Η Μεγάλη Ασυμφωνία αποτελεί ένα σημαντικό κενό στο γεωλογικό αρχείο της Γης. Το στρώμα που λείπει ανάμεσα στα πετρώματα του Προκάμβριου και του Κάμβριου αντιπροσωπεύει ένα κενό ιστορίας περίπου ενός δισεκατομμυρίου ετών.
Εν μέσω έντονων συζητήσεων σχετικά με την αιτία αυτού του κενού, μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences, υποδεικνύει ότι ο χρόνος της διάβρωσης που οδήγησε στη Μεγάλη Ασυμφωνία ευθυγραμμίζεται με τον σχηματισμό της υπερηπείρου Κολούμπια, και ότι η δράση των παγετώνων είχε μόνο ελάχιστη συμβολή.
Το μυστήριο της «Μεγάλης Ασυμφωνίας»
Η Μεγάλη Ασυμφωνία αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στα στρώματα του Γκραν Κάνυον, και πολλές μεταγενέστερες μελέτες πραγματοποιήθηκαν εκεί σε μια προσπάθεια να προσδιοριστεί η αιτία της. Αυτές οι μελέτες έδειξαν ποικίλους χρόνους και μηχανισμούς.
Οι συγγραφείς της νέας μελέτης θεωρούν ότι τα στοιχεία που υποστηρίζουν ότι οι παγετώνες της “Γης-Χιονόμπαλας” κατά τη Νεοπροτεροζωική περίοδο προκάλεσαν την ασυμφωνία σε τόσο μεγάλες κλίμακες είναι αδύναμα.
«Η διατήρηση των στρωμάτων του μέσου-ύστερου Μεσοπροτεροζωικού – περίπου 1.255 έως 1.100 εκατομμύρια έτη – και του ύστερου Τόνιου – περίπου 775 έως 729 εκατομμύρια έτη – της Υπερομάδας του Γκραν Κάνυον στο ανατολικό Γκραν Κάνυον, όχι μόνο υποδηλώνει περιορισμένη εκταφή του υποβάθρου κατά την πρώιμη Νεοπροτεροζωική εποχή, αλλά λέει πολλά και για την αδυναμία της ‘Γης-Χιονόμπαλας’ ως παράγοντα διάβρωσης σε αυτή την περιοχή».
Ο ρόλος των παγετώνων ήταν περιορισμένος
«Στην πραγματικότητα, περιορισμένη διάβρωση λόγω της ‘Γης-Χιονόμπαλας’ μπορεί επίσης να παρατηρηθεί σε πολλές άλλες περιοχές. Στη Ναμίμπια, για παράδειγμα, μπορεί να τεκμηριωθεί μέση διάβρωση μόλις λίγων δεκάδων μέτρων κάτω από την παγετωνική επιφάνεια του ύστερου Κρυογενή (Μαρινόαν) σε μια μεγάλη έκταση του νοτιοδυτικού περιθωρίου του κρατώνα του Κονγκό», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
Νέα δεδομένα για την εξέλιξη του πλανήτη
Η ομάδα μελέτησε πέντε επιπλέον τοποθεσίες όπου η Μεγάλη Ασυμφωνία είναι εμφανής στη Βόρεια Κίνα. Πραγματοποίησαν εργασίες πεδίου και δειγματοληψία στα πετρώματα του Προκάμβριου υποβάθρου της περιοχής και στη συνέχεια χρονολόγησαν τα πετρώματα χρησιμοποιώντας πολλαπλές μεθόδους.
Στη συνέχεια, δημιούργησαν μοντέλα της θερμικής ιστορίας για να αναπαραστήσουν την ιστορία της εκταφής και της ψύξης τους, και προχώρησαν σε συγκρίσεις με δεδομένα από άλλες τοποθεσίες της Μεγάλης Ασυμφωνίας σε όλο τον κόσμο. Τα δεδομένα από τη Βόρεια Κίνα έδειξαν ότι το μεγαλύτερο μέρος της διάβρωσης κάτω από τη Μεγάλη Ασυμφωνία συνέβη πριν από περίπου 2,1 έως 1,6 δισεκατομμύρια έτη, πολύ πριν από το γεγονός της “Γης-Χιονόμπαλας” που έλαβε χώρα μόλις πριν από 700 εκατομμύρια έτη.
Η ομάδα αναφέρει ότι η πιο σημαντική διάβρωση ευθυγραμμίζεται, αντίθετα, με τον σχηματισμό της υπερηπείρου Κολούμπια, ο οποίος συνέβη πριν από περίπου 2,1 έως 1,8 δισεκατομμύρια έτη. Οι παγκόσμιες συγκρίσεις από περιοχές όπως η Λαυρεντία, η Βαλτική και η Αμαζονία υποστηρίζουν επίσης την τεκτονική ανύψωση λόγω τεκτονικών διεργασιών ως την κύρια αιτία.
Η ομάδα σημειώνει ότι στα δεδομένα από τη Βόρεια Κίνα παρατηρήθηκε επίσης ορισμένες τοπικές διακυμάνσεις ως προς τον χρόνο και το μέγεθος της ανύψωσης των πετρωμάτων. Αναφέρουν επίσης ότι υπήρξαν και πρόσθετοι παράγοντες που συνέβαλαν στη διάβρωση.
«Πολλαπλές φάσεις διάβρωσης κατά τη διάρκεια του κύκλου της υπερηπείρου Ροδινία, οι παγετώνες της ‘Γης-Χιονόμπαλας’ και η θαλάσσια επίκλυση Sauk (Sauk transgression) αναμφίβολα συνέβαλαν στη δημιουργία της Μεγάλης Ασυμφωνίας, αλλά κανένας από αυτούς τους παράγοντες δεν αποτελεί την κύρια εξήγηση σε πολλαπλές ηπείρους», γράφουν οι συγγραφείς της μελέτης.
