Σοβαρά ερωτήματα για το επίπεδο ασφαλείας και τις πραγματικές διαστάσεις μιας πιθανής τρομοκρατικής απειλής προκαλεί η αιφνιδιαστική απόφαση των βρετανικών αρχών να αφήσουν ελεύθερους με εγγύηση τους πέντε ύποπτους που συνελήφθησαν κοντά στη στρατηγική αεροπορική βάση RAF Fairford.
Παράλληλα, η πολιτική αντιπαράθεση ανάμεσα σε Λονδίνο και Ουάσινγκτον φουντώνει.
Ελεύθεροι με αυστηρούς όρους
Η αντιτρομοκρατική υπηρεσία της Βρετανίας ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι οι πέντε Βρετανοί πολίτες, ηλικίας λίγο άνω των 20 ετών, οι οποίοι συνελήφθησαν την Κυριακή, αφήνονται ελεύθεροι με εγγύηση, παραμένοντας ωστόσο υπό διερεύνηση.
Πρόκειται για μια αναπάντεχη εξέλιξη σε μια υπόθεση που οι ίδιες οι αρχές είχαν αρχικά χαρακτηρίσει ως μείζον περιστατικό με ενδεχόμενη εμπλοκή σε τρομοκρατική ενέργεια.
Οι ύποπτοι συνελήφθησαν νωρίς το πρωί της Κυριακής κοντά στην περίμετρο της βάσης RAF Fairford στη νότια Αγγλία, ενώ γειτονικές κατοικίες εκενώθηκαν καθώς ρομπότ εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών ερευνούσαν τρία λευκά φορτηγάκια.
Αρχικά, οι αρχές είχαν αναφέρει ότι οι άνδρες ήταν ύποπτοι για παραβίαση του Νόμου περί Εκρηκτικών Υλών και για προετοιμασία τρομοκρατικής πράξης.
Ο Λόρενς Τέιλορ, επικεφαλής της βρετανικής αντιτρομοκρατικής αστυνομίας, δήλωσε σε σύντομη ενημέρωση προς τους δημοσιογράφους το απόγευμα της Δευτέρας ότι οι άνδρες θα παραμείνουν υπό έρευνα και θα υπόκεινται σε «αυστηρούς όρους όσον αφορά τις μετακινήσεις τους και τις επαφές τους με άλλα άτομα».
Ωστόσο, η αποφυλάκισή τους προκαλεί νέα ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς συνέβη κοντά στη βάση, πώς οι ύποπτοι κατάφεραν να οδηγήσουν τρία φορτηγάκια τόσο κοντά σε μια περιοχή όπου εδρεύουν αμερικανικά βομβαρδιστικά, αλλά και αν η μονάδα εξουδετέρωσης εκρηκτικών μηχανισμών του βρετανικού στρατού απέτυχε να βρει οποιοδήποτε στοιχείο, παρά το γεγονός ότι εξέταζε τα οχήματα για περισσότερες από 24 ώρες.
Η εθνική νομοθεσία της Βρετανίας για την ασφάλεια παρέχει στις αρχές ευρεία περιθώρια κράτησης υποπτών για τρομοκρατία, επομένως η απόφαση να αφεθούν ελεύθεροι υπό όρους υποδηλώνει ότι η αστυνομία ενδέχεται να μην βρήκε επαρκή στοιχεία για να τους συνδέσει με κάποια συγκεκριμένη πράξη.
Η βρετανική αντιτρομοκρατική δεν έχει δώσει στη δημοσιότητα τα ονόματα των ανδρών, σύμφωνα με τη νομοθεσία που επιβάλλει ανωνυμία μέχρι να απαγγελθούν επίσημες κατηγορίες.
Οι δηλώσεις Τραμπ, η διάψευση και η πολιτική κόντρα
Η απελευθέρωση των ανδρών ήρθε λιγότερο από 24 ώρες αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Κυριακή ότι οι ύποπτοι είχαν σκοπό να προκαλέσουν «μεγάλη ζημιά» στην αεροπορική βάση.
Ο Τραμπ επαινέσε την αστυνομία της χώρας, χαρακτηρίζοντας τις προσπάθειές της «φανταστικές» και «εκπληκτικές», ενώ είπε για τους άνδρες: «Τους είχαμε υπό παρακολούθηση για μεγάλο χρονικό διάστημα και τους συλλάβαμε».
Η βρετανική αστυνομία δεν επιβεβαίωσε τον ισχυρισμό του Τραμπ ότι οι αρχές και των δύο χωρών είχαν τους υποπτούς «υπό παρακολούθηση».
Ο Τέιλορ ανέφερε ότι ήταν ενήμερος για τις εικασίες σχετικά με το τι μπορεί να ήταν γνωστό εκ των προτέρων, αλλά δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Δεν θα είμαι πάντα σε θέση να μοιράζομαι αυτού του είδους τις πληροφορίες».
Τη Δευτέρα, ο Αμερικανός Πρόεδρος δήλωσε ότι οι άνδρες ενδέχεται να συνδέονται με το Ιράν, αλλά αρνήθηκε να επεκταθεί.
«Ξέρω την απάντηση. Θα μπορούσα να είμαι πολύ συγκεκριμένος, αλλά προτιμώ να μην το πω», είπε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, εξέφρασε την έκπληξή του για την απόφαση να αφεθούν ελεύθεροι οι συλληφθέντες: «Εγώ δεν θα το είχα κάνει αυτό. Ξέρουμε τα πάντα γι’ αυτούς. Εμείς δεν θα τους είχαμε αφήσει ελεύθερους».
Νωρίτερα τη Δευτέρα, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ είχε απευθύνει έκκληση να αποφευχθούν οι εικασίες. «Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη», δήλωσε, ζητώντας από τους Βρετανούς πολίτες να επιτρέψουν στην αστυνομία «να εξακριβώσει τα πλήρη γεγονότα».
Αργότερα, συγκάλεσε τα μέλη του συμβουλίου εθνικής ασφαλείας για μια ενημέρωση κεκλεισμένων των θυρών σχετικά με την πορεία των ερευνών.
Θολό τοπίο και η μαρτυρία της αγρότισσας
Οι δημόσιες λεπτομέρειες σχετικά με το περιστατικό παραμένουν στην καλύτερη περίπτωση θολές.
Οι βρετανικές αρχές συνέλαβαν τους πέντε άνδρες τις πρώτες πρωινές ώρες της Κυριακής, και ένα ρομπότ εξουδετέρωσης βομβών πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας εξετάζοντας προσεκτικά τα τρία λευκά φορτηγάκια, ενώ 85 οικογένειες που ζουν κοντά εκκενώθηκαν από τα σπίτια τους.
Τη Δευτέρα, ένοπλοι αστυνομικοί έστησαν μπλόκα στους επαρχιακούς δρόμους που οδηγούν στην αεροπορική βάση. Περισσότερο από μία ημέρα μετά τις πρώτες συλλήψεις, το μικρό χωριό Γουέλφορντ, ένα από τα τρία στα περίχωρα της βάσης, παρέμενε εντελώς αποκλεισμένο.
Μια αγρότισσα δήλωσε στο BBC ότι η ίδια κάλεσε την αστυνομία νωρίς το πρωί της Κυριακής, αφού είδε μια μεγάλη ομάδα κουκουλοφόρων και μασκοφόρων ανδρών στα χωράφια κοντά στη βάση.
Η αγρότισσα, την οποία το BBC δεν κατονόμασε, δήλωσε συγκλονισμένη από το γεγονός ότι χρειάστηκε η παρατηρητικότητα ενός απλού πολίτη για να εντοπιστούν και να αναφερθούν οι ύποπτοι.
Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμά της φαίνεται να έρχεται σε σύγκρουση με εκείνο που έδωσε στη δημοσιότητα η αστυνομία.
Η ίδια δήλωσε στο BBC ότι κάλεσε τον αριθμό έκτακτης ανάγκης στις 1:36 π.μ. την Κυριακή, ενώ η αστυνομία ανέφερε ότι έλαβε την πρώτη κλήση στις 12:45 π.μ. και ότι οι άνδρες συνελήφθησαν λίγο μετά.
Ο Γουές Στρίτινγκ, υπουργός Άμυνας της Βρετανίας, επαίνεσε την αγρότισσα σε συνέντευξή του στο BBC Radio το πρωί της Δευτέρας, αφήνοντας παράλληλα να εννοηθεί ότι η ίδια είχε μόνο μια περιορισμένη εικόνα για το τι είχε συμβεί.
«Θέλω να αποδώσω τα εύσημα σε αυτό το μέλος του κοινού για την εγρήγορσή της. Έκανε ακριβώς αυτό που θα ελπίζαμε να κάνει ένας πολίτης στη κατάσταση στην οποία βρέθηκε», δήλωσε.
«Φυσικά θα είχε μόνο μια μερική εικόνα και δεν θα ήθελα να επεκταθώ και να εισέλθω σε επιχειρησιακές λεπτομέρειες και λεπτομέρειες ασφαλείας σε αυτό το στάδιο», πρόσθεσε.
Τα σενάρια για το Ιράν
Η έκκληση του Μπέρναμ για αποφυγή εικασιών ελάχιστα συνέβαλε στο να κοπάσουν τα σενάρια ότι η πιθανολογούμενη απόπειρα τρομοκρατικής επίθεση στην RAF Fairford μπορεί να συνδέεται με τον πόλεμο στο Ιράν.
Αμερικανικά βομβαρδιστικά πραγματοποιούν πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς στη χώρα από αυτή τη βάση, αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επίθεση τον Φεβρουάριο.
«Αν σχετίζεται με το Ιράν, θα μπορούσαν να είναι σκληροπυρηνικοί που προσπαθούν να υπονομεύσουν τις προσπάθειες της ιρανικής κυβέρνησης να διαπραγματευτεί μια διευθέτηση του πολέμου με τις ΗΠΑ, ή πληρεξούσιοι όπως η Χεζμπολάχ, δυσαρεστημένοι επειδή το Ιράν δεν δίνει επαρκή προσοχή στα συμφέροντά τους», δήλωσε ο Αντόνιο Τζιουστότσι, ανώτερος ερευνητής στο Βασιλικό Ινστιτούτο Ηνωμένων Υπηρεσιών (RUSI), δεξαμενή σκέψης για θέματα ασφάλειας στο Λονδίνο.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι η Τεχεράνη μπορεί να «αποφάσισε πως οι διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ δεν οδηγούν πουθενά, παρά τις πρόσφατες ιρανικές υποχωρήσεις, και ότι η πίεση πρέπει να αυξηθεί», πρόσθεσε.
Ο Τέιλορ, επικεφαλής της αντιτρομοκρατικής αστυνομίας, αναγνώρισε τις ευρείες εικασίες σχετικά με το αν οι άνδρες συνδέονταν με κάποια εχθρική ξένη χώρα, όπως το Ιράν ή τη Ρωσία.
Αρνήθηκε να το επιβεβαιώσει, αλλά δήλωσε ότι η αστυνομία «εξετάζει το ζήτημα από κάθε δυνατή οπτική γωνία, συμπεριλαμβανομένου του ενδεχομένου αυτό να διαπράττεται ενεργά από πληρεξουσίους ή άτομα που, είτε εν γνώσει είτε εν αγνοία τους, εργάζονται για λογαριασμό ενός ξένου κράτους».
Ο ίδιος πρόσθεσε: «Έχω μιλήσει και στο παρελθόν για το αυξανόμενο εύρος και την πολυπλοκότητα των απειλών που αντιμετωπίζουμε. Συχνά αυτή η απειλή γίνεται ορατή σε εμάς ως εγκληματική δραστηριότητα, συχνά σε μικρή κλίμακα και διαπραττόμενη από άτομα των οποίων ο κύριος στόχος δεν είναι η τρομοκρατία, αλλά το γρήγορο οικονομικό κέρδος».
Από την πλευρά της, η πρεσβεία του Ιράν στο Λονδίνο ανέφερε σε ανακοίνωσή της τη Δευτέρα ότι «απορρίπτει κατηγορηματικά και καταδικάζει απερίφραστα» τις «ανυπόστατες και κακόβουλες εικασίες» περί εμπλοκής του Ιράν στο περιστατικό της αεροπορικής βάσης.
Το ιστορικό της βάσης
Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ είχε αρχικά αρνηθεί να επιτρέψει τη χρήση των βρετανικών βάσεων από τις ΗΠΑ για πλήγματα κατά του Ιράν, προκαλώντας την οργή του Τραμπ.
Ωστόσο, αφού το Ιράν πραγματοποίησε επιθέσεις με drones εναντίον Βρετανών συμμάχων στη Μέση Ανατολή, ο Στάρμερ άλλαξε πορεία και δήλωσε ότι θα επέτρεπε αυτό που χαρακτήρισε «αμυντικά» αμερικανικά πλήγματα στο Ιράν από το Φέρφορντ.
Αυτό πυροδότησε έντονη αντιπαράθεση στη Βρετανία, περιλαμβανομένων επαναλαμβανόμενων διαμαρτυριών κοντά στη βάση από ακτιβιστές που εναντιώνονται στον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο.
Ο Μπέρναμ, που αντικατέστησε τον Στάρμερ τον Ιούλιο, συνέχισε αθόρυβα αυτή την πολιτική.
Στις 23 Ιουλίου, λίγες ημέρες αφού ο Άντι Μπέρναμ ανέλαβε την πρωθυπουργία, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) προειδοποίησαν τη Βρετανία ότι η απόφαση της κυβέρνησης να επιτρέψει πλήγματα από μία από τις βάσεις της θα την καθιστούσε «νόμιμο στόχο για τις δυνάμεις μας».
Οι κάτοικοι τριών χωριών κοντά στη βάση -Γουέλφορντ, Κέμπσφορντ και Φέρφορντ- παρακολουθούν από πρώτο χέρι τα αμερικανικά βομβαρδιστικά που πραγματοποιούν πτήσεις με αυξημένη συχνότητα από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν νωρίτερα φέτος, πετώντας χαμηλά πάνω από την περιοχή.
Το απόγευμα της Δευτέρας, ο αποκλεισμός σε ακτίνα 400 μέτρων γύρω από τα φορτηγάκια παρέμενε σε ισχύ και σε πολλούς κατοίκους δεν είχε επιτραπεί ακόμη να επιστρέψουν.
Ο Τέιλορ δήλωσε ότι καταβάλλονται προσπάθειες ώστε να επιτραπεί στις οικογένειες να επιστρέψουν το συντομότερο δυνατό.
Εάν το Ιράν συνδέεται με το περιστατικό κοντά στη βρετανική βάση, αυτό πιθανότατα θα εντείνει τον έντονο σκεπτικισμό της κοινής γνώμης απέναντι στον πόλεμο. Σε δημόσιες δημοσκοπήσεις, η συντριπτική πλειονότητα των Βρετανών δηλώνει ότι δεν υποστηρίζει την απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν.
Σε έρευνα του Μαρτίου, περίπου τα τρία τέταρτα των ερωτηθέντων εξέφρασαν ανησυχία για τον αντίκτυπο του πολέμου στην ασφάλεια της Βρετανίας, ενώ στην ίδια δημοσκόπηση, πάνω από το 80% εξέφρασε ανησυχία για τις συνέπειες της σύγκρουσης στη βρετανική οικονομία.
