Πολωνία: Πολιτική κρίση και χάος στο Συνταγματικό Δικαστήριο – Ο πρόεδρος γύρισε το αεροπλάνο, επεισόδια με δικαστές και τρεις συλλήψεις

Σε σοβαρή πολιτική και θεσμική κρίση βρίσκεται η Πολωνία, μετά την αμφισβητούμενη απομάκρυνση της ηγεσίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Ο πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε την πτήση του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία, όπου μετέβη μέσα στη νύχτα στο δικαστήριο. Εκεί σημειώθηκαν σπρωξίματα και έντονες αντιπαραθέσεις με δικαστικούς λειτουργούς, ενώ οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παράνομες ενέργειες. Είχαν προηγηθεί διαδηλώσεις και τρεις συλλήψεις έξω από το κτίριο. Ο Ναβρότσκι κατήγγειλε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και συγκάλεσε έκτακτες πολιτικές διαβουλεύσεις για το Σάββατο (31/10). Η κρίση αποτελεί συνέχεια της μακροχρόνιας σύγκρουσης μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τουσκ και της συντηρητικής αντιπολίτευσης για τον έλεγχο και τη νομιμότητα της πολωνικής Δικαιοσύνης.

Google Προσθέστε το ENIKOS ως προτιμώμενη πηγή στη Google

Σε πρωτοφανή θεσμική κρίση βρίσκεται η Πολωνία, με τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι να διακόπτει την πτήση του προς τη Σενεγάλη, να επιστρέφει εσπευσμένα στη Βαρσοβία και να μεταβαίνει μέσα στη νύχτα στο Συνταγματικό Δικαστήριο, όπου σημειώθηκαν σπρωξίματα και έντονες λεκτικές αντιπαραθέσεις. Η κρίση ξέσπασε την Παρασκευή (30/10), μετά την αμφισβητούμενη απομάκρυνση της ηγεσίας του δικαστηρίου, προκαλώντας διαδηλώσεις, επέμβαση της αστυνομίας και τρεις συλλήψεις. Τα ξημερώματα του Σαββάτου (31/10), ο Πολωνός πρόεδρος κατήγγειλε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και συγκάλεσε έκτακτες πολιτικές διαβουλεύσεις.

Σύμφωνα με το Reuters και τα πολωνικά μέσα RMF24 και Rzeczpospolita, η αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι έχει πλέον μεταφερθεί στο εσωτερικό ενός από τους σημαντικότερους θεσμούς της χώρας.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το Συνταγματικό Δικαστήριο, με δύο αντίπαλες πλευρές να διεκδικούν τη νόμιμη διοίκησή του και να αμφισβητούν την εξουσία η μία της άλλης.

Ο Ναβρότσκι πήγε στο δικαστήριο μέσα στη νύχτα – Σπρωξίματα μπροστά στις κάμερες

Η ένταση κορυφώθηκε λίγο πριν από τη 01:00 τα ξημερώματα του Σαββάτου, όταν ο Ναβρότσκι έφτασε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, συνοδευόμενος από τον πρώτο πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου της Πολωνίας, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι.

Κατά την είσοδό του σημειώθηκε έντονη αντιπαράθεση με δικαστικούς λειτουργούς που βρίσκονταν στην πόρτα του κτιρίου.

Σε βίντεο που δημοσιοποίησε ο δικαστής Μάτσιεϊ Μπέρεκ, ο Πολωνός πρόεδρος εμφανίζεται να προσπαθεί να περάσει ανάμεσα στους παρισταμένους, με αποτέλεσμα να σημειωθούν σπρωξίματα.

Ο Μπέρεκ κατηγόρησε τον Ναβρότσκι ότι επιτέθηκε σωματικά στη δικαστή Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα και σε άλλους δικαστές.

Από την πλευρά της προεδρίας, ο εκπρόσωπος Ράφαου Λεσκιέβιτς υποστήριξε το αντίθετο: ότι οι παριστάμενοι επιχείρησαν να εμποδίσουν τον πρόεδρο να εισέλθει στο κτίριο, παραβιάζοντας τη σωματική του ακεραιότητα.

Οι δύο πλευρές διατυπώνουν αντικρουόμενες καταγγελίες για το περιστατικό, ενώ τα σχετικά βίντεο έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Πολωνία.

Ο Ναβρότσκι εισήλθε τελικά στο δικαστήριο μαζί με τον Καπίνσκι, όπως επιβεβαίωσε ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Πάβεου Σεφερνάκερ.

Πλήθος διαδηλωτών με πολωνικές σημαίες συγκεντρώνεται στη Βαρσοβία, εν μέσω της αντιπαράθεσης για το Συνταγματικό Δικαστήριο. Σε πλακάτ αναγράφεται η φράση «Τέταρτος διαμελισμός της Πολωνίας». Φωτογραφία: Dawid Żuchowicz / Agencja Wyborcza.pl
Πλήθος διαδηλωτών με πολωνικές σημαίες συγκεντρώνεται στη Βαρσοβία, εν μέσω της αντιπαράθεσης για το Συνταγματικό Δικαστήριο. Σε πλακάτ αναγράφεται η φράση «Τέταρτος διαμελισμός της Πολωνίας». Φωτογραφία: Dawid Żuchowicz / Agencja Wyborcza.pl

«Δεν είστε δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου»

Η αντιπαράθεση συνεχίστηκε στο εσωτερικό του κτιρίου, όπου καταγράφηκε νέα έντονη συνομιλία.

Σε βίντεο που δημοσιοποίησε το Onet, ο Ναβρότσκι εμφανίζεται να αμφισβητεί ευθέως την ιδιότητα της Άννας Κόρβιν-Πιοτρόφσκα και άλλων δικαστικών λειτουργών.

«Δεν είστε δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου», τους είπε.

Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα απάντησε ότι τόσο η ίδια όσο και οι συνάδελφοί της είναι δικαστές του θεσμού.

Στη συζήτηση παρενέβη ο επικεφαλής της Προεδρικής Καγκελαρίας, Ζμπίγκνιεφ Μπογκούτσκι, ο οποίος κατηγόρησε τη δικαστή ότι επιχειρεί πραξικόπημα.

Η συγκεκριμένη αντιπαράθεση αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα της κρίσης: η μία πλευρά δεν αναγνωρίζει καν τη νομιμότητα της παρουσίας της άλλης στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Έκτακτες πολιτικές διαβουλεύσεις ανακοίνωσε ο πρόεδρος

Λίγο πριν από τις 05:00 το πρωί, ο Ναβρότσκι αποχώρησε από το κτίριο.

Στη συνέχεια, ο επικεφαλής του προεδρικού γραφείου, Πάβεου Σεφερνάκερ, ανέγνωσε επίσημη δήλωσή του.

Ο Πολωνός πρόεδρος υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια της νύχτας σημειώθηκε παραβίαση της συνταγματικής τάξης και βίαιη κατάληψη κρατικού θεσμού.

«Αυτή τη νύχτα σημειώθηκε παραβίαση της συνταγματικής τάξης της Δημοκρατίας της Πολωνίας και βίαιη κατάληψη ενός συνταγματικού οργάνου του κράτους», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ο Ναβρότσκι δήλωσε ότι είχε διαβουλεύσεις με τον πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι, ο οποίος επίσης δεν αναγνωρίζει ως νόμιμες τις ενέργειες όσων διεκδικούν τη διοίκηση του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Παράλληλα, ζήτησε να αποχωρήσουν από τον χώρο οι δυνάμεις ασφαλείας, ενώ ανακοίνωσε ότι διευκόλυνε την είσοδο στο δικαστήριο του αντιπροέδρου Μπαρτολομιέι Σοχάνσκι, τον οποίο εξακολουθεί να αναγνωρίζει ως νόμιμο κάτοχο της θέσης.

Επικαλούμενος κίνδυνο για την εσωτερική ασφάλεια της Πολωνίας, συγκάλεσε έκτακτες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων για το Σάββατο (31/10), με στόχο, όπως υποστήριξε, τη σταθεροποίηση της πολιτικής κατάστασης και την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης.

Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις παρατεταγμένες πίσω από τα μεταλλικά κιγκλιδώματα του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία, εν μέσω της πολιτικής και θεσμικής κρίσης. Φωτογραφία: Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl
Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις παρατεταγμένες πίσω από τα μεταλλικά κιγκλιδώματα του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία, εν μέσω της πολιτικής και θεσμικής κρίσης. Φωτογραφία: Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl

Πώς ξεκίνησαν όλα: Η αμφισβητούμενη απομάκρυνση της ηγεσίας

Η κρίση ξέσπασε το απόγευμα της Παρασκευής, όταν στην επίσημη ιστοσελίδα του Συνταγματικού Δικαστηρίου εμφανίστηκε ανακοίνωση σχετικά με την προσωρινή απομάκρυνση του προέδρου του, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και του αντιπροέδρου, Μπαρτολομιέι Σοχάνσκι.

Η απόφαση εκδόθηκε από την Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η οποία υποστήριξε ότι, ως δικαστής με τη μεγαλύτερη αρχαιότητα, είχε αναλάβει προσωρινά τη διοίκηση του θεσμού.

Σύμφωνα με το πολωνικό πρακτορείο ειδήσεων PAP, η απόφαση προβλέπει την απομάκρυνση των δύο αξιωματούχων από τα καθήκοντά τους για διάστημα έως έναν μήνα, μέχρι να εξεταστεί η υπόθεση από το αρμόδιο πειθαρχικό όργανο.

Η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα επικαλέστηκε διατάξεις της πολωνικής νομοθεσίας, υποστηρίζοντας ότι υπήρχε νομική βάση για την προσωρινή αναστολή των καθηκόντων τους.

Στις αιτιάσεις περιλαμβάνονται καταγγελίες ότι η μέχρι τότε ηγεσία εμπόδιζε τη σύγκληση της γενικής συνέλευσης των δικαστών και όριζε δικαστικές συνθέσεις κατά τρόπο αντίθετο προς τη νομοθεσία.

Ωστόσο, ο Σφιεντσκόφσκι και οι υποστηρικτές του απέρριψαν την απόφαση ως παράνομη.

Μάλιστα, λίγο αργότερα, από τον λογαριασμό του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην πλατφόρμα X δημοσιεύτηκε ανακοίνωση που κατήγγειλε παράνομη κατάληψη της επίσημης ιστοσελίδας.

Στο μήνυμα αναφερόταν ότι ο Σφιεντσκόφσκι εξακολουθεί να είναι πρόεδρος του δικαστηρίου και ο Σοχάνσκι παραμένει αντιπρόεδρος, ενώ αμφισβητήθηκε η δικαστική ιδιότητα της Κόρβιν-Πιοτρόφσκα.

Έτσι, δύο αντίπαλες πλευρές άρχισαν να εκδίδουν αντικρουόμενες ανακοινώσεις για το ποιος διοικεί νόμιμα το Συνταγματικό Δικαστήριο.

Αφίσα διαδηλωτών απεικονίζει τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ ως Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι, τον κομμουνιστή στρατηγό που επέβαλε στρατιωτικό νόμο στην Πολωνία το 1981, κατά τη διάρκεια των συγκεντρώσεων για την κρίση στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Βαρσοβίας. Φωτογραφία: Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl
Αφίσα διαδηλωτών απεικονίζει τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ ως Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι, τον κομμουνιστή στρατηγό που επέβαλε στρατιωτικό νόμο στην Πολωνία το 1981, κατά τη διάρκεια των συγκεντρώσεων για την κρίση στο Συνταγματικό Δικαστήριο της Βαρσοβίας. Φωτογραφία: Sławomir Kamiński / Agencja Wyborcza.pl

Τρεις συλλήψεις και αστυνομικές δυνάμεις έξω από το δικαστήριο

Η πολιτική ένταση μεταφέρθηκε γρήγορα και στους δρόμους της Βαρσοβίας.

Εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, ενώ στο σημείο έφτασαν αστυνομικές δυνάμεις.

Μεταξύ των πολιτικών που εμφανίστηκαν στην περιοχή ήταν ο ηγέτης του αντιπολιτευόμενου κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, καθώς και ο πρώην πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι.

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Αστυνομικής Διεύθυνσης Βαρσοβίας, οι αστυνομικοί αναπτύχθηκαν στον χώρο έπειτα από προειδοποιήσεις για πιθανούς κινδύνους κατά της ζωής και της ασφάλειας δικαστών και εργαζομένων.

Κατά τη διάρκεια των επεισοδίων, ορισμένοι συγκεντρωμένοι πέταξαν επικίνδυνα αντικείμενα εναντίον αστυνομικών.

Τρεις άνθρωποι συνελήφθησαν, καθώς, σύμφωνα με την αστυνομία, πήδηξαν πάνω από την περίφραξη και εισήλθαν παράνομα στον χώρο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Οι αρχές εξετάζουν την υπόθεση ως πιθανή παράνομη είσοδο σε προστατευόμενο χώρο.

Η αστυνομία διευκρίνισε ότι οι επιχειρήσεις της περιορίζονταν στους εξωτερικούς χώρους του δικαστηρίου και στη γύρω περιοχή, διαψεύδοντας αναφορές ότι αστυνομικοί είχαν εισέλθει στο εσωτερικό του κτιρίου ή είχαν απομακρύνει διά της βίας μέλη της υπηρεσίας φύλαξής του.

Γιατί ο Ναβρότσκι γύρισε πίσω το αεροπλάνο

Ενώ η κρίση κλιμακωνόταν στη Βαρσοβία, ο πρόεδρος της Πολωνίας βρισκόταν ήδη στον αέρα, με προορισμό τη Σενεγάλη.

Ο Ναβρότσκι επρόκειτο να πραγματοποιήσει επίσημη επίσκεψη στο Ντακάρ, όπου είχε προγραμματίσει συναντήσεις με την πολιτική ηγεσία της χώρας και άλλους αξιωματούχους.

Ωστόσο, οι εξελίξεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο τον οδήγησαν στην απόφαση να ακυρώσει το ταξίδι.

«Σε μια τέτοια στιγμή, ο πρόεδρος πρέπει να βρίσκεται στην Πολωνία. Διακόπτω την πτήση προς τη Σενεγάλη. Επιστρέφω», ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας X.

Το προεδρικό αεροσκάφος είχε ήδη φτάσει πάνω από τη νότια Ισπανία, στην περιοχή της Μάλαγα, όταν έκανε αναστροφή και κατευθύνθηκε πίσω προς τη Βαρσοβία, σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας παρακολούθησης πτήσεων Flightradar24 που δημοσίευσαν πολωνικά μέσα.

ΒΑΡΣΟΒΙΑ

Η ασυνήθιστη πορεία του αεροσκάφους, με κωδικό PLF101, προκάλεσε τεράστιο ενδιαφέρον, με χιλιάδες χρήστες να παρακολουθούν την επιστροφή του.

Μάλιστα, σύμφωνα με το Polskie Radio, η συγκεκριμένη πτήση βρέθηκε προσωρινά στην πρώτη θέση των πτήσεων που παρακολουθούνταν περισσότερο παγκοσμίως.

Η προεδρία επιβεβαίωσε ότι η διακοπή του ταξιδιού συνδεόταν αποκλειστικά με τις εξελίξεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο.

Παρέμβαση της εισαγγελίας μετά τα νυχτερινά επεισόδια

Η κρίση απέκτησε νέα διάσταση κατά τη διάρκεια της νύχτας, όταν έγινε γνωστό ότι εισαγγελέας μετέβη στο κτίριο του δικαστηρίου.

Ο γενικός εισαγγελέας και υπουργός Δικαιοσύνης της Πολωνίας, Βάλντεμαρ Ζούρεκ, ανακοίνωσε ότι ο εισαγγελέας Αντρέι Πιασέτσνι βρισκόταν στον χώρο.

«Όποιος παραβιάζει τον νόμο θα λογοδοτήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης», δήλωσε, σύμφωνα με το PAP.

Η εξέλιξη ακολούθησε τη δημοσιοποίηση των βίντεο από την αντιπαράθεση στην είσοδο του Συνταγματικού Δικαστηρίου και τις εκατέρωθεν καταγγελίες για σωματική επίθεση.

Προς το παρόν, δεν έχει διαπιστωθεί δικαστικά ποια από τις δύο πλευρές ευθύνεται για τα επεισόδια.

Η μακροχρόνια σύγκρουση Τουσκ και Ναβρότσκι για τη Δικαιοσύνη

Η νέα κρίση δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά συνέχεια μιας πολυετούς αντιπαράθεσης για τον έλεγχο και την ανεξαρτησία της πολωνικής Δικαιοσύνης.

Οι ρίζες της ανάγονται στο 2015, όταν το κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη προχώρησε σε αλλαγές στη σύνθεση και τη λειτουργία των δικαστικών θεσμών.

Οι παρεμβάσεις αυτές προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από την αντιπολίτευση και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εξέφρασε ανησυχίες για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και το κράτος δικαίου.

Μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ επιχείρησε να ανατρέψει αρκετές από αυτές τις αλλαγές.

Ωστόσο, ο Κάρολ Ναβρότσκι, ο οποίος υποστηρίχθηκε από το PiS, έχει συγκρουστεί επανειλημμένα με την κυβέρνηση για τους διορισμούς δικαστών και τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Ένα από τα σημαντικότερα σημεία διαφωνίας αφορά την άρνησή του να δεχθεί την ορκωμοσία δικαστών που έχουν εκλεγεί από το σημερινό κοινοβούλιο.

Η κυβέρνηση του Τουσκ υποστηρίζει ότι επιδιώκει την αποκατάσταση του κράτους δικαίου και της ανεξαρτησίας των θεσμών.

Αντίθετα, ο Ναβρότσκι και το PiS κατηγορούν την κυβέρνηση ότι παραβιάζει το Σύνταγμα, επιχειρώντας να αποκτήσει τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Τι αναμένεται στη συνέχεια

Η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα έχει ανακοινώσει τη σύγκληση γενικής συνέλευσης των δικαστών για τις 3 Νοεμβρίου, προκειμένου να εξεταστούν εκκρεμή ζητήματα λειτουργίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Ωστόσο, η νομιμότητα της απόφασης και η ίδια η σύνθεση του δικαστηρίου εξακολουθούν να αμφισβητούνται.

Παράλληλα, οι έκτακτες διαβουλεύσεις που συγκάλεσε ο Ναβρότσκι για το Σάββατο αναμένεται να αποτελέσουν το επόμενο κρίσιμο βήμα στην προσπάθεια διαχείρισης της κρίσης.

Μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες, η Πολωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με αμφισβητούμενη αλλαγή στη διοίκηση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, διαδηλώσεις, τρεις συλλήψεις, την εσπευσμένη επιστροφή του προέδρου από ταξίδι στο εξωτερικό και μια νυχτερινή αντιπαράθεση που καταγράφηκε σε βίντεο.

Το βασικό ερώτημα παραμένει πλέον ποιος έχει τη νόμιμη εξουσία να διοικεί το Συνταγματικό Δικαστήριο και αν η κυβέρνηση και η προεδρία μπορούν να βρουν διέξοδο από μια σύγκρουση που απειλεί να παραλύσει έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς της χώρας.

Google Προσθέστε το ENIKOS στην Google
Ακολουθήστε το ENIKOS στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.