Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης έστειλε ξεκάθαρο πολιτικό μήνυμα για τα επόμενα βήματα στο Κυπριακό, σχολιάζοντας την πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες.
Απαντώντας σε σχετική ερώτηση για τις δημόσιες τοποθετήσεις του γύρω από πιθανή προοπτική λύσης πριν από τη λήξη του έτους, ο κ. Χριστοδουλίδης τόνισε «ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ είναι πλήρως προσηλωμένος στην προσπάθεια επανεκκίνησης και προόδου στο Κυπριακό».
Όπως εξήγησε, ο Αντόνιο Γκουτέρες τον είχε ήδη ενημερώσει από τον περασμένο Μάρτιο, κατά τη συνάντησή τους στις Βρυξέλλες, «ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συγκεκριμένη πρωτοβουλία με στόχο ένα θετικό αποτέλεσμα». Παράλληλα, συνέδεσε τη χρονική συγκυρία με την ολοκλήρωση της θητείας του Γενικού Γραμματέα προς τα τέλη Δεκεμβρίου, υποδεικνύοντας πως η παρούσα περίοδος θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη από τη Λευκωσία.
Η προσπάθεια δεν περιορίζεται σε ατέρμονες συζητήσεις
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχείρησε να ξεχωρίσει τη σημερινή κινητικότητα από τις συνηθισμένες διαδικασίες χαμηλής έντασης που εμφανίζονται κατά διαστήματα γύρω από το Κυπριακό χωρίς ουσιαστική κατάληξη.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «δεν συζητούμε απλώς για να συζητούμε», τονίζοντας πως η διαδικασία οφείλει κάποια στιγμή να οδηγηθεί σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Λευκωσία επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι δεν ενδιαφέρεται για μια διαδικασία εντυπώσεων, αλλά για ουσιαστικές διαπραγματεύσεις που θα αξιολογηθούν από το τελικό τους περιεχόμενο.
Ξεκάθαρη απόρριψη επιδιαιτησίας
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας στις φήμες περί πιθανής επιδιαιτησίας, απορρίπτοντας κατηγορηματικά τέτοιο ενδεχόμενο.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης παρέπεμψε μάλιστα στους όρους εντολής του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, όπως αυτοί καθορίζονται από το Συμβούλιο Ασφαλείας. Υενθύμισε ακόμη ότι τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας προβλέπουν σαφή μορφή λύσης για το Κυπριακό.
Με αυτόν τον τρόπο, η ελληνοκυπριακή πλευρά επιχειρεί να αποτρέψει ερμηνείες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε λύση εκτός του συμφωνημένου πλαισίου. Η θέση της Λευκωσίας παραμένει σταθερή υπέρ της διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, με πολιτική ισότητα όπως αυτή ορίζεται από τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, απορρίπτοντας προσεγγίσεις περί δύο κρατών ή συνομοσπονδίας που προωθεί η τουρκική πλευρά.
Παρούσα και η Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας στάθηκε επίσης στον ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επισημαίνοντας ότι η ΕΕ οφείλει να διαδραματίσει ουσιαστικό και καθοριστικό ρόλο στην όλη προσπάθεια.
Η Κυπριακή Δημοκρατία, ως κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεωρεί πως οποιαδήποτε λύση πρέπει να συμβαδίζει πλήρως με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Η Λευκωσία επιμένει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να παραμένει απλός παρατηρητής, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για την επανένωση κράτους-μέλους και την εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου σε ολόκληρη την κυπριακή επικράτεια.
«Δεν υφίσταται εναλλακτική επιλογή»
Μέσα από τις δηλώσεις του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης θέλησε να παρουσιάσει την ελληνοκυπριακή πλευρά έτοιμη για την επόμενη φάση των εξελίξεων, υπογραμμίζοντας ότι όλες οι πλευρές θα αξιολογηθούν από το τελικό αποτέλεσμα και ότι η Λευκωσία προσέρχεται πλήρως προετοιμασμένη.
Παράλληλα, ξεκαθάρισε πως «δεν υπάρχει πλάνο Β» για την Κυπριακή Δημοκρατία, υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει άλλη επιλογή πέρα από τον τερματισμό της κατοχής και την επανένωση της χώρας.
Η συγκεκριμένη φράση απευθύνεται ταυτόχρονα σε διαφορετικά ακροατήρια: στο εσωτερικό της ελληνοκυπριακής κοινότητας όπου υπάρχει επιφυλακτικότητα απέναντι σε νέες διαδικασίες, στα Ηνωμένα Έθνη προς τα οποία η Λευκωσία δηλώνει ετοιμότητα συμμετοχής, αλλά και προς την τουρκική πλευρά που συνεχίζει να προωθεί τη θέση περί «κυριαρχικής ισότητας» και λύσης δύο κρατών.
Το πολιτικό βάρος της πρωτοβουλίας Γκουτέρες
Η αναφορά στη λήξη της θητείας του Αντόνιο Γκουτέρες προσδίδει επιπλέον πολιτική σημασία στη σημερινή κινητικότητα.
Ο Γενικός Γραμματέας γνωρίζει σε βάθος το Κυπριακό, έχοντας διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο και στην τελευταία μεγάλη προσπάθεια επίλυσης στο Διάσκεψη του Κραν Μοντανά το 2017. Η Λευκωσία θεωρεί ότι αυτή η εμπειρία μπορεί να λειτουργήσει θετικά, εφόσον υπάρξει πραγματική πολιτική βούληση από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές.
Παραμένει ωστόσο ανοικτό το κατά πόσο η τουρκική πλευρά θα κινηθεί εντός του πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών ή αν θα συνεχίσει να επιμένει στην αναγνώριση δύο κρατών ως προϋπόθεση για ουσιαστική επανέναρξη συνομιλιών. Εκεί ακριβώς θα φανεί αν το σημερινό παράθυρο ευκαιρίας μπορεί να οδηγήσει σε πραγματικές εξελίξεις ή αν θα εξελιχθεί σε ακόμη μία περιορισμένη διπλωματική προσπάθεια χωρίς συνέχεια.
Η Λευκωσία δηλώνει παρούσα στην προσπάθεια
Με τις δημόσιες παρεμβάσεις του, ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζει ενεργά την πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Την ίδια στιγμή, έθεσε ξεκάθαρες κόκκινες γραμμές: όχι επιδιαιτησία, όχι απομάκρυνση από τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και όχι λύση εκτός του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει αν η πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική πολιτική πρόοδο ή αν θα παραμείνει στο επίπεδο διερευνητικών επαφών. Προς το παρόν, η Λευκωσία δηλώνει αποφασισμένη να στηρίξει τη διαδικασία, επαναλαμβάνοντας ότι μοναδικός στόχος παραμένει ο τερματισμός της κατοχής και η επανένωση της Κύπρου.
