Σε κρίσιμη κατάσταση σε νοσοκομείο του Νάσβιλ νοσηλεύεται η 50χρονη Κρίστα Πάικ, η μοναδική γυναίκα στο Τενεσί που περίμενε την εκτέλεσή της, αφού επιβίωσε από μια εφιαλτική και παταγωδώς αποτυχημένη προσπάθεια χορήγησης θανατηφόρας ένεσης.
Πρόκειται για την πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία της θανατικής ποινής στις ΗΠΑ που ένας καταδικασμένος λαμβάνει τη φονική ουσία και παραμένει ζωντανός, σύμφωνα με το ανεξάρτητο Κέντρο Πληροφόρησης για τη Θανατική Ποινή.
Λίγες λεπτομέρειες έχουν γίνει γνωστές για την ακριβή κατάσταση της υγείας της, πέραν του ότι της παρέχεται «νοσοκομειακή φροντίδα για τη διάσωση της ζωής της».
Οι δικηγόροι της καταγγέλλουν ότι το πολιτειακό σύστημα αγνόησε όλες τις προειδοποιήσεις για το πρωτόκολλο εκτέλεσης, ενώ ο ρεπουμπλικάνος κυβερνήτης Μπιλ Λι αναγκάστηκε να παγώσει όλες τις προγραμματισμένες εκτελέσεις στην πολιτεία μέχρι το τέλος του έτους.
Το χρονικό του εφιάλτη
Η Πάικ, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη θανατική ποινή εδώ και πάνω από τρεις δεκαετίες μετά την καταδίκη της για τη δολοφονία μιας συμφοιτήτριάς της το 1995, επρόκειτο να γίνει η πρώτη γυναίκα που εκτελείται στο Τενεσί εδώ και πάνω από 200 χρόνια.
Η εκτέλεσή της το βράδυ της Τετάρτης, η οποία είχε ήδη καθυστερήσει λόγω νομικών προσφυγών της τελευταίας στιγμής, πήρε το πράσινο φως όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ήρε τα ασφαλιστικά μέτρα.
Όταν η Πάικ προσδέθηκε στο φορείο του θαλάμου εκτελέσεων στις φυλακές υψίστης ασφαλείας Riverbend, η διαδικασία μετατράπηκε γρήγορα σε φρίκη.
Ο συνήγορός της, Ράντι Σπάιβι, περιέγραψε μια εμπειρία «βασανιστηρίου», αποκαλύπτοντας ότι το προσωπικό τρύπησε το αριστερό της χέρι τουλάχιστον επτά φορές με βελόνες, ενώ το δεξί της χέρι μελάνιασε.
Η κατάσταση ήταν τόσο έκρυθμη που η ίδια η Πάικ προσπάθησε να βοηθήσει τους εκτελεστές της. «Σας παρακαλώ, δοκιμάστε πιο ψηλά στον ώμο μου», τους είπε, σύμφωνα με τον Σπάιβι.
Ακόμη και έμπειροι δημοσιογράφοι που παρακολουθούσαν τη διαδικασία συγκλονίστηκαν με το φιάσκο.
Μετά την αποτυχία της πρώτης δόσης, η Πάικ σήκωσε το κεφάλι της, κοίταξε γύρω στην αίθουσα και ρώτησε αν ο πόνος και το κάψιμο που αισθανόταν ήταν κάτι το φυσιολογικό.
«Τίποτα από όλα αυτά δεν ήταν φυσιολογικό», δήλωσε στους δημοσιογράφους η Κάθριν Σουίνι του σταθμού WPLN. «Κάλυψα όλες τις εκτελέσεις πέρυσι και τις περισσότερες φέτος. Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο».
Παρά το γεγονός ότι οι κουρτίνες που χώριζαν την αίθουσα μαρτύρων από τον θάλαμο ήταν κλειστές για το μεγαλύτερο μέρος της διαδικασίας, οι παρευρισκόμενοι ανέφεραν ότι μπορούσαν να ακούν την Πάικ να αναπνέει και να ροχαλίζει για σχεδόν μία ώρα.
Αφού κατέστη σαφές ότι η Πάικ παρέμενε εν ζωή ακόμα και μετά τη χορήγηση δεύτερης δόσης του φαρμάκου πεντοβαρβιτάλη -κάτι που ο νόμος επιτρέπει, χωρίς όμως να προβλέπει τι συμβαίνει αν αποτύχει και η δεύτερη δόση- οι δικηγόροι της κατέθεσαν κατεπείγουσα αίτηση αναστολής.
Ο περιφερειακός δικαστής Κλίφτον Κόρκερ έκανε δεκτή την αίτηση, επιτρέποντας τη διακομιδή της στο νοσοκομείο.
Καταγγελίες για «αλλοιωμένα φάρμακα» και μυστικοπάθεια
Η νομική ομάδα της Πάικ είχε προειδοποιήσει εδώ και έναν μήνα σε τριήμερη ακροαματική διαδικασία ότι η εκτέλεση ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία, επικαλούμενη τις μικρές και κατεστραμμένες φλέβες της, το ιατρικό της ιστορικό, αλλά και την ακαταλληλότητα της ουσίας.
«Δεν χαιρόμαστε που επιβεβαιωθήκαμε, αλλά οι ανησυχίες που ήγειρε η κα Πάικ αποδείχθηκαν αληθινές: δυσκολία πρόσβασης στις φλέβες, σπασμένες φλέβες, αλλοιωμένη πεντοβαρβιτάλη, απουσία επείγουσας ιατρικής φροντίδας όταν τα πράγματα αναπόφευκτα πήγαν στραβά, όλα αυτά υπό ένα πρωτόκολλο που παραμένει βυθισμένο στη μυστικότητα», τόνισε η νομική ομάδα.
Ο δρ Τζόελ Ζίβοτ, καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Emory που εξετάστηκε ως πραγματογνώμονας, δήλωσε στο BBC ότι η ποσότητα της πεντοβαρβιτάλης στο αίμα της πιθανότατα δεν έφτασε ποτέ σε επίπεδα ικανά να σταματήσουν την αναπνοή και την καρδιά της.
«Είναι πολύ πιθανό ότι ως συνέπεια της καθυστέρησης στην έναρξη της αναζωογόνησης, θα υποστεί εγκεφαλική βλάβη», εξήγησε.
Ο Στίβεν Φέρελ, από τη Δημόσια Υπηρεσία Υπεράσπισης του Ανατολικού Τενεσί, υπογράμμισε ότι εκπληρώθηκε ο μεγαλύτερος φόβος της πελάτισσάς του: «Ένας παρατεταμένος, επώδυνος και τραυματικός θάνατος. Και αυτό ακριβώς συνέβη. Χωρίς τον θάνατο».
Παράλληλα, ο Σπάιβι κατήγγειλε ότι χρειάστηκαν περισσότερα από επτά λεπτά για να του επιτραπεί να πραγματοποιήσει μια τηλεφωνική κλήση ώστε να επικοινωνήσει με τους συναδέλφους του έξω από τη φυλακή, ενώ η νομική ομάδα δυσκολεύτηκε να επικοινωνήσει τόσο με το Γραφείο του Κυβερνήτη όσο και με το Ανώτατο Δικαστήριο της πολιτείας.
«Δεν γνωρίζουμε αυτή τη στιγμή τις επιπτώσεις των χημικών βασανιστηρίων που υπέστη», δήλωσε ο Σπάιβι, ζητώντας από τον κυβερνήτη να μετατρέψει την ποινή της 50χρονης σε ισόβια κάθειρξη, αίτημα που ο ίδιος είχε απορρίψει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.
Πολιτικός «σεισμός»
Το περιστατικό -το δεύτερο φέτος στο Τενεσί όπου εκτέλεση αναστέλλεται λόγω αδυναμίας εντοπισμού φλέβας, μετά την περίπτωση του Τόνι Καρούθερς- προκάλεσε άμεσες πολιτικές αναταράξεις.
Ο ρεπουμπλικάνος κυβερνήτης Μπιλ Λι παραδέχθηκε ότι «αυτό δεν έπρεπε να συμβεί» και χαρακτήρισε την αποτυχία «τραγωδία».
Ωστόσο, επέμεινε στη συνταγματική υποχρέωση της πολιτείας: «Ο λαός του Τενεσί έχει αποφασίσει ότι η θανατική ποινή είναι η ενδεδειγμένη τιμωρία για τα πιο ειδεχθή εγκλήματα στην πολιτεία. Ο λαός του Τενεσί λαμβάνει αυτή την απόφαση και η δική μου δουλειά είναι να διασφαλίσω ότι αυτές οι ποινές εκτελούνται».
Ο Λι διέταξε ανεξάρτητη έρευνα και ξεκαθάρισε ότι δεν θα πραγματοποιηθεί καμία εκτέλεση υπό την εποπτεία του μέχρι να διαλευκανθεί τι πήγε στραβά. Πρόκειται για τη δεύτερη φορά στα πέντε χρόνια που ο Λι αναστέλλει εκτελέσεις – το 2022 είχε διατάξει επανεξέταση όταν διαπιστώθηκε ότι οι σωφρονιστικές αρχές παρέλειψαν να ελέγξουν καταλλήλως τα φάρμακα.
Από την πλευρά του, το Σωφρονιστικό Τμήμα του Τενεσί ισχυρίστηκε σε ανακοίνωσή του ότι «ακολούθησε κάθε βήμα του νόμιμου, θεσπισμένου πρωτοκόλλου εκτέλεσης της πολιτείας που έχει εγκριθεί από το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα», προσθέτοντας ότι η ουσία που χρησιμοποιείται είναι σταθερά αποτελεσματική.
Η πολιτική αντιπαράθεση, ωστόσο, έχει φουντώσει.
Η γερουσιαστής των Ρεπουμπλικανών, Μάρσα Μπλάκμπερν τάχθηκε υπέρ της επιστροφής της ηλεκτρικής καρέκλας ως κύριας μεθόδου εκτέλεσης.
Ο πρόεδρος της Βουλής του Τενεσί, Κάμερον Σέξτον, δήλωσε ότι το Σώμα θα εξετάσει όλες τις επιλογές, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής των φαρμάκων ή της προσθήκης χλωριούχου καλίου, σημειώνοντας ότι «30 χρόνια είναι πολύς χρόνος αναμονής για τη δικαιοσύνη».
Από την πλευρά τους, οι Δημοκρατικοί ζητούν την πλήρη κατάργηση της θανατικής ποινής στην πολιτεία, υποστηρίζοντας ότι το σύστημα είναι ανεπανόρθωτα προβληματικό.
Η αντίδραση Τραμπ
Το ζήτημα έφτασε μέχρι τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εξέφρασε την απορία του για το συμβάν κατά τη διάρκεια δηλώσεων στο Ντέντον του Τέξας.
Όταν ρωτήθηκε από δημοσιογράφο αν σχεδιάζει αλλαγές στη θανατική ποινή σε ομοσπονδιακό επίπεδο, ο Τραμπ απάντησε: «Λοιπόν, ήταν μια ενδιαφέρουσα κατάσταση, αλλά θα πρέπει να μιλήσετε με το Τενεσί για το αν θα προχωρήσουν ή όχι».
Στη συνέχεια, ο Αμερικανός Πρόεδρος στραφηκε στον βουλευτή Ρόνι Τζάκσον, πρώην γιατρό του Λευκού Οίκου.
«Ξέρεις τι αφορούσε αυτό; Μια εκτέλεση όπου το φάρμακο δεν λειτούργησε ακριβώς. Εσύ θα απαντούσες καλύτερα από τον καθένα. Πώς συμβαίνει αυτό;».
«Δεν ξέρω πώς συμβαίνει. Θα έπρεπε να είναι εύκολο να γίνει», απάντησε ο Τζάκσον.
«Δεν θα έπρεπε να είναι πολύ δύσκολο», σχολίασε ο Τραμπ.
Η Μέι Μαρτίνεζ, μητέρα της Κόλιν Σλέμερ που δολοφονήθηκε από την Πάικ το 1995, ταξίδεψε από τη Φλόριντα στο Νάσβιλ για να παραστεί ως μάρτυρας στην εκτέλεση, την οποία υποστηρίζει σθεναρά εδώ και δεκαετίες.
Μέχρι στιγμής δεν έχει προβεί σε δημόσιο σχόλιο για την αποτυχία της διαδικασίας.
Σημειώνεται ότι το 2000 η νομοθεσία του Τενεσί όρισε τη θανατηφόρα ένεση ως κύρια μέθοδο εκτέλεσης, διατηρώντας ωστόσο το δικαίωμα επιλογής της ηλεκτρικής καρέκλας για όσους καταδικάστηκαν για εγκλήματα που διαπράχθηκαν πριν από το 1999.
Η νομοθεσία της πολιτείας επιτρέπει τη χορήγηση δεύτερης δόσης αν η πρώτη δεν φέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, όμως δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την πρωτοφανή περίπτωση που αποτύχουν και οι δύο δόσεις.
