Μία σημαντική ανακάλυψη για την ιστορία της ελληνικής γλώσσας και της λαϊκής σοφίας παρουσιάζει νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο διεθνές περιοδικό Byzantine and Modern Greek Studies (Cambridge University Press).
Οι καθηγητές Han Lamers (University of Oslo και Norwegian Institute in Rome) και Toon Van Hal (KU Leuven) εντόπισαν σε χειρόγραφο του 17ου αιώνα μια εκτενή συλλογή ελληνικών παροιμιών που είχε καταγράψει ο Έλληνας λόγιος Ἑρμόδωρος Ῥέγγιος (Hermodorus Rhegius, 1579 – 1655).
Ο Ρέγγιος, που έζησε και έδρασε στα νησιά του Αιγαίου, υπήρξε ένας από τους Έλληνες λογίους της πρώιμης νεότερης εποχής, διέδωσαν την ελληνική παιδεία στην Ευρώπη. Στη συλλογή του κατέγραψε παροιμίες της ζωντανής ελληνικής γλώσσας, διασώζοντας πολύτιμα στοιχεία της καθημερινής σκέψης και εμπειρίας του ελληνικού κόσμου.
Μέχρι σήμερα οι μελετητές γνώριζαν μόνον περίπου 30 παροιμίες από τη συλλογή του. Η πρόσφατη ανακάλυψη χειρογράφου σε βιβλιοθήκη της Γαλλίας έφερε στο φως 90 άγνωστες παροιμίες, τετραπλασιάζοντας ουσιαστικά το γνωστό υλικό. Πολλές από τις παροιμίες της συλλογής παραμένουν εντυπωσιακά οικείες και χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα, για παράδειγμα:
- «Η καλή ημέρα από το πρωί φαίνεται»
(ἡ καλ ἡμέρα ἀπο το ταχύ δείχτει)
- «Όπου ’ναι έξω από τον χορό πολλά τραγούδια ξέρει»
(ὁποῦ ’ναι ἀπόξω τοῦ χοροῦ, πολλά τραγούδια ξεύρει)
- «Κοντός ψαλμός αλληλούια»
(κοντός ψαλμός ἀλληλούϊα)
Οι μορφές αυτές, καταγεγραμμένες τον 17ο αιώνα, αποκαλύπτουν τη μακρά συνέχεια της ελληνικής παροιμιακής παράδοσης και τη ζωντανή παρουσία της στη σύγχρονη ελληνική γλώσσα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Byzantine and Modern Greek Studies και είναι διαθέσιμη ελεύθερα στον σύνδεσμο: https://www.cambridge.org/core/journals/ byzantine-and-modern-greek-studies/article/ninety-new-greek-proverbs-of-hermodorus[1] rhegius-edition-and-textual-history/7E8E1E7F99A8273D1F17FFAD0470BB84
