη ότι η ευρωπαϊκή πλευρά δεν θα πρέπει να εκπροσωπείται από ένα μόνο πρόσωπο, αλλά από περισσότερους συνομιλητές, ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα διαφορετικά συμφέροντα των χωρών της ηπείρου.
Το Παρίσι και το Βερολίνο υποστηρίζουν τη διατήρηση του σχήματος E3, στο οποίο συμμετέχουν η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, σε συνεργασία με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών.
Αντίθετα, μικρότερα κράτη-μέλη δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη θεσμική εκπροσώπηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκρίνοντας τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και την Κάγια Κάλας.
Η ίδια η Κάλας έχει εκφράσει την πρόθεσή της να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, επισημαίνοντας ότι ο θεσμικός της ρόλος είναι ακριβώς η εκπροσώπηση της Ένωσης σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας.
Σουηδία: Σημασία έχει τι θα πούμε, όχι ποιος θα καθίσει στο τραπέζι
Ο πρωθυπουργός της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, επιχείρησε να υποβαθμίσει τη διαμάχη για τη σύνθεση της ευρωπαϊκής αντιπροσωπείας.
Όπως δήλωσε, η συζήτηση για τα πρόσωπα έχει λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις από όσες δικαιολογεί η ουσία των διαπραγματεύσεων.
Ο ίδιος επισήμανε ότι ορισμένα ζητήματα, όπως η χρηματοδότηση της Ουκρανίας και η μελλοντική ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφορούν αποκλειστικά τις αρμοδιότητες και τα συμφέροντα της ΕΕ.
Παράλληλα, τάχθηκε υπέρ της δυνατότητας συμμετοχής διαφορετικών σχημάτων, όπως το E3 και το E5, στο οποίο περιλαμβάνονται επιπλέον η Ιταλία και η Πολωνία.
«Είμαι αρκετά ευέλικτος ως προς αυτό. Νομίζω ότι όσα πραγματικά λέμε είναι σημαντικότερα από την ακριβή σύνθεση των ανθρώπων που βρίσκονται στην αίθουσα», τόνισε.
Ο ρόλος της Βρετανίας και της Νορβηγίας
Στη σύνοδο του Δουβλίνου αναδείχθηκε επίσης η ανάγκη να συμμετάσχουν στις ευρωπαϊκές διαβουλεύσεις και χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η Κάγια Κάλας και άλλοι ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της Βρετανίας, η οποία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων», το ευρύτερο σχήμα χωρών που εξετάζουν τη συμβολή τους σε μελλοντικές εγγυήσεις ασφάλειας για την Ουκρανία.
Ο πρωθυπουργός της Ιρλανδίας, Μίχολ Μάρτιν, επισήμανε ότι τόσο η Βρετανία όσο και η Νορβηγία έχουν σημαντικό ρόλο, καθώς το ζήτημα αφορά την ασφάλεια ολόκληρης της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Από την πλευρά του, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, δήλωσε ότι εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να αποφασίσει ποιος θα την εκπροσωπήσει.
Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών επικρατεί η θέση πως η Ευρώπη, με την ευρύτερη γεωγραφική και πολιτική έννοια, πρέπει να καθορίζει η ίδια τις ρυθμίσεις που αφορούν την ασφάλειά της.
Η συζήτηση για την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς προετοιμάζεται ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, με τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να επιδιώκουν όχι μόνο παρουσία στις συνομιλίες, αλλά και ουσιαστική επιρροή στις αποφάσεις για το μέλλον της ηπείρου.
