Μια νέα πολιτική αντιπαράθεση για το μέλλον των σχέσεων της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε εξέλιξη, καθώς η αιφνιδιαστική εμφάνιση μιας εκστρατείας κατά της επιστροφής της χώρας στην ΕΕ προκαλεί αναστάτωση στο Γουέστμινστερ, την ώρα που ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ επιχειρεί να ανοίξει τον δρόμο για στενότερη συνεργασία με τις Βρυξέλλες.
Σύμφωνα με ανάλυση της πολιτικής συντάκτριας του Guardian, Τζέσικα Έλγκοτ, η νέα εκστρατεία με την ονομασία «Stay Out», που σημαίνει «Μείνετε εκτός», έκανε την εμφάνισή της το περασμένο Σαββατοκύριακο, επαναφέροντας γνώριμα επιχειρήματα από το δημοψήφισμα του 2016.
Την ίδια στιγμή, στο πρωθυπουργικό γραφείο επικρατεί αισιοδοξία ότι ο Μπέρναμ μπορεί να πείσει τους Βρετανούς για τα οφέλη μιας στενότερης σχέσης με την Ευρώπη, καθώς εσωτερική δημοσκόπηση των Εργατικών δείχνει ότι το 71% των ψηφοφόρων υποστηρίζει μια τέτοια προσέγγιση, εφόσον συμβάλει στη μείωση των τιμών και στην οικονομική ανάπτυξη.
Η εκστρατεία «Stay Out» και το γνώριμο αφήγημα του Brexit
Η νέα καμπάνια παρουσιάστηκε μέσω βίντεο στην πλατφόρμα X, χρησιμοποιώντας εικόνες από επεισόδια στη Γαλλία, σαμπάνιες στις Βρυξέλλες και Ευρωπαίους πολιτικούς που εμφανίζονται να επιθυμούν την επιστροφή της Βρετανίας για να αποκτήσουν πρόσβαση στα χρήματά της.
Το υλικό παραπέμπει στη ρητορική που είχε χρησιμοποιηθεί κατά την εκστρατεία υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ πριν από μία δεκαετία.
Σύμφωνα με τον Guardian, η εμφάνιση της νέας οργάνωσης αποτέλεσε μία από τις ελάχιστες πραγματικές εκπλήξεις της εβδομάδας στο Γουέστμινστερ, παρότι τα επιχειρήματά της ήταν ήδη γνωστά.
Επικεφαλής της «Stay Out» είναι ο Όλιβερ Λιούις, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της βρετανικής διαπραγματευτικής ομάδας για το Brexit.
Η οργάνωση υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η επιστροφή της Βρετανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα κόστιζε στη χώρα 750 εκατομμύρια λίρες την εβδομάδα.
Ο συγκεκριμένος αριθμός αποτελεί ισχυρισμό της εκστρατείας και όχι επιβεβαιωμένη εκτίμηση του κόστους μιας ενδεχόμενης επανένταξης.
Rejoining the EU would cost us £750m a week. Let’s spend it on our priorities instead. https://t.co/aND73FDmuO
— Stay Out (@StayOutEU) November 13, 2026
Αιφνιδιασμός στους υποστηρικτές της επιστροφής στην ΕΕ
Η εκκίνηση της καμπάνιας προκάλεσε άμεση κινητοποίηση μεταξύ στελεχών που είχαν υποστηρίξει την παραμονή της Βρετανίας στην ΕΕ.
«Η πρώτη αντίδραση ήταν: Εκείνοι έχουν ήδη ξεκινήσει τον αγώνα και εμείς ακόμη προσπαθούμε να φορέσουμε το παντελόνι μας;», δήλωσε στον Guardian πρόσωπο που είχε συμμετάσχει σε παλαιότερες φιλοευρωπαϊκές εκστρατείες.
Προς το παρόν, οι απαντήσεις στους ισχυρισμούς της «Stay Out» δίνονται κυρίως μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από μεμονωμένους υποστηρικτές της επιστροφής στην ΕΕ.
Δεν υπάρχει, ωστόσο, κεντρικός συντονιστικός μηχανισμός ή νέα οργανωμένη εκστρατεία που να προωθεί την επανένταξη της χώρας.
«Είναι δύσκολο να ξεκινήσουμε οποιαδήποτε νέα εκστρατεία υπέρ της επιστροφής, μέχρι να γνωρίζουμε ακριβώς προς ποια κατεύθυνση κινείται η κυβέρνηση», δήλωσε βουλευτής στον Guardian.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι υπάρχουν ήδη οργανώσεις, όπως η Best for Britain, αλλά υποστήριξε ότι μια νέα προσπάθεια ενημέρωσης της κοινής γνώμης θα απαιτούσε ένα διαφορετικό πολιτικό κίνημα.
Παράλληλα, εξέφρασε την επιθυμία να αποφευχθεί η επανάληψη των μεγάλων διαδηλώσεων του κινήματος People’s Vote, με τα χαρακτηριστικά μπλε μπερέ, που είχαν πραγματοποιηθεί κατά την προηγούμενη περίοδο των διαπραγματεύσεων για το Brexit.
Το 71% στηρίζει στενότερες σχέσεις με την Ευρώπη
Στο πρωθυπουργικό γραφείο, πάντως, η εκτίμηση είναι ότι ο Άντι Μπέρναμ μπορεί να αναλάβει ο ίδιος την πολιτική υπεράσπιση της στενότερης συνεργασίας με την ΕΕ, χωρίς να χρειάζεται την υποστήριξη κάποιας ανεξάρτητης οργάνωσης.
Σύμφωνα με τον Guardian, κυβερνητικοί στρατηγικοί αναλυτές έχουν στη διάθεσή τους δημοσκοπικά στοιχεία των Εργατικών που δείχνουν ότι σχεδόν τρεις στους τέσσερις ψηφοφόρους, ποσοστό 71%, τάσσονται υπέρ στενότερων σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα συμβάλουν στη μείωση του κόστους ζωής και στην ενίσχυση της οικονομίας.
Το ποσοστό αφορά τη στήριξη για στενότερη συνεργασία και δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με υποστήριξη για πλήρη επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ.
Κυβερνητικά στελέχη πιστεύουν ότι ο πρωθυπουργός μπορεί να αναδείξει τις οικονομικές συνέπειες του Brexit, υποστηρίζοντας ότι η αποχώρηση έβλαψε την οικονομία, δυσκόλεψε τις μετακινήσεις των Βρετανών και περιόρισε τις εμπορικές δραστηριότητες των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, εκτιμούν ότι μπορεί να συνδέσει τις επιπτώσεις του Brexit με τη μεταναστευτική κρίση και τις διελεύσεις μικρών σκαφών στη Μάγχη.
Η Ντάουνινγκ Στριτ σχεδιάζει να παρουσιάσει τη νέα εκστρατεία «Stay Out» ως υπερασπιστή του σημερινού καθεστώτος, υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση είναι εκείνη που επιδιώκει την αλλαγή.
Γιατί οι Εργατικοί θεωρούν ότι δεν επαναλαμβάνεται το 2016
Η νέα συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση επαναφέρει αναπόφευκτα μνήμες από το δημοψήφισμα του 2016, όταν ο τότε πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον είχε επιχειρήσει να πείσει τους Βρετανούς να παραμείνουν στην ΕΕ.
Ωστόσο, στελέχη των Εργατικών υποστηρίζουν ότι οι σημερινές πολιτικές συνθήκες είναι διαφορετικές.
«Ο Κάμερον δεν μπορούσε να δημιουργήσει αυτού του είδους τη συναισθηματική σύνδεση με τους ανθρώπους. Είχε επιχειρηματίες, γεγονότα και αριθμούς και υπερασπιζόταν την υπάρχουσα κατάσταση», δήλωσε κυβερνητικός στρατηγικός αναλυτής στον Guardian.
«Τώρα εμείς είμαστε η εκστρατεία της αλλαγής», πρόσθεσε.
Η κυβέρνηση θεωρεί ότι ο Μπέρναμ μπορεί να παρουσιάσει μια πιο άμεση και κατανοητή επιχειρηματολογία, εστιάζοντας στις καθημερινές οικονομικές δυσκολίες των πολιτών.
Ωστόσο, δεν συμμερίζονται όλα τα κυβερνητικά στελέχη στον ίδιο βαθμό την αισιοδοξία αυτή.
Στο υπουργικό συμβούλιο της προηγούμενης εβδομάδας, αρκετοί υπουργοί είχαν εκφράσει επιφυλάξεις σχετικά με τη στρατηγική του πρωθυπουργού, καθώς εξακολουθεί να μην έχει αποσαφηνιστεί μέχρι πού σκοπεύει να φτάσει στη διαδικασία προσέγγισης με τις Βρυξέλλες.
Παρά τις ανησυχίες, η πλειονότητα των υπουργών εμφανίζεται διατεθειμένη να του δώσει χρόνο, προκειμένου να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο μετά τη σύνοδο με την ΕΕ.
Φόβοι ότι η κυβέρνηση θα μείνει χωρίς οργανωμένη υποστήριξη
Ορισμένοι φιλοευρωπαϊκοί παράγοντες εκφράζουν ανησυχία ότι η αποκλειστική ανάθεση της πολιτικής επιχειρηματολογίας στον Μπέρναμ μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής.
«Μπορούν να το κάνουν αυτό από τα βάθη της Ντάουνινγκ Στριτ;», αναρωτήθηκε πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στους Εργατικούς.
Όπως υποστήριξε, χρειάζεται ένας οργανωμένος μηχανισμός που να απαντά άμεσα στους ισχυρισμούς της αντίπαλης πλευράς και να παρεμβαίνει ενεργά στον δημόσιο διάλογο.
Άλλος βετεράνος της εκστρατείας υπέρ της παραμονής στην ΕΕ δήλωσε ότι υπάρχει κίνδυνος οι υποστηρικτές της επανένταξης να βρεθούν πολιτικά απομονωμένοι, εάν αναβιώσει μια τέτοια προσπάθεια χωρίς κεντρικό συντονισμό.
Εκτίμησε, ωστόσο, ότι αργά ή γρήγορα θα εμφανιστεί μια ανεξάρτητη, μη κομματική εκστρατεία, η οποία θα προωθεί τη μέγιστη δυνατή προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι παλιές πληγές του Brexit και η επόμενη πολιτική σύγκρουση
Η δημιουργία νέων εκστρατειών δεν αντιμετωπίζεται με ενθουσιασμό από όλους όσοι είχαν συμμετάσχει στις πολιτικές μάχες της προηγούμενης δεκαετίας.
Σύμφωνα με τον Guardian, αρκετά στελέχη της εκστρατείας υπέρ της παραμονής στην ΕΕ εξακολουθούν να θυμούνται τις εσωτερικές συγκρούσεις που σημάδεψαν τους τελευταίους μήνες του κινήματος People’s Vote.
Ανάλογες επιφυλάξεις εκφράζουν και ορισμένα γνωστά πρόσωπα της παλαιάς εκστρατείας Vote Leave, τα οποία δεν επιθυμούν να συνδεθούν με τη νέα οργάνωση «Stay Out».
Παρά ταύτα, οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν πιθανό να εμφανιστούν νέες οργανώσεις υπέρ της στενότερης σχέσης με την ΕΕ, καθώς υπάρχουν διαθέσιμοι χρηματοδότες και πρόσωπα πρόθυμα να υποστηρίξουν μια τέτοια προσπάθεια.
«Θα συμβεί, επειδή θα υπάρξουν χρήματα για αυτό», δήλωσε στον Guardian βετεράνος των παλαιότερων εκστρατειών.
Ο ίδιος, ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι δεν επιθυμεί να εμπλακεί ξανά.
«Δεν υπάρχει ποσό που θα μπορούσε κανείς να μου πληρώσει για να επιστρέψω σε αυτό το ζήτημα», ανέφερε.
Η αιφνιδιαστική εμφάνιση της «Stay Out» δείχνει ότι η συζήτηση για το Brexit επιστρέφει δυναμικά στο πολιτικό προσκήνιο της Βρετανίας.
Το επόμενο διάστημα θα αποδειχθεί εάν ο Άντι Μπέρναμ μπορεί να μετατρέψει τη δημοσκοπική στήριξη για στενότερους δεσμούς με την Ευρώπη σε συγκεκριμένη κυβερνητική πολιτική ή εάν η νέα αντιπαράθεση θα αναβιώσει τις βαθιές διαιρέσεις που προκάλεσε το δημοψήφισμα του 2016.