Σοκαριστικές μαρτυρίες για συστηματικά βασανιστήρια, ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ και σεξουαλική βία σε βάρος Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων κρατουμένων στη Ρωσία παρουσιάστηκαν σε άτυπη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε η αναπληρώτρια γενική γραμματέας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Κλαούντια Φουέντες Χούλιο, το 95% των Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου που ερωτήθηκαν από τον ΟΗΕ ανέφεραν ότι υπέστησαν βασανιστήρια ή κακομεταχείριση κατά τη διάρκεια της αιχμαλωσίας τους.
Περισσότεροι από τους μισούς κατήγγειλαν μάλιστα σεξουαλική βία, με τις μαρτυρίες να περιλαμβάνουν βιασμούς, ομαδικούς βιασμούς, ξυλοδαρμούς ενώ τα θύματα ήταν γυμνά, χτυπήματα και ηλεκτροσόκ στα γεννητικά όργανα, καθώς και άλλες μορφές σεξουαλικού εξευτελισμού, σύμφωνα με το Reuters.
«Οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς που προκαλεί πόνο ή ταπείνωση»
Ανάμεσα στους ανθρώπους που μίλησαν ήταν ο Κουάν Αλμπέρτο Λέβια Γκαρσία, εν ενεργεία μέλος των ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, ο οποίος παρέμεινε αιχμάλωτος επί 1.183 ημέρες.
Μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, περιέγραψε στους δημοσιογράφους όσα, όπως καταγγέλλει, υπέστη στα χέρια των Ρώσων που τον κρατούσαν.
«Οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς που μπορεί να προκαλέσει πόνο ή ταπείνωση σε έναν άνθρωπο», είπε, αναφέροντας καθημερινούς ξυλοδαρμούς, ηλεκτροσόκ, εξαντλητική σωματική άσκηση σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν και σεξουαλική κακοποίηση.
Όπως υποστήριξε, σκοπός ήταν να οδηγηθούν οι κρατούμενοι σε ψυχική κατάρρευση, ενώ οι ίδιες πρακτικές εφαρμόζονταν στους περισσότερους συγκρατούμενούς του.
Ο Γκαρσία δήλωσε ότι ο ίδιος στάθηκε τυχερός που επέζησε, καταγγέλλοντας ότι δύο φίλοι του ξυλοκοπήθηκαν μέχρι θανάτου σε κέντρα κράτησης στην περιοχή του Ντονέτσκ.
Περιέγραψε επίσης υπερπλήρεις εγκαταστάσεις χωρίς στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής, όπου, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, σχεδόν όλοι οι αιχμάλωτοι έπασχαν από δυσεντερία και πολλοί βρίσκονταν αντιμέτωποι με την πείνα.
Ο ίδιος, του οποίου ο πατέρας κατάγεται από την Κούβα, υποστήριξε ότι οι φρουροί τον είχαν βάλει ιδιαίτερα στο στόχαστρο εξαιτίας του λατινοαμερικανικού ονόματός του, χαρακτηρίζοντάς τον «μισθοφόρο» και «Αμερικανό κατάσκοπο».
«Καρουσέλ δίωξης»: Η μαρτυρία ακτιβίστριας από την Κριμαία
Στη συνεδρίαση μίλησε και η Λένιγιε Ουμέροβα, Τατάρα ακτιβίστρια από την Κριμαία, η οποία απελευθερώθηκε στο πλαίσιο ανταλλαγής κρατουμένων το 2024.
Η Ουμέροβα δήλωσε ότι συνελήφθη ενώ προσπαθούσε να επισκεφθεί τον σοβαρά άρρωστο πατέρα της στην Κριμαία και ότι στη συνέχεια μεταφέρθηκε διαδοχικά σε επτά εγκαταστάσεις κράτησης.
Χαρακτήρισε την εμπειρία της «καρουσέλ δίωξης», κατηγορώντας τις ρωσικές αρχές για βασανιστήρια σε βάρος Ουκρανών κρατουμένων.
Πάνω από 300 κέντρα κράτησης
Ο Ολέγκ Γκούσιν, από το ουκρανικό Κέντρο Συντονισμού για τη Μεταχείριση των Αιχμαλώτων Πολέμου, δήλωσε ότι το Κίεβο έχει εντοπίσει περισσότερα από 300 κέντρα κράτησης στη Ρωσία και στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη.
Περισσότεροι από 9.000 Ουκρανοί έχουν επιστρέψει μέσω ανταλλαγών, σύμφωνα με τον ίδιο, ωστόσο χιλιάδες εξακολουθούν να βρίσκονται σε ρωσική αιχμαλωσία.
Ο επιτετραμμένος της Ουκρανίας, Βολόντιμιρ Παβλιτσένκο, ζήτησε μεγαλύτερη διεθνή πίεση προς τη Μόσχα και λογοδοσία για τη μεταχείριση των κρατουμένων.
Ο ΟΗΕ μιλά για «εκτεταμένα και συστηματικά βασανιστήρια»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν τα στοιχεία του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (OHCHR).
Η Κλαούντια Φουέντες Χούλιο ανέφερε ότι η παρακολούθηση του ΟΗΕ καταδεικνύει πως συνεχίζονται «εκτεταμένες και συστηματικές πράξεις βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης» Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου και αμάχων κρατουμένων από τις ρωσικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής βίας.
Από τον Φεβρουάριο του 2022, το OHCHR έχει καταγράψει την εκτέλεση 129 Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου κατά τα αρχικά στάδια της αιχμαλωσίας τους.
Παράλληλα, έχει καταγράψει 48 θανάτους ανθρώπων υπό κράτηση, οι οποίοι αποδόθηκαν σε βασανιστήρια, στέρηση ιατρικής περίθαλψης ή άλλες απάνθρωπες συνθήκες.
Οι μαρτυρίες που έχει συγκεντρώσει ο ΟΗΕ περιλαμβάνουν ακόμη σοβαρούς ξυλοδαρμούς με γκλομπ, βαριές ζώνες και ξύλα, ηλεκτροσόκ, επιθέσεις με σκύλους και εικονικές εκτελέσεις.
Καταγγελίες και για κακομεταχείριση Ρώσων αιχμαλώτων
Το OHCHR έχει καταγράψει επίσης περιστατικά βασανιστηρίων και κακομεταχείρισης Ρώσων αιχμαλώτων πολέμου και αιχμαλώτων από τρίτες χώρες που κρατούνται από την Ουκρανία, αλλά, σύμφωνα με την Φουέντες Χούλιο, αυτά καταγράφονται σε «ουσιαστικά διαφορετική κλίμακα».
Περίπου οι μισοί από τους Ρώσους αιχμαλώτους και τους υπηκόους τρίτων χωρών που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις του ΟΗΕ ανέφεραν περιστατικά κακομεταχείρισης, κυρίως κατά τα αρχικά στάδια της αιχμαλωσίας τους.
Η Ρωσία απορρίπτει τις κατηγορίες
Η Μόσχα απέρριψε τις καταγγελίες που παρουσιάστηκαν στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η αναπληρώτρια εκπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Μαρία Ζαμπολότσκαγια, έκανε λόγο για «εκστρατεία παραπληροφόρησης» και, από την πλευρά της, κατηγόρησε την Ουκρανία ότι Ρώσοι κρατούμενοι έχουν υποστεί «βασανιστήρια, εξευτελισμό, καθώς και ηθική και σωματική κακοποίηση».
