Σε γρίφο εξελίσσεται για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι η αναζήτηση του νέου πρέσβη της Ουκρανίας στις ΗΠΑ, καθώς η άρνηση κορυφαίων στελεχών να αναλάβουν τη θέση έχει πυροδοτήσει έναν ευρύ και ατελέσφορο κυβερνητικό ανασχηματισμό, προκαλώντας έντονους τριγμούς στο εσωτερικό της χώρας.
Ο Ουκρανός Πρόεδρος δυσκολεύεται να βρει ένα πρόσωπο με επαρκή επιρροή για να εκπροσωπήσει το Κίεβο απέναντι στη διοίκηση Τραμπ, αναφέρει το Politico.
Δυσκολία πλήρωσης
Σύμφωνα με δύο πρώην ανώτερους Ουκρανούς αξιωματούχους και τέσσερις βουλευτές, οι υποψήφιοι εμφανίζονται ιδιαίτερα διστακτικοί να αναλάβουν μια εξαιρετικά απαιτητική αποστολή σε μια τόσο κρίσιμη καμπή του πολέμου.
Η ανάγκη αντικατάστασης της προηγούμενης πρέσβειρας, της Όλγα Στεφανίσινα, αποτέλεσε την αφορμή για τον ανασχηματισμό της κυβέρνησης Ζελένσκι, ο οποίος παραμένει ημιτελής. Η Στεφανίσινα αποπέμφθηκε επισήμως στις 3 Αυγούστου, εν αναμονή κατηγοριών για υπεξαίρεση.
Ο Ζελένσκι επιτάχυνε τα σχέδια ανασχηματισμού προκειμένου να προσφέρει τη θέση της πρέσβειρας στην απερχόμενη πρωθυπουργό, Γιούλια Σβιριντένκο, όπως αποκαλύπτουν πρώην ανώτερος Ουκρανός αξιωματούχος και Ρεπουμπλικανός εμπειρογνώμονας εξωτερικής πολιτικής με γνώση του παρασκηνίου.
Ωστόσο, η Σβιριντένκο αρνήθηκε, ανατρέποντας τους σχεδιασμούς του.
Σε συνέντευξη Τύπου στα τέλη Ιουλίου, ο Ζελένσκι είχε δηλώσει χαρακτηριστικά: «Δεν είναι μυστικό ότι υπολόγιζα και πρότεινα στη Γιούλια Σβιριντένκο τη θέση της πρέσβειρας στις ΗΠΑ».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι αναζητούσε υποψήφιο με τα υψηλότερα δυνατά προσόντα. «Ένα πρόσωπο στο επίπεδο αναπληρωτή πρωθυπουργού, υπουργού ή πρωθυπουργού», τόνισε.
Πολιτικές πιέσεις
Έκτοτε, άλλοι δυνητικοί υποψήφιοι αποδείχθηκαν εξίσου διστακτικοί, απορρίπτοντας μια θέση που συνεπάγεται τη δύσκολη διαχείριση του ασταθούς Λευκού Οίκου υπό τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ουκρανοί με επαρκές εκτόπισμα και δεξιότητες για την πρεσβεία αντιμετωπίζουν τη θέση με επιφυλακτικότητα, «ανησυχώντας ότι δεν θα απολάμβαναν τις προϋποθέσεις που θα χρειάζονταν για να κάνουν τη δουλειά σωστά», όπως δήλωσε η Ιβάννα Κλίμπους-Τσιντσάτζε, βουλευτής της αντιπολίτευσης, πρώην αναπληρώτρια πρωθυπουργός και συχνή κριτικός του Ζελένσκι.
«Αυτό σίγουρα θα ίσχυε αν δεν είχαν την προσοχή του Προέδρου ή την εμπιστοσύνη του», πρόσθεσε.
Αυτό περιορίζει δραστικά τις επιλογές του Ζελένσκι. Το κατάλληλο πρόσωπο θα έπρεπε πιθανότατα να προέρχεται από τον κλειστό κύκλο των στενών και εμπίστων συνεργατών του, σημείωσε η Κλίμπους-Τσιντσάτζε, συμπληρώνοντας όμως ότι δεν υπάρχει κανείς εκεί που να πληροί σοβαρά τις προδιαγραφές.
Από την πλευρά του, ένας πρώην Ουκρανός διπλωμάτης, που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, διαφοροποιήθηκε.
«Το να το παρουσιάζουμε σαν να μην θέλει κανείς τη δουλειά θα ήταν μια μορφή απλούστευσης. Φυσικά υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν τη δουλειά, αλλά δεν υπάρχει κανείς που να ανταποκρίνεται πραγματικά σε αυτήν. Ο Ζελένσκι δυσκολεύεται να καλύψει τη θέση», δήλωσε.
Πτωτική πορεία και εσωτερική αμφισβήτηση
Η δυσκολία πλήρωσης της θέσης στην Ουάσινγκτον αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προβλήματος για τον Ζελένσκι, το Γραφείο του οποίου δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα του Politico για σχολιασμό.
Τα ποσοστά δημοδημοφιλίας του Ουκρανού Προέδρου έχουν επιδεινωθεί από τότε που ξεκίνησε, πριν από έναν μήνα, έναν κυβερνητικό ανασχηματισμό που παραμένει ατελής και αποδείχθηκε επεισοδιακός.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Socis, περισσότερο από το 55% των Ουκρανών πιστεύει ότι η χώρα κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση.
Η αποπομπή του δημοφιλούς υπουργού Άμυνας, Μιχαΐλο Φεντόροφ, τον Ιούλιο προκάλεσε διαδηλώσεις στους δρόμους και πολιτικές αντιδράσεις.
Ο ανασχηματισμός έχει επίσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που ο Ζελένσκι επιλέγει την ηγετική του ομάδα — και το πόσο διατεθειμένος είναι να κοιτάξει πέρα από τον στενό κύκλο των έμπιστων συνεργατών του.
Ο Μικόλα Κνιαζίτσκι, βουλευτής της αντιπολίτευσης από το Λβιβ και ιδρυτής του ουκρανικού καναλιού Espreso TV, δήλωσε: «Κανείς δεν έχει εξηγήσει στους Ουκρανούς γιατί ακριβώς έπρεπε να αλλάξει η κυβέρνηση».
«Δεν υπήρχαν σαφώς διατυπωμένα δημόσια παράπονα για τη Σβιριντένκο. Στην αποχαιρετιστήρια ομιλία της στο κοινοβούλιο, η Σβιριντένκο καταχειροκροτήθηκε. Οι βουλευτές την χειροκρότησαν όρθιοι. Γιατί λοιπόν αποπέμφθηκε, αφού η απόδοσή της θεωρήθηκε τόσο επιτυχημένη και εκτιμήθηκε τόσο;».
Κρίσιμη συγκυρία στις σχέσεις με τις ΗΠΑ
Και όλα αυτά συμβαίνουν σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη στιγμή για το Κίεβο. Η Ουάσινγκτον παραμένει κομβικής σημασίας για την ικανότητα της Ουκρανίας να συντηρήσει τον αγώνα απέναντι στη Ρωσία, και όποιος αναλάβει τη θέση θα πρέπει να ελιχθεί απέναντι σε μια διοίκηση Τραμπ που έχει επανειλημμένα αλλάξει πορεία όσον αφορά τη στρατιωτική υποστήριξη και το πώς —και πότε— πρέπει να τελειώσει ο πόλεμος.
Σε συνέντευξή της στο Politico νωρίτερα φέτος, η Στεφανίσινα είχε παραδεχθεί ότι βίωσε «διπλωματικό σοκ» (diplomatic whiplash) κατά τη διάρκεια της θητείας της.
Το Κίεβο προσπαθεί να πείσει τον Τραμπ να παραχωρήσει στην Ουκρανία άδεια εγχώριας κατασκευής συστημάτων αεράμυνας Patriot — κάτι που ο ίδιος υποσχέθηκε τον Ιούνιο, για να υπαναχωρήσει στη συνέχεια τον Ιούλιο.
Το ζήτημα καθίσταται ολοένα και πιο επείγον καθώς η Ουκρανία κατευθύνεται προς ακόμα έναν χειμώνα ρωσικών επιθέσεων στις ενεργειακές και πολιτικές υποδομές της, ενώ ήδη δίνει μάχη για την αναχαίτιση των πυκνότερων επιθέσεων με βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι οι φετινές παραδόσεις πυραύλων αεράμυνας από τους συμμάχους της Ουκρανίας έχουν μειωθεί κατά δύο τρίτα σε σύγκριση με το 2025.
Παράλληλα, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο Λευκός Οίκος ενδέχεται σύντομα να επιδιώξει την αναβίωση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Αυτό καθιστά επιτακτική την ανάγκη για έναν πρέσβη στην Ουάσινγκτον με το πολιτικό βάρος να ανοίγει πόρτες, την αυθεντία να μιλά εκ μέρους του Ζελένσκι και την ικανότητα να πλοηγείται σε μια διοίκηση όπου η πολιτική γραμμή μπορεί να αλλάξει ραγδαία, αλλά και να ασκεί αποτελεσματικό λόμπινγκ στο Κογκρέσο.
Επομένως, το να παραμένει η θέση κενή εγκυμονεί κινδύνους που ξεπερνούν κατά πολύ το διπλωματικό πρωτόκολλο.
Η Ουκρανία κινδυνεύει να βρεθεί χωρίς έναν παίκτη μεγάλου βεληνεκούς στην Ουάσινγκτον, την ίδια ώρα που λαμβάνονται αποφάσεις για τα όπλα, την αεράμυνα, τα logistics και την ανταλλαγή πληροφοριών, καθώς και για τους όρους οποιασδήποτε νέας ειρηνευτικής πρωτοβουλίας.
Ο Γιαροσλάβ Γιούρτσισιν, βουλευτής της αντιπολίτευσης, εκτίμησε: «Είναι πολύ πιθανό ο Ζελένσκι να μην διορίσει κανέναν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ. Θα είναι δύσκολο να κριθεί ποιος θα ταιριάζει καλύτερα στο πολιτικό τοπίο μέχρι να διεξαχθούν αυτές οι εκλογές».
