Η έρευνα στην ψυχολογία αποκαλύπτει ότι όταν συνεχώς δίνουμε προτεραιότητα στα χρήματα παρά στις σχέσεις, αναπτύσσουμε συγκεκριμένα συμπεριφορικά πρότυπα—συχνά χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν είναι ελαττώματα του χαρακτήρα.
Είναι προσαρμογές που δημιουργεί το μυαλό μας για να δικαιολογήσει τις επιλογές μας. Η κατανόησή τους μπορεί να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε πότε έχουμε απομακρυνθεί υπερβολικά από ό,τι πραγματικά μας θρέφει.
8 ασυνείδητα γνωρίσματα των ατόμων που βάζουν το κέρδος πάνω απ’ τις σχέσεις:
- Δικαιολογούν τη θυσία των προσωπικών στιγμών
- Μετρούν την ευτυχία με νούμερα
- Αναβάλλουν τη συναισθηματική αφοσίωση
- Δεν εκφράζουν την ευάλωτη πλευρά τους
- Βιώνουν διαφορετικά την “κόπωση των αποφάσεων”
- Συναλλακτικής φύσης σκέψη
- Υποτιμούν τα προβλήματα που δεν είναι οικονομικής φύσης
- Φόβος μήπως κριθούν για τον αληθινό τους χαρακτήρα
Δικαιολογούν τη θυσία των προσωπικών στιγμών
Οι άνθρωποι που δίνουν προτεραιότητα στα χρήματα παρά στις σχέσεις γίνονται ειδικοί στο να εξηγούν την απουσία.
- «Θα το αποκαταστήσω αργότερα.»
- «Μόλις πετύχω αυτόν τον οικονομικό στόχο, θα έχω περισσότερο χρόνο.»
- «Καταλαβαίνουν ότι το κάνω για εμάς.»
Αυτές οι δικαιολογίες φαίνονται λογικές τη στιγμή εκείνη. Ο εγκέφαλος εκκρίνει ντοπαμίνη όταν βρίσκουμε αυτές τις εξηγήσεις, ενισχύοντας το πρότυπο. Έρευνες από το UCLA δείχνουν ότι ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τα οικονομικά κέρδη στην ίδια περιοχή που ανταποκρίνεται σε εθιστικές ουσίες. Αυτή η νευρολογική αντίδραση καθιστά δύσκολο το να δούμε πέρα από την άμεση ανταμοιβή του κέρδους και το μακροπρόθεσμο κόστος της απομόνωσης.
Μετρούν την ευτυχία με νούμερα
Η χρηματική αξία γίνεται αξία του εαυτού. Ο μισθός γίνεται ταυτότητα. Οι τραπεζικοί λογαριασμοί γίνονται πίνακες σκορ. Όταν τα χρήματα έρχονται στο επίκεντρο, κάθε επίτευγμα μεταφράζεται σε αριθμητικούς όρους. Οι συζητήσεις στρέφονται προς τα μετρήσιμα επιτεύγματα αντί για συναισθηματικές εμπειρίες.
Αυτή η αριθμητική εμμονή δημιουργεί ένα είδος μοναξιάς. Μπορεί να έχετε εντυπωσιακά οικονομικά επιτεύγματα, αλλά κανέναν να τα μοιραστείτε.
Αναβάλλουν τη συναισθηματική αφοσίωση
«Όχι τώρα» – γίνεται η αυθόρμητη απάντηση στις ανάγκες των σχέσεων. Ο σύντροφος που θέλει να μιλήσει για τα συναισθήματά του ακούει. «Μπορούμε να το συζητήσουμε αργότερα;»
Ο φίλος που περνάει δύσκολα παίρνει ένα γρήγορο μήνυμα αντί για μια ουσιαστική συζήτηση. Τα παιδιά που ζητούν προσοχή λαμβάνουν ακριβά δώρα αντί για παρουσία. Αυτή η αναβολή δεν είναι σκληρότητα.
Οι άνθρωποι πιστεύουν πραγματικά ότι είναι πρακτικοί, αποθηκεύοντας συναισθηματική ενέργεια για όταν έχουν τη συναισθηματική δυνατότητα. Αλλά οι σχέσεις δεν λειτουργούν με βολικά χρονοδιαγράμματα. Η εμπιστοσύνη φθίνει αργά, και μετά ξαφνικά.
Δεν εκφράζουν την ευάλωτη πλευρά τους
Τα χρήματα προσφέρουν έλεγχο. Οι σχέσεις απαιτούν έκφραση. Όταν δίνετε προτεραιότητα στην οικονομική επιτυχία, η ευαλωτότητα αρχίζει να φαίνεται ως αδυναμία. Το μοίρασμα των δυσκολιών προϋποθέτει την αποδοχή της αποτυχίας. Η αναζήτηση βοήθειας, μοιάζει με απώλεια ελέγχου.
Κατασκευάζετε προσεκτικές απαντήσεις αντί να μιλάτε ελεύθερα. Διατηρείτε την εικόνα πάνω από την αυθεντικότητα. Λύνετε τα προβλήματα με χρήματα αντί για επικοινωνία. Αποφεύγετε καταστάσεις όπου δεν μπορείτε να ελέγξετε το αποτέλεσμα.
Αυτή η πανοπλία που χτίζουμε για τον επαγγελματικό κόσμο δεν βγαίνει εύκολα στο σπίτι. Οι σύντροφοι παραπονιούνται ότι αισθάνονται αποκλεισμένοι. Οι φίλοι σταματούν να προσπαθούν να επικοινωνήσουν.
Οι ίδιες δεξιότητες που δημιουργούν οικονομική επιτυχία—στρατηγική σκέψη, συναισθηματική ρύθμιση, εστίαση στα αποτελέσματα—μπορούν να πνίξουν τις στενές σχέσεις.
Βιώνουν διαφορετικά την “κόπωση των αποφάσεων”
Κάθε επιλογή περνά μέσα από μια ανάλυση κόστους-οφέλους. Να πάω στο πάρτι γενεθλίων ή να τελειώσω αυτό το project; Να πάω διακοπές με την οικογένεια ή να επενδύσω αυτά τα χρήματα; Να περάσω το Σάββατο με φίλους ή να χρησιμοποιήσω τον χρόνο αυτό παραγωγικά;
Η αναλυτική σκέψη δεν σταματά ποτέ. Αυτή η συνεχής υπολογιστική διαδικασία εξαντλεί το μέρος του εγκεφάλου μας που είναι υπεύθυνο για την ενσυναίσθηση και τη σύνδεση. 0
Οι ερευνητές αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «κόπωση καθοδηγούμενης προσοχής», και αλλάζει θεμελιωδώς τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους. Γινόμαστε ανυπόμονοι με τις συζητήσεις που δεν έχουν σαφή αποτελέσματα.
Χάνουμε το ενδιαφέρον για δραστηριότητες που δεν προσφέρουν μετρήσιμα αποτελέσματα. Η απλή χαρά του να είμαστε παρόντες με κάποιον φαίνεται αναποτελεσματική.
Συναλλακτικής φύσης σκέψη
Οι σχέσεις γίνονται ασυνείδητες ανταλλαγές. Ο χρόνος που προσφέρεται περιμένει κάτι σε αντάλλαγμα. Οι χάρες δημιουργούν χρέη. Ακόμα και η αγάπη αρχίζει να φαίνεται υπό όρους. Αυτό δεν είναι συνειδητή χειραγώγηση—είναι ο τρόπος με τον οποίο το μυαλό που επικεντρώνεται στα χρήματα αρχίζει να επεξεργάζεται όλες τις αλληλεπιδράσεις.
Το ίδιο νοητικό πλαίσιο που αξιολογεί τις επενδύσεις αρχίζει να αξιολογεί και τις φιλίες. Οι άνθρωποι αυτοί υπολογίζουν ποιοι τους “χρωστάνε”. Ποιος δεν ανταπέδωσε προσκλήσεις για δείπνα. Ποιος πήρε περισσότερα απ’ όσα έδωσε στις συζητήσεις.
Μόλις οι σχέσεις γίνουν φύλλα υπολογιστικού πίνακα, η αυθεντική σύνδεση πεθαίνει. Μπορεί να διατηρείτε την εμφάνιση της φιλίας, αλλά η ψυχή της εξαφανίζεται. Υποτιμούν τα προβλήματα που δεν είναι οικονομικής φύσης
Όταν τα χρήματα γίνονται το κύριο μέτρο σας, οι δυσκολίες των άλλων ανθρώπων μπορεί να φαίνονται ασήμαντες αν δεν είναι οικονομικές. Τα προβλήματα στη σχέση ενός φίλου. Οι δημιουργικές απογοητεύσεις ενός αδελφού. Η αναζήτηση νοήματος ενός συντρόφου.
Αυτές οι ανησυχίες αντιμετωπίζονται με πρακτικές λύσεις αντί για ενσυναίσθηση. «Έχετε δοκιμάσει…» γίνεται η απάντηση σε κάθε πρόβλημα. Η ικανότητα να βιώσετε τον πόνο κάποιου χωρίς να προσπαθήσετε να τον διορθώσετε, ατροφεί.
Σταδιακά, απομακρύνεστε. Ακόμα νοιάζεστε για τους ανθρώπους, αλλά έχετε χάσει τη γλώσσα για να το δείξετε με τρόπους που να έχουν σημασία για εκείνους.
Φόβος μήπως κριθούν για τον αληθινό τους χαρακτήρα
Ίσως το βαθύτερο χαρακτηριστικό να είναι ο τρόμος του να εκτιμάσαι μόνο για το ποιος είσαι. Χωρίς την ταυτότητα που παρέχουν τα χρήματα και η επιτυχία, ποιοι θα ήσασταν; Θα ήθελαν οι άνθρωποι να είστε κοντά τους; Θα είχατε αξία; Αυτός ο φόβος διαιωνίζει τον κύκλο.
Θέλουν περισσότερα επιτεύγματα, ισχυρότερες αποδείξεις της αξίας τους. Οι ίδιες οι σχέσεις που θα μπορούσαν να προσφέρουν άνευ όρων αποδοχή απομακρύνονται από την απεγνωσμένη ανάγκη να κερδίσετε την επιδοκιμασία με όρους.
Tips
Η αναγνώριση αυτών των χαρακτηριστικών δεν έχει να κάνει με ντροπή ή κριτική. Οι περισσότεροι από εμάς θα αναγνωρίσουμε τουλάχιστον κάποια από αυτά τα πρότυπα στον εαυτό μας. Το ερώτημα δεν είναι αν έχουμε δώσει προτεραιότητα στα χρήματα αντί για τις σχέσεις κάποιες φορές—είναι αν είμαστε έτοιμοι να παρατηρήσουμε πότε η ισορροπία έχει αλλάξει πολύ.
Η πραγματική ευημερία περιλαμβάνει το να έχεις κάποιον να καλέσεις όταν η ζωή καταρρεύσει. Το να έχεις εσωτερικά αστεία που τα χρήματα δεν μπορούν να αγοράσουν. Το να έχεις αναμνήσεις που καμία χρηματιστηριακή πτώση δεν μπορεί να σβήσει. Ο δρόμος πίσω στη σύνδεση δεν απαιτεί να εγκαταλείψετε τους οικονομικούς στόχους σας.
Αλλά απαιτεί να θυμάστε ότι οι καλύτερες αποδόσεις στη ζωή προέρχονται από επενδύσεις που δεν μπορούν να κατατεθούν σε καμία τράπεζα. Τι θα άλλαζε αν αξιολογούσατε την επιτυχία σας όχι με βάση το τι έχετε κερδίσει, αλλά με το ποιος θα σας έλειπε αν ήσαστε απόντες;
