Μια πρωτοφανής οικονομική παράμετρος, σχεδιασμένη να λειτουργήσει ως το απόλυτο δέλεαρ για την εμπέδωση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, έρχεται στο φως της δημοσιότητας λίγες ημέρες πριν από τις επίσημες υπογραφές της Παρασκευής, μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Reuters, το προσχέδιο της συμφωνίας προβλέπει τη συγκρότηση ενός γιγαντιαίου ιδιωτικού επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, με σκοπό την πλήρη αναζωογόνηση των ιρανικών υποδομών που ισοπεδώθηκαν κατά τον πρόσφατο πόλεμο.
Το γεγονός ότι περισσότερα από τα μισά κεφάλαια έχουν ήδη δεσμευτεί από διεθνείς κολοσσούς, δημιουργεί μια νέα δυναμική για την ταχύτερη δυνατή σταθεροποίηση της περιοχής και την οριστική άρση του ναυτικού αποκλεισμού.
Δεσμευμένο ήδη πάνω από το 50% του ταμείου
Όπως αποκαλύπτει το Reuters, επικαλούμενο πηγή με άμεση γνώση της συμφωνίας, το ιδιωτικό αυτό ταμείο ύψους 300 δισ. δολαρίων περιγράφεται αναλυτικά στο κείμενο του Μνημονίου Συναντίληψης (MoU).
Η πηγή, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας καθώς το σχέδιο δεν έχει ανακοινωθεί επίσημα ενόψει των υπογραφών της Παρασκευής, εξήγησε: «Το ταμείο έχει σχεδιαστεί για να δώσει και στις δύο πλευρές ένα οικονομικό κίνητρο ώστε να καταλήξουν σε μια τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου».
Το ειδησεογραφικό πρακτορείο αποκαλύπτει για πρώτη φορά ότι περισσότερα από τα μισά χρήματα έχουν ήδη εξασφαλιστεί και ότι το σχήμα θα αποτελείται αποκλειστικά από κεφάλαια του ιδιωτικού τομέα.
Δεν πρόκειται για κυβερνητικό πρόγραμμα ανασυγκρότησης ή πολεμικών αποζημιώσεων και δεν θα περιλαμβάνει κρατικούς πόρους ή επιχορηγήσεις.
Αντιθέτως, χρηματοδότηση έχουν συμφωνήσει να εισφέρουν εταιρείες με έδρα τις ΗΠΑ, τα αραβικά κράτη του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική, καλύπτοντας τομείς όπως η ενέργεια, η εφοδιαστική αλυσίδα (logistics), η βιομηχανία και οι μεταφορές.
Μεταξύ των χωρών, η πηγή κατονόμασε εταιρείες από τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, τη Σιγκαπούρη, τη Μαλαισία και τις ΗΠΑ.
Το παρασκήνιο της συμβιβαστικής λύσης
Μια ανώτερη ιρανική πηγή μετέφερε στο Reuters το σκληρό παρασκήνιο των διαβουλεύσεων, αποκαλύπτοντας ότι η Τεχεράνη είχε αρχικά απαιτήσει 400 δισεκατομμύρια δολάρια από τις ΗΠΑ ως πολεμικές αποζημιώσεις για τις καταστροφές που υπέστη από τις επιθέσεις των αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου.
Η Ουάσινγκτον, ωστόσο, αρνήθηκε κατηγορηματικά να καταβάλει κρατικά κονδύλια.
Μέσα από αυτό το αδιέξοδο γεννήθηκε η ιδέα για το ιδιωτικό σχήμα, το οποίο θα ονομαστεί «Ταμείο Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης» (Reconstruction and Development Fund).
Σύμφωνα με την ιρανική πηγή, ο μηχανισμός προβλέπει τη συμμετοχή των χωρών της περιοχής με διάφορους τρόπους, όπως η εξασφάλιση δανείων, το άνοιγμα πιστωτικών γραμμών ή η απευθείας χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση τοποθεσιών που επλήγησαν από τους βομβαρδισμούς, συμπεριλαμβανομένου του βιομηχανικού συγκροτήματος χάλυβα Mobarakeh, διυλιστηρίων, αεροδρομίων και ευρύτερων υποδομών.
Η αυστηρή αμερικανική γραμμή και οι όροι του Βανς
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου, εκπρόσωπος παρέπεμψε σε τηλεοπτική συνέντευξη του αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, στο δίκτυο CBS, όπου έθεσε τις αυστηρές αμερικανικές προϋποθέσεις προκειμένου να ενεργοποιηθούν οι επενδύσεις.
Όπως δήλωσε ο Βανς, το Ιράν θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων που υποστηρίζεται από τα κράτη του Κόλπου, μόνο εάν συμμορφωθεί πλήρως με τη συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει μεταξύ άλλων:
- Την πλήρη διάλυση του πυρηνικού του προγράμματος.
- Την εξάλειψη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου υλικού.
- Την αποδοχή ενός εξαιρετικά αυστηρού καθεστώτος επιθεωρήσεων και επιβολής των όρων.
Το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών
Η πηγή διευκρίνισε ότι το επενδυτικό ταμείο είναι εντελώς ξεχωριστό από την παράλληλη διαπραγμάτευση που αφορά την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση των κρατικών περιουσιακών στοιχείων του Ιράν που είναι παγωμένα στο εξωτερικό.
Πρόκειται για δύο διακριτούς χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς με διαφορετικούς στόχους και χρονοδιαγράμματα.
Το ταμείο δεν θα συσταθεί ούτε θα τεθεί σε λειτουργία προτού επιτευχθεί μια οριστική και ικανοποιητική συμφωνία.
Το Μνημόνιο Συναντίληψης της Παρασκευής αποτελεί το πλαίσιο που θα καθορίσει τη διαδικασία για τις επόμενες 60 ημέρες, κατά τις οποίες οι διαπραγματευτές θα εργάζονται σε πολλαπλά μέτωπα (πυρηνικά, κυρώσεις, περιφερειακή ασφάλεια).
«Θα δημιουργηθεί μόνο όταν υπογραφεί η τελική συμφωνία», εξήγησε η πηγή.
«Κατά τη διάρκεια αυτών των 60 ημερών, οι διαχειριστές του ταμείου θα συνεργαστούν με τους Ιρανούς και τους επενδυτές για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των έργων».
Σημειώνεται ότι το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν, καθώς και το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν –το οποίο λειτούργησε ως διαμεσολαβητής για τη συγκεκριμένη επενδυτική συμφωνία– δεν ανταποκρίθηκαν άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό.
Το ανεκμετάλλευτο οικονομικό προφίλ του Ιράν
Το Ιράν, μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Μέσης Ανατολής με πληθυσμό άνω των 92 εκατομμυρίων πολιτών, ήταν αποκλεισμένο από τις διεθνείς αγορές κεφαλαίων τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες λόγω των αλλεπάλληλων κυρώσεων.
Η χώρα διαθέτει τα δεύτερα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα φυσικού αερίου στον κόσμο και τα τέταρτα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου, καθώς και μια διαφοροποιημένη βιομηχανική βάση με τεράστιες προοπτικές σε τομείς όπως τα πετροχημικά, τα μεταλλεία, ο τουρισμός και η γεωργία.
