Σε μια συντονισμένη διεθνή πρωτοβουλία για τη θέσπιση παγκόσμιων κανόνων στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), 22 χώρες συνυπέγραψαν κοινή διακήρυξη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, αξιώνοντας η εξέλιξη της τεχνολογίας να παραμείνει υπό αυστηρό ανθρώπινο έλεγχο και προτείνοντας τη δημιουργία ενός διεθνούς εποπτικού φορέα.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη πρέπει να παραμείνει υπό ανθρώπινο έλεγχο
Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες συμπεριλαμβάνονταν στην ομάδα των 22 κρατών που υιοθέτησαν τη Δευτέρα κοινή διακήρυξη, σύμφωνα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη «πρέπει να παραμείνει υπό ανθρώπινη κατεύθυνση, εποπτεία και έλεγχο», προτείνοντας παράλληλα τη δημιουργία ενός παγκόσμιου καθεστώτος εποπτείας.
Η διακήρυξη, η οποία υιοθετήθηκε στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών αυτή την εβδομάδα, αναγνώρισε τη «δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να βελτιώσει τη ζωή, να προάγει την επιστήμη και να ενισχύσει τις οικονομίες μας», αλλά προειδοποίησε ότι «η ραγδαία ανάπτυξη των προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης (frontier AI models) ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια και την προστασία, εάν δεν τύχει της κατάλληλης διαχείρισης».
Η πρωτοβουλία αυτή εκδηλώνεται εν όψει της συνάντησης της Πέμπτης στην Ουάσινγκτον μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, και του προέδρου της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ — των ηγετών των δύο κορυφαίων χωρών στην ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης παγκοσμίως.
Η στάση των ΗΠΑ – Κίνας και η πρωτοβουλία Στουμπ
Ούτε οι ΗΠΑ ούτε η Κίνα αποτελούν μέρη της νέας διακήρυξης. Ωστόσο, ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, ένας από τους βασικούς οργανωτές του κειμένου, δήλωσε στο Politico ότι ελπίζει να δημιουργηθεί «δυναμική» και να ευθυγραμμιστούν μαζί τους περισσότεροι παίκτες.
«Πιστεύω ότι θα είναι προς το συμφέρον τόσο της Κίνας όσο και των ΗΠΑ να υπάρχουν κάποιου είδους προστατευτικά όρια. Και το μήνυμά μας εδώ είναι ότι χρειαζόμαστε την ανθρώπινη παρέμβαση, επομένως οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τον έλεγχο», ανέφερε σε συνέντευξή του.
Κάνοντας αναφορά στη πρόσφατη κυβερνοεπίθεση από αυτόνομους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης (AI agents) της OpenAI στην πλατφόρμα Hugging Face, η διακήρυξη υπογραμμίζει την ανάγκη να «αντιμετωπιστούν αυτοί οι κίνδυνοι», υποχρεώνοντας τις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης «να αναπτύξουν διαφανή πρωτόκολλα ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων υποχρεωτικών δοκιμών πριν από τη διάθεση στην αγορά και ανεξάρτητης αξιολόγησης, με εξειδικευμένους αξιολογητές στους οποίους θα παρέχεται επαρκής πρόσβαση για την εκτίμηση των κινδύνων».
Παρά ταύτα, το κείμενο δεν φτάνει στο σημείο να ζητά την επιβράδυνση ή την παύση της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, με την ομάδα των 22 κρατών να διευκρινίζει ότι θέλουν να εστιάσουν στη διαχείριση των κινδύνων.
Πρόταση για διεθνή φορέα στα πρότυπα του IAEA
Για την επίτευξη αυτού του στόχου, τα κράτη θα πρέπει να «αναπτύξουν περαιτέρω και να συντονίσουν κοινά πρότυπα» και να ενισχύσουν τη διαφάνεια, «συμπεριλαμβανομένης της κοινής αναφοράς σοβαρών περιστατικών ασφαλείας».
Επιπλέον, τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ θα πρέπει να «βασιστούν στους υπάρχοντες διεθνείς μηχανισμούς και να εξετάσουν τη δημιουργία ενός διεθνούς οργανισμού» για την εποπτεία της τεχνητής νοημοσύνης.
Ο Στουμπ, ο οποίος μίλησε στο Politico από το προξενικό γραφείο της Φινλανδίας στη Νέα Υόρκη, δήλωσε ότι «η προσωπική μας προτίμηση» θα ήταν η δημιουργία ενός νέου οργανισμού παρόμοιου με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (IAEA) «εντός του πλαισίου του ΟΗΕ».
Πρόσθεσε ωστόσο -κάνοντας μια έμμεση αναφορά στον σκεπτικισμό του Τραμπ απέναντι στον ΟΗΕ- ότι «πρέπει να το αφήσουμε ανοιχτό, ώστε να μην το απορρίψουν ορισμένοι απλώς και μόνο επειδή θα βρισκόταν εντός του πλαισίου του ΟΗΕ».
Ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στέρε, ο οποίος ξεκίνησε τη διακήρυξη μαζί με τον Στουμπ και συμμετείχε στη συνέντευξη μέσω βιντεοκλήσης, ανέφερε: «Θα μας ενθάρρυνε πολύ να δούμε τόσο τη G7 όσο και την επικείμενη προεδρία της G20 από το Ηνωμένο Βασίλειο να αναλαμβάνουν αυτό το εγχείρημα… Ο ΟΗΕ είναι μεγάλος, αλλά η G7 και η G20 είναι λίγο πιο εστιασμένες».
Ωστόσο, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει υπογράψει ακόμη τη διακήρυξη. Απουσία καταγράφεται και από άλλες μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες.
Ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστηρίζει την πρωτοβουλία, οι υπογραφές της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας απουσιάζουν αισθητά.
Οι τρεις υπαρξιακές απειλές και τα οφέλη
Ο Στουμπ πρόσθεσε ότι ούτε ο ίδιος ούτε ο Στέρε είναι «κινδυνολόγοι» σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ονόμασε τρεις λόγους για τους οποίους η έλλειψη αποτελεσματικής εποπτείας συνιστά απειλή:
- Βιολογικά όπλα που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη,
- Κυβερνοεπιθέσεις από αυτόνομους πράκτορες AI,
- «Ρομπότ-δολοφόνοι» που χρησιμοποιούν τεχνητή νοημοσύνη για θανατηφόρες επιθέσεις.
Ο Φινλανδός Πρόεδρος υπογράμμισε πάντως ότι τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να είναι «πολύ μεγαλύτερα» -εφόσον η τεχνολογία χρησιμοποιηθεί σωστά- εκτεινόμενα από «την εξάλειψη ασθενειών, την παραγωγικότητα, την πληροφόρηση και πολλά άλλα πράγματα».
