Σε μια επίδειξη ενότητας και στήριξης προς το Κίεβο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες διαμήνυσαν ότι είναι έτοιμοι να καθίσουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Σύνοδος του Βερολίνου και η παρέμβαση Τραμπ
Ευρωπαίοι ηγέτες δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι για διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, σε μια ισχυρή επίδειξη στήριξης προς το Κίεβο.
«Η Ευρώπη έχει μια σαφή και συνεπή και ενωμένη διαπραγματευτική θέση», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, ενώ ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, τόνισε ότι οι «μαξιμαλιστικές απαιτήσεις» της Μόσχας «δεν είναι ρεαλιστικές».

Οι δύο ηγέτες μιλούσαν στη σύνοδο κορυφής των συμμάχων της Ουκρανίας στο Βερολίνο, η οποία είναι γνωστή ως «Συμμαχία των Προθύμων».
Από την πλευρά, του, ο γαμπρός Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, ένας από τους δύο Αμερικανούς απεσταλμένους που βρίσκονταν στο Βερολίνο, δήλωσε ότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επιθυμεί να επιτύχει μια συμφωνία με τη Μόσχα «με την Ευρώπη στο πλευρό του».
Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, ωστόσο, έχει απορρίψει μέχρι στιγμής οποιονδήποτε ευρωπαϊκό ρόλο στις ειρηνευτικές συνομιλίες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ είχε νωρίτερα πραγματοποιήσει ιστορικές τριμερείς συνομιλίες στη Σεντζέν, στη νοτιοανατολική Κίνα, με τον Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, και στη συνέχεια συνδέθηκε τηλεφωνικά στη σύνοδο του Βερολίνου από το Air Force One.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Politico, ο Τραμπ, κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, φέρεται να αμφισβήτησε την ανάγκη συνέχισης της οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στον τερματισμό του πολέμου.

Δύο συμμετέχοντες στη σύνοδο περιέγραψαν στο Politico την παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου ως «ξέσπασμα», κατά το οποίο επέκρινε την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλων διεθνών υποστηρικτών της Ουκρανίας να διαθέσουν 70 δισεκατομμύρια ευρώ για την ενίσχυση της χώρας.
Ωστόσο, τρίτη πηγή, η οποία είχε γνώση της συνομιλίας, παρουσίασε τις δηλώσεις του σε ηπιότερο τόνο.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μαρτυρία, ο Τραμπ επισήμανε κυρίως ότι οι χώρες που χρηματοδοτούν την Ουκρανία θα μπορούσαν να εξοικονομήσουν σημαντικά ποσά εάν ο πόλεμος τερματιζόταν και δεν χρειαζόταν πλέον να συνεχίσουν τη βοήθεια.
Η στάση Πούτιν και η αισιοδοξία Κούσνερ
Σε μια εκτενή συνέντευξη Τύπου μετά τις συνομιλίες του με τον Τραμπ και τον Σι, ο Πούτιν αναφέρθηκε στο ζήτημα των πολυμερών ειρηνευτικών συνομιλιών, λέγοντας ότι οι Αμερικανοί ζητούσαν «επιμόνως» από τη Ρωσία να επιτρέψει στους Ευρωπαίους να λάβουν μέρος.
Ο Πούτιν υποστήριξε ότι η Ρωσία δεν είναι αντίθετη με την ιδέα, αλλά είπε ότι η Μόσχα θέλει να αποσαφηνίσει «τι θα φέρει η Ευρώπη σε αυτές τις συνομιλίες».
«Γι’ αυτόν τον λόγο, μέσω διπλωματικών διαύλων, έχουμε προσκαλέσει τους Ευρωπαίους να έρθουν στη Μόσχα προκειμένου να καθορίσουν τις θέσεις τους. Και έπειτα από αυτό, θα αποφασίσουμε σε ποια μορφή θα συνεχίσουμε τον διάλογο με την Ουκρανία».
Ωστόσο, ο Πούτιν είπε επίσης ότι «κάθε μέρα» η Ρωσία άκουγε Ευρωπαίους ηγέτες να μιλούν για πόλεμο που έρχεται το 2030.
«Αλλά εμείς δεν σχεδιάζουμε να επιτεθούμε σε κανέναν… Είναι αυτό φυσιολογικό; Δεν το νομίζω», είπε.
Παρ’ όλα αυτά, ο Πούτιν πρόσθεσε ότι η Ρωσία κατανοεί πως «η συζήτηση ζητημάτων που συνδέονται με την ασφάλεια στην Ευρώπη είναι άσκοπη χωρίς τους Ευρωπαίους».

Ο Τζάρεντ Κούσνερ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος έφυγε από τη Σεντζέν πιστεύοντας ότι «η ειρήνη είναι εφικτή».
Υιοθετώντας αισιόδοξο τόνο, ο Κούσνερ είπε ότι οι Ρώσοι ήταν πρόθυμοι να εμπιστευθούν το ένστικτο των Αμερικανών απεσταλμένων «εκ μέρους μας» ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να βρίσκονται στο τραπέζι και ότι η Μόσχα ήταν πλέον «άνετη» με το ενδεχόμενο να έχει η Ουκρανία εγγυήσεις ασφαλείας βασισμένες στην ιδέα που κατοχυρώνεται στο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο απαιτεί από τους συμμάχους να σπεύσουν προς υπεράσπιση μιας χώρας εάν δεχθεί επίθεση.

Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος βρισκόταν επίσης στη σύνοδο στην πρωτεύουσα της Γερμανίας, επιδιώκει εδώ και καιρό μια εγγύηση ασφαλείας ισοδύναμη με τη ρήτρα συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, ενώ υπήρξαν ελάχιστες ενδείξεις ότι ο Πούτιν θα αποδεχόταν αυτού του είδους τον όρο.
Η Ρωσία απορρίπτει κατηγορηματικά την ιδέα της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά πληροφορίες αναφέρουν ότι Αμερικανοί διαπραγματευτές έχουν εξετάσει την ιδέα να δοθούν στο Κίεβο εγγυήσεις τύπου Άρθρου 5 χωρίς να αποτελεί μέλος της δυτικής αμυντικής συμμαχίας, εάν συμφωνήσει σε επώδυνες εδαφικές παραχωρήσεις.
Σκεπτικισμός
Ο Ζελένσκι και οι τρεις Ευρωπαίοι ηγέτες -Μερτς, Μπέρναμ και ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν- δεν ήταν τόσο αισιόδοξοι όσο ο Κούσνερ, και ο Ουκρανός Πρόεδρος κατέστησε σαφές ότι ο Ρώσος Πρόεδρος έχει απορρίψει κάθε πρόταση μέχρι στιγμής.
«Ο Πούτιν έλεγε πάντα όχι», είπε χαρακτηριστικά.

Ο Γερμανός Καγκελάριος ήταν εξίσου επιφυλακτικός, αν και είπε ότι με τη συμμετοχή των ΗΠΑ η πιθανότητα ειρήνης αυξάνεται.
Η Ευρώπη ήταν πρόθυμη να εισέλθει σε «σοβαρές συζητήσεις για την ευρωπαϊκή ασφάλεια» με τη Ρωσία, όπως εξήγησε, «εφόσον αυτό συνοδεύεται από μια σοβαρή συζήτηση και μόνο πρώτα έπειτα από μια ειρηνευτική συμφωνία με την Ουκρανία».
«Αυτές οι συνομιλίες πρέπει να ξεκινήσουν και θα αποδεχθούμε εάν οι όροι είναι αποδεκτοί για την Ευρώπη και την Ουκρανία», είπε ο Μερτς.
Είπε επίσης ότι οποιαδήποτε προσπάθεια να διαιρεθεί η Ευρώπη σε σφαίρες επιρροής υπό τη διοίκηση μεγάλων δυνάμεων είναι απαράδεκτη, εν μέσω ανησυχιών στη Γηραία ήπειρο ότι το ζήτημα αυτό ενδέχεται να βρισκόταν στην ατζέντα των τριμερών συνομιλιών στη Σεντζέν.
«Μια “μορφή Γιάλτας” δεν θα φέρει ειρήνη», είπε ο Μερτς, αναφερόμενος στη μεταπολεμική συμφωνία του 1945 μεταξύ των ΗΠΑ, της ΕΣΣΔ και της Βρετανίας.
Επιχείρησε επίσης να υποβαθμίσει τη σύνοδο κορυφής στη Σεντζέν χαρακτηρίζοντάς την πάνω απ’ όλα «μια ευκαιρία για φωτογραφίες».
«Οι ΗΠΑ κατανοούν ότι δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς εμάς. Εμείς, με τη σειρά μας, γνωρίζουμε ότι με τις ΗΠΑ στο πλευρό μας, οι προοπτικές ειρήνης αυξάνονται», πρόσθεσε ο Μερτς.

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας, Ντόναλντ Τουσκ, διαφώνησε επίσης με τον χαρακτηρισμό του Πούτιν ως «φίλου» από τον Τραμπ στη σύνοδο της Σεντζέν, λέγοντας: «Ο κ. Πούτιν δεν είναι φίλος μας και δεν θα γίνει ποτέ».
Εν τω μεταξύ, ο Μακρόν κάλεσε τους συμμάχους της Ουκρανίας να κάνουν το «μέγιστο» για να παραδώσουν τα άκρως αναγκαία συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας που χρειάζεται το Κίεβο για να αποκρούσει τις φονικές ρωσικές επιθέσεις.
Ο Γάλλος ηγέτης κάλεσε επίσης τους συμμάχους να «επανεξετάσουν το ζήτημα» της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Αντιφατικά μηνύματα και κλιμάκωση
Παράλληλα, υπήρξαν αντιφατικά μηνύματα από τη Μόσχα σχετικά με τη συμμετοχή της Ευρώπης στις συνομιλίες, σημειώνει το BBC.
Την περασμένη εβδομάδα, έπειτα από επίσκεψη στη Μόσχα, οι Αμερικανοί απεσταλμένοι, Στιβ Γουίτκοφ και Κούσνερ, έδειχναν βέβαιοι ότι η Ευρώπη θα αποκτήσει σύντομα μια θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ωστόσο, οι Ρώσοι ήταν πιο επιφυλακτικοί και αυτή την εβδομάδα ο σύμβουλος του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, είπε ότι θα πρέπει να γίνουν «πολλά» προτού μπορέσει να διευρυνθεί το σχήμα, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα πρέπει να διεξαχθούν αρκετοί ακόμη γύροι συζητήσεων προτού πραγματοποιηθούν οποιεσδήποτε τετραμερείς συνομιλίες.
Η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022.
Αν και η Ρωσία έχει συμμετάσχει σε αρκετούς γύρους συνομιλιών τον τελευταίο χρόνο, λίγα πράγματα στη ρητορική ή τις ενέργειες της Μόσχας υποδηλώνουν ότι το Κρεμλίνο εξετάζει το ενδεχόμενο να περιορίσει τον πόλεμό του κατά της Ουκρανίας.
H Μόσχα συνεχίζει να σφυροκοπά τις ενεργειακές υποδομές του Κιέβου ώστε να τις παραλύσει καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, καταγράφεται αυξανόμενος αριθμός απωλειών μεταξύ των αμάχων σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ η Μόσχα παραμένει αμετακίνητη στις εδαφικές της αξιώσεις σε βάρος της Ουκρανίας.
Επιπλέον, ο Πούτιν ορκίστηκε ότι η απάντηση της Μόσχας σε ουκρανικά πλήγματα στη Γέφυρα της Κριμαίας που συνδέει τη Ρωσία με την κατεχόμενη Κριμαία θα είναι «σημαντικά πιο οδυνηρή» από αυτό που είχε πετύχει το Κίεβο.
Είπε επίσης ότι είχε συζητήσει μια «πιθανή κατάπαυση του πυρός σε μια σειρά τομέων», αλλά αποφάσισε να μην προχωρήσει μετά την επίθεση στη γέφυρα.
Παρ’ όλα αυτά, ο Πούτιν ισχυρίστηκε ότι «ενδιαφέρεται» για τον τερματισμό του πολέμου και ότι ήταν έτοιμος να κάνει συμβιβασμούς, ενώ η Ουκρανία και η Ευρώπη δεν ήταν.
«Σας διαβεβαιώνω, δεν έχουμε καμία απολύτως επιθυμία να συνεχίσουμε αυτή την ένοπλη σύγκρουση», είπε ο Πούτιν, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία τους τελευταίους μήνες έχει εντείνει τις επιθέσεις της στις κρίσιμες υποδομές της Ουκρανίας καθώς πλησιάζει ο ψυχρός χειμώνας.
Το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του λένε ότι, ελλείψει οποιασδήποτε μεγάλης επιτυχίας στην εκτεταμένη γραμμή του μετώπο, ο ηγέτης του Κρεμλίνου επιδιώκει να κάμψει την ουκρανική αντίσταση αφήνοντας εκατομμύρια αμάχους χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και υδροδότηση.