Σε τροχιά σοβαρής διπλωματικής σύγκρουσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη Βρετανία βρίσκεται το Ισραήλ, καθώς η απόφαση της κυβέρνησης Μπενιαμίν Νετανιάχου να προχωρήσει στον αμφιλεγόμενο σχεδιασμό επέκτασης των οικισμών στην περιοχή E1 της Δυτικής Όχθης, προκαλεί την έντονη αντίδραση της διεθνούς κοινότητας και την απειλή πρωτοφανών κυρώσεων.
Τα μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του ισραηλινού σταθμού Channel 13, ο οποίος επικαλείται δύο Δυτικούς διπλωμάτες, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει ένα πακέτο αρχικών κυρώσεων σε περίπτωση που ξεκινήσουν οι κατασκευαστικές εργασίες.
Το πακέτο αυτό περιλαμβάνει:
- Ειδική σήμανση των προϊόντων που προέρχονται από ολόκληρο το Ισραήλ -και όχι μόνο από τους οικισμούς της Δυτικής Όχθης-, κίνηση που συνιστά απόκλιση από τη μακροχρόνια πολιτική της ΕΕ για διαχωρισμό των δύο περιοχών.
- Περιορισμό της ακαδημαϊκής συνεργασίας με το Ισραήλ.
- Αναστολή ορισμένων διπλωματικών συνεργασιών και συνεργασιών στον τομέα της ασφάλειας μεταξύ Βρυξελλών και Ιερουσαλήμ.
Το έργο E1 και οι αντιδράσεις
Την Τρίτη, η ισραηλινή κυβέρνηση προκήρυξε διαγωνισμό για την κατασκευή επτά οικιστικών συγκροτημάτων με 1.234 κατοικίες στην περιοχή E1, ανατολικά της Ιερουσαλήμ.
Η συγκεκριμένη έκταση θεωρείται κομβική, καθώς η ανάπτυξή της θα συνέδεε την Ιερουσαλήμ με τον οικισμό Μααλέ Αντουμίμ, διακόπτοντας την εδαφική συνέχεια ενός μελλοντικού παλαιστινιακού κράτους ανάμεσα στη Βηθλεέμ, την Ανατολική Ιερουσαλήμ και τη Ραμάλα.
Το έργο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για περίπου 3.400 κατοικίες που εγκρίθηκε τον Αύγουστο του 2025, με τον Ισραηλινό υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, να δηλώνει τότε ότι η επέκταση στην E1 «πρακτικά διαγράφει την αυταπάτη των δύο κρατών».
Την Πέμπτη, σε κοινή τους δήλωση, η Γαλλία, η Ιταλία, η Βρετανία και η Γερμανία καταδίκασαν το έργο, προειδοποιώντας τις επιχειρήσεις να μην συμμετάσχουν στους διαγωνισμούς, καθώς διατρέχουν τον κίνδυνο «να εμπλακούν σε σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου».
Από την πλευρά του, ο υπουργός Εξωτερικών της Βελγίου, Μαξίμ Πρεβό, χαρακτήρισε τους διαγωνισμούς «απαράδεκτους», τονίζοντας ότι το έργο «θα υπονομεύσει σοβαρά τη βιωσιμότητα της λύσης των δύο κρατών».
Ο Παλαιστίνιος πρέσβης στον ΟΗΕ, Ριγιάντ Μανσούρ, χαρακτήρισε την ισραηλινή απόφαση για την προώθηση της κατασκευής στην E1 «εξαιρετικά επικίνδυνη, ανεύθυνη και απειλητική», τονίζοντας σε συνέντευξή του στο CNN: «Αυτό πρέπει να σταματήσει».
Παράλληλα, η κυβέρνηση της Αιγύπτου καταδίκασε τους νέους διαγωνισμούς, υπογραμμίζοντας σε ανακοίνωσή της: «Η Αίγυπτος εκφράζει την πλήρη αντίθεσή της στις προσπάθειες επιβολής μιας πολιτικής τετελεσμένων μέσω της παράνομης επέκτασης των οικισμών και της αλλαγής του νομικού καθεστώτος και της δημογραφικής σύνθεσης των κατεχόμενων παλαιστινιακών εδαφών, εξέλιξη που υπονομεύει τις πιθανότητες εφαρμογής της λύσης των δύο κρατών».
Την έντονη ανησυχία του εξέφρασε και ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, με εκπρόσωπό του να δηλώνει πως είναι «βαθιά αναστατωμένος» και να απευθύνει έκκληση προς το Ισραήλ «να απέχει από κάθε περαιτέρω βήμα προς αυτή την κατεύθυνση».
Η ισραηλινή οργάνωση Peace Now, που εναντιώνεται στους οικισμούς και έχει προσφύγει δικαστικά κατά των σχεδίων, σημείωσε: «Η κυβέρνηση προσπαθεί να υπογράψει συμβάσεις με εργολάβους πριν από τις εκλογές, ώστε να είναι πολύ πιο δύσκολο για την επόμενη κυβέρνηση να ακυρώσει την κατασκευή».
Η οργάνωση προειδοποίησε ότι ακόμη και η μερική υλοποίηση των σχεδίων θα αλλοιώσει «θεμελιωδώς τον γεωγραφικό και στρατηγικό χαρακτήρα της περιοχής, αποκόπτοντας τη βόρεια Δυτική Όχθη από τη νότια και απομονώνοντας την Ανατολική Ιερουσαλήμ», προσθέτοντας πως «η δόμηση στην E1 θα καταστρέψει την πιθανότητα επίτευξης του τερματισμού της σύγκρουσης και μιας ειρηνευτικής διευθέτησης βάσει των δύο κρατών».
Από την πλευρά των Παλαιστινίων, ο Τζαμάλ Τζούμα, ακτιβιστής της οργάνωσης Stop the Wall που ζει στην Ιερουσαλήμ, περιέγραψε στο BBC τις καταστροφικές συνέπειες του έργου στις τοπικές κοινωνίες.
«Πρόκειται για καταστροφή των κοινοτήτων, καταστροφή των οικογενειών… αυτό είναι μια καταστροφή», ανέφερε, εξηγώντας ότι περισσότερες από 40 κοινότητες Βεδουίνων θα επηρεαστούν και θα εξαναγκαστούν σε εκτοπισμό.
Ο οικιστικός σχεδιασμός
Από την κατάληψη της Δυτικής Όχθης και της Ανατολικής Ιερουσαλήμ κατά τον Πόλεμο της Μέσης Ανατολής το 1967 —εδάφη που οι Παλαιστίνιοι διεκδικούν μαζί με τη Γάζα για τη δημιουργία μελλοντικού κράτους— το Ισραήλ έχει κατασκευάσει περίπου 160 οικισμούς, στους οποίους διαμένουν 700.000 Εβραίοι παράλληλα με 3,3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους.
Παρά τις κυρώσεις που έχουν επιβάλει δυτικά κράτη σε μεμονωμένα πρόσωπα που εμπλέκονται στην οικιστική ανάπτυξη του Ισραήλ στη Δυτική Όχθη, η επέκταση των οικισμών σημείωσε κατακόρυφη αύξηση αφότου ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επέστρεψε στην εξουσία στα τέλη του 2022 ηγούμενος ενός δεξιού συνασπισμού, αλλά και μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, ο οποίος πυροδοτήθηκε από την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Η πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας και ο ΟΗΕ θεωρούν όλους τους ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι έποικοι έχουν δημιουργήσει δεκάδες αυθαίρετα προφυλάκια, εξασφαλίζοντας σταδιακά την επίσημη έγκριση της ισραηλινής κυβέρνησης.
Η σύγκρουση με τη Βρετανία
Τον δρόμο των προειδοποιήσεων ακολούθησε και ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Εντ Μίλιμπαντ, ο οποίος χαρακτήρισε το σχέδιο «απαράδεκτο και καταστροφικό», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης μέτρων.
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν την έντονη αντίδραση της ισραηλινής ηγεσίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκιντεόν Σάαρ, απάντησε μέσω ανάρτησης στο X: «Απορρίπτω κατηγορηματικά τη δηκτική και πατερναλιστική δήλωση. Ο εβραϊκός λαός έχει το δικαίωμα να ζει σε ολόκληρη τη Γη του Ισραήλ, όπως ακριβώς οι Βρετανοί έχουν το δικαίωμα να ζουν στο Λονδίνο και σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο».
«Η συστηματική πολιτική της βρετανικής κυβέρνησης να κατηγορεί μόνο το Ισραήλ, αγνοώντας τον παλαιστινιακό εκτραχηλισμό, έχει ήδη συμβάλει σε ένα τεράστιο κύμα αντισημιτικού μίσους και επιθέσεων κατά της βρετανικής εβραϊκής κοινότητας. Η απόφαση να καταστραφεί η σχέση μεταξύ των χωρών μας είναι εξαιρετικά ατυχής», πρόσθεσε.
I reject outright the statement of the UK Foreign Secretary and the patronising tone of his words.
The Jewish people have the right to live throughout the Land of Israel, just as the British have the right to live in London and throughout the United Kingdom. More than a century… https://t.co/eCazg1CU7A
— Gideon Sa’ar | גדעון סער (@gidonsaar) August 20, 2026
Ακόμη σκληρότερη ήταν η τοποθέτηση του υπουργού Εθνικής Ασφάλειας, Ιταμάρ Μπεν Γκβίρ, ο οποίος ανέφερε πως, «Κάποιος θα πρέπει να ενημερώσει τον Εντ [Μίλιμπαντ] ότι η Βρετανική Εντολή για τη Γη του Ισραήλ έληξε το 1948 και ότι το Ισραήλ είναι ένα ανεξάρτητο κράτος».
«Ίσως αντί να παριστάνει ότι ζει στην εποχή της Βρετανικής Εντολής, θα έπρεπε να κοιτάξει έξω από το παράθυρό του στο Λονδίνο, το οποίο μετατρέπεται ταχύτατα σε Ισλαμικό Χαλιφάτο», συμπλήρωσε.
Τέλος, ο Μπεζαλέλ Σμότριτς σημείωσε επίσης ότι η Βρετανική Εντολή «έχει τελειώσει» και ότι δεν πρόκειται να δεχθεί «υποδείξεις από ξένες χώρες» ούτε να αλλάξει πορεία λόγω «απειλών και κυρώσεων», χαρακτηρίζοντας το έργο εθνική αναγκαιότητα για την αποτροπή κινδύνων και την «πραγμάτωση του ιστορικού και βιβλικού μας δικαιώματος στη γη των προγόνων μας».
