Νέο κύκλο συζήτησης για την εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών ανοίγει το ζήτημα του περιεχομένου των σχολικών βιβλίων στη Βόρεια Μακεδονία, καθώς, σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, εξακολουθούν να υπάρχουν αναφορές που δεν συνάδουν με τις προβλέψεις της συμφωνίας.
Το θέμα τέθηκε στη Βουλή από τον βουλευτή της Νίκης Γιώργο Ρούντα, ο οποίος κατέθεσε επίκαιρη ερώτηση προς την υφυπουργό Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Στο επίκεντρο βρέθηκε σχολικό βιβλίο για τη λεγόμενη «μακεδονική γλώσσα», στο οποίο, σύμφωνα με τον βουλευτή, περιλαμβάνονται διατυπώσεις που η ελληνική πλευρά θεωρεί προβληματικές.
Οι επίμαχες αναφορές
Ο Γιώργος Ρούντας επικαλέστηκε συγκεκριμένα τις σελίδες 85 και 107 του βιβλίου. Όπως ανέφερε στη Βουλή, σε ένα από τα σημεία του γίνεται αναφορά σε «πυρηνική Μακεδονία», ενώ σε άλλη ενότητα περιγράφεται μια πατρίδα ως «υπόδουλη και βασανισμένη».
Ο βουλευτής υποστήριξε ακόμη ότι ο Μέγας Αλέξανδρος χαρακτηρίζεται στο ίδιο βιβλίο «Μακεδόνας», χωρίς, όπως ανέφερε, να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ της ιστορικής αναφοράς στους αρχαίους Μακεδόνες και της σύγχρονης ταυτότητας των πολιτών της Βόρειας Μακεδονίας, όπως αυτή προσδιορίζεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών.
Με αφορμή τις συγκεκριμένες αναφορές, ο κ. Ρούντας ζήτησε από την κυβέρνηση να διευκρινίσει εάν η Μεικτή Διεπιστημονική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων, η οποία προβλέπεται από τη Συμφωνία των Πρεσπών, έχει ζητήσει την αφαίρεσή τους. Παράλληλα, ζήτησε να γίνει γνωστό πότε συζητήθηκε το ζήτημα και ποια ήταν η ανταπόκριση της πλευράς της Βόρειας Μακεδονίας.
Η απάντηση της Αθήνας
Η υφυπουργός Εξωτερικών Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου αναγνώρισε ότι το ζήτημα παραμένει ανοικτό. Όπως ανέφερε, η ελληνική πλευρά εξακολουθεί να ζητά την αφαίρεση διατυπώσεων που θεωρεί ότι έχουν αναθεωρητικό ή αλυτρωτικό χαρακτήρα και αναμένει την ανταπόκριση της άλλης πλευράς.
Η ίδια υποστήριξε ότι η χρήση λανθασμένης ορολογίας παραβιάζει, κατά την ελληνική θέση, όχι μόνο τη Συμφωνία των Πρεσπών αλλά και το ίδιο το Σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας.
Η κ. Παπαδοπούλου διευκρίνισε ότι η έγκριση των σχολικών βιβλίων αποτελεί αρμοδιότητα του υπουργείου Παιδείας κάθε χώρας. Τόνισε, ωστόσο, ότι η Ελλάδα «δεν θα παύσει να διεκδικεί και να καταβάλλει κάθε προσπάθεια», ώστε στα σχολικά εγχειρίδια να αποτυπώνονται ορθά η ιστορική πραγματικότητα, καθώς και η καταγωγή και η δράση ιστορικών προσωπικοτήτων, όπως ο Μέγας Αλέξανδρος.
Τι προβλέπει η Συμφωνία των Πρεσπών
Η Συμφωνία των Πρεσπών προβλέπει τη λειτουργία Μεικτής Διεπιστημονικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων, η οποία έχει αναλάβει την εξέταση των σχολικών εγχειριδίων, των χαρτών, των ιστορικών ατλάντων και του υπόλοιπου εκπαιδευτικού υλικού των δύο χωρών.
Στόχος της διαδικασίας είναι η απαλοιφή αλυτρωτικών και αναθεωρητικών αναφορών. Το άρθρο 8 της Συμφωνίας προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι η Επιτροπή εξετάζει και τις νέες εκδόσεις των σχολικών βιβλίων.
Ήδη από το 2019, σε κοινό ανακοινωθέν της Επιτροπής, Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία είχαν συμφωνήσει ότι τα προγράμματα σπουδών, τα σχολικά βιβλία και το βοηθητικό εκπαιδευτικό υλικό θα πρέπει να απαλλαγούν από αλυτρωτικές και αναθεωρητικές αναφορές.
Παρά τη συμφωνία αυτή, το ζήτημα εξακολουθεί να βρίσκεται στην ατζέντα των διμερών επαφών, επτά χρόνια μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Οι τελευταίες συνεδριάσεις της Επιτροπής
Η Μεικτή Διεπιστημονική Επιτροπή συνεδρίασε για 11η φορά στις 12 Μαΐου 2026 στην Αθήνα. Μετά τη συνεδρίαση, οι δύο αντιπροσωπείες δήλωσαν ότι θα συνεχίσουν να εργάζονται στη βάση της Συμφωνίας των Πρεσπών και των πρακτικών των προηγούμενων συνεδριάσεων.
Είχε προηγηθεί τον Δεκέμβριο του 2025 η 10η συνεδρίαση, κατά την οποία οι δύο πλευρές αντάλλαξαν τα προγράμματα σπουδών της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
Όπως ανέφερε η υφυπουργός Εξωτερικών, η Επιτροπή συνεδριάζει εναλλάξ στην Αθήνα και στα Σκόπια, ενώ οι εργασίες της διέπονται από εμπιστευτικότητα. Βασικός στόχος της είναι η ορθή αποτύπωση της ιστορικής πραγματικότητας στο εκπαιδευτικό υλικό.
Η αντιπαράθεση στη Βουλή
Κατά τη δευτερολογία του, ο Γιώργος Ρούντας επέκρινε την κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι η ελληνική πλευρά θα έπρεπε να είχε εντοπίσει και καταγγείλει νωρίτερα τις συγκεκριμένες αναφορές.
Ζήτησε, παράλληλα, την κατάθεση επίσημων εγγράφων που να αποδεικνύουν τις ελληνικές αντιδράσεις από το 2023 και μετά, ενώ επανέλαβε την πάγια θέση της Νίκης υπέρ της κατάργησης της Συμφωνίας των Πρεσπών.
Απαντώντας, η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου αναφέρθηκε εκ νέου στη λειτουργία της Μεικτής Επιτροπής και στη διαδικασία που προβλέπει η Συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική πλευρά συνεχίζει να θέτει το ζήτημα των αναφορών που θεωρεί ασύμβατες με τις δεσμεύσεις της γειτονικής χώρας.
