Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται οι μισθοί, δημοσιεύονται οι αγγελίες εργασίας και ελέγχονται οι διαφορές στις αποδοχές γυναικών και ανδρών φέρνει το νέο πλαίσιο για τη μισθολογική διαφάνεια, που τίθεται σε εφαρμογή από την Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026.
Σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, οι ρυθμίσεις του νόμου 5316/2026, με τον οποίο ενσωματώνεται στην ελληνική νομοθεσία η ευρωπαϊκή οδηγία 2023/970, προβλέπουν νέες υποχρεώσεις για τους εργοδότες του ιδιωτικού τομέα, με στόχο την εξασφάλιση ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Μεταξύ άλλων, οι υποψήφιοι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης για τον μισθό ή το εύρος των αποδοχών μιας θέσης πριν από την πρώτη συνέντευξη, ενώ οι εργοδότες δεν θα επιτρέπεται να ζητούν πληροφορίες για τις αποδοχές που λάμβανε κάποιος στην προηγούμενη εργασία του.
Παράλληλα, οι ήδη εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία για τα μέσα επίπεδα αμοιβών ανδρών και γυναικών που απασχολούνται σε αντίστοιχες θέσεις, ενώ θεσπίζονται διαδικασίες εντοπισμού και διόρθωσης αδικαιολόγητων μισθολογικών διαφορών.
Τι αλλάζει στον καθορισμό των μισθών
Από την 1η Νοεμβρίου, όλοι οι εργοδότες, ανεξαρτήτως του αριθμού των εργαζομένων τους, υποχρεούνται να εφαρμόζουν τεκμηριωμένες μισθολογικές δομές, οι οποίες θα διασφαλίζουν ότι η αμοιβή καθορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια και χωρίς διακρίσεις λόγω φύλου.
Οι δομές αυτές πρέπει να αποτυπώνονται εγγράφως και να επιτρέπουν τη συγκριτική αξιολόγηση των θέσεων εργασίας.
Στα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνονται οι δεξιότητες, η προσπάθεια, οι ευθύνες και οι συνθήκες εργασίας. Μπορούν επίσης να συνεκτιμώνται η προϋπηρεσία, τα προσόντα και άλλα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τις απαιτήσεις της θέσης.
Όπου εφαρμόζεται Συλλογική Σύμβαση Εργασίας, οι εργοδότες μπορούν να χρησιμοποιούν τις κατηγορίες εργαζομένων και τα μισθολογικά κλιμάκια που προβλέπει.
Υποχρεωτική ενημέρωση για τον μισθό πριν από τη συνέντευξη
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη διαδικασία πρόσληψης.
Οι υποψήφιοι εργαζόμενοι θα πρέπει να ενημερώνονται, πριν από την πρώτη συνέντευξη, για την αρχική αμοιβή ή το εύρος των αποδοχών που προβλέπονται για τη θέση την οποία διεκδικούν.
Η ενημέρωση θα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια και θα περιλαμβάνει, όπου εφαρμόζεται, τις σχετικές προβλέψεις της Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.
Επιπλέον, οι εργοδότες δεν θα επιτρέπεται να ρωτούν τους υποψηφίους πόσα χρήματα λάμβαναν σε προηγούμενες θέσεις εργασίας.
Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται να αποτραπεί η μεταφορά παλαιότερων μισθολογικών ανισοτήτων σε νέες εργασιακές σχέσεις.
Παράλληλα, οι αγγελίες και οι προκηρύξεις θέσεων εργασίας δεν επιτρέπεται να περιλαμβάνουν διακρίσεις με βάση το φύλο ή την οικογενειακή κατάσταση.
Οι εργαζόμενοι θα μπορούν να ζητούν στοιχεία για τις αμοιβές
Το νέο πλαίσιο ενισχύει και τα δικαιώματα όσων ήδη εργάζονται σε μια επιχείρηση.
Κάθε εργαζόμενος θα έχει τη δυνατότητα να ζητά εγγράφως πληροφορίες για το ατομικό επίπεδο αμοιβής του, καθώς και για τα μέσα επίπεδα αποδοχών, ανά φύλο, εργαζομένων που εκτελούν όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας.
Ο εργοδότης θα υποχρεούται να απαντά το αργότερο εντός δύο μηνών από την υποβολή του σχετικού αιτήματος.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενημερώνουν κάθε χρόνο το προσωπικό για το συγκεκριμένο δικαίωμα και τη διαδικασία άσκησής του.
Η γνωστοποίηση των στοιχείων θα γίνεται με σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και στους κανόνες εμπιστευτικότητας.
Πότε οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να διορθώνουν τις μισθολογικές διαφορές
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον εντοπισμό αδικαιολόγητων διαφορών μεταξύ των αποδοχών ανδρών και γυναικών.
Το νέο πλαίσιο προβλέπει μηχανισμό κοινής αξιολόγησης των αμοιβών, ο οποίος ενεργοποιείται όταν συντρέχουν ταυτόχρονα τρεις προϋποθέσεις:
Η μέση μισθολογική διαφορά μεταξύ γυναικών και ανδρών φτάνει ή ξεπερνά το 5% σε οποιαδήποτε κατηγορία εργαζομένων.
Η διαφορά δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με αντικειμενικά και ουδέτερα ως προς το φύλο κριτήρια.
Η επιχείρηση δεν έχει διορθώσει τη διαφορά μέσα σε έξι μήνες από την υποβολή των σχετικών στοιχείων.
Στην περίπτωση αυτή, εξετάζονται αναλυτικά οι αποδοχές, η αναλογία ανδρών και γυναικών ανά κατηγορία προσωπικού, καθώς και τα πρόσθετα ή μεταβλητά στοιχεία αμοιβής, όπως τα μπόνους.
Εφόσον διαπιστώνονται αδικαιολόγητες αποκλίσεις, πρέπει να προσδιορίζονται τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα και να αξιολογείται η αποτελεσματικότητά τους.
Έλεγχοι και για τα μπόνους και τις αυξήσεις μετά τις γονικές άδειες
Στο πλαίσιο της μισθολογικής διαφάνειας, οι επιχειρήσεις καλούνται να υποβάλλουν στοιχεία όχι μόνο για τις βασικές αποδοχές, αλλά και για τις διαφορές που καταγράφονται στα μπόνους και σε άλλες πρόσθετες παροχές.
Εξετάζεται επίσης κατά πόσο γυναίκες και άνδρες επωφελούνται ισότιμα από μισθολογικές αυξήσεις μετά την επιστροφή τους από άδεια μητρότητας, πατρότητας, γονική άδεια ή άδεια φροντίδας.
Στόχος είναι να διαπιστώνεται εάν οι συγκεκριμένες άδειες επηρεάζουν τη μισθολογική εξέλιξη των εργαζομένων και να αντιμετωπίζονται τυχόν αδικαιολόγητες ανισότητες.
Πού μπορούν να προσφύγουν οι εργαζόμενοι
Οι νέες διατάξεις ενισχύουν και τις δυνατότητες διεκδίκησης ίσης μεταχείρισης.
Εργαζόμενοι που θεωρούν ότι αντιμετωπίζουν μισθολογικές διακρίσεις μπορούν να απευθύνονται στην Επιθεώρηση Εργασίας ή να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη.
Παράλληλα, μπορούν να ζητούν υποστήριξη από τον Συνήγορο του Πολίτη και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, βασικός στόχος των νέων ρυθμίσεων είναι η αρχή της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία ή εργασία ίσης αξίας να μην παραμένει μόνο νομοθετική πρόβλεψη, αλλά να εφαρμόζεται στην πράξη, μέσα από διαφανείς διαδικασίες, αντικειμενικά κριτήρια και αποτελεσματική αντιμετώπιση των μισθολογικών ανισοτήτων.
