Σε αγώνα δρόμου για την αποκατάσταση των εκτεταμένων ζημιών που προκάλεσε η πύρινη λαίλαπα σε δεκάδες σπίτια και καλλιέργειες στις περιοχές της Δυτικής Αττικής επιδίδονται από την πρώτη στιγμή της κατάσβεσης της φωτιάς οι κάτοικοι και οι Αρχές.
Προτεραιότητα δόθηκε στην αποκατάσταση των δικτύων κοινής ωφέλειας και στις αυτοψίες για την καταγραφή των ζημιών, ώστε να προχωρήσουν άμεσα οι αποζημιώσεις.
Την ίδια ώρα, οι κάτοικοι σε Πόρτο Γερμενό, Ψάθα, οικισμούς στον κάμπο Μεγάρων, με θλίψη και αγωνία, καθαρίζουν ό,τι απέμεινε από τις περιουσίες τους, απομακρύνοντας καμένα δέντρα και συντρίμμια από σπίτια και οχήματα που καταστράφηκαν ολοσχερώς.
Σύμφωνα με τον δήμαρχο Μάνδρας – Ειδυλλίας Αρμόδιο Δρίσκο τον οποίο συνάντησε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, την Πέμπτη το μεσημέρι, στην Ψάθα, περίπου «το 90% των κατοικιών που υπέστησαν σοβαρές ζημιές διέθεταν ξύλινες στέγες ή βεράντες, οι οποίες τυλίχθηκαν γρήγορα στις φλόγες όταν κατέρρευσαν πάνω τους φλεγόμενα δέντρα».
Ακριβώς αυτό συνέβη και στο πατρικό, του 53χρονου Παναγιώτη Λιώρη, όταν έπεσε στη σκεπή φλεγόμενο τμήμα της γέρικης ελιάς που σκίαζε την αυλή. Ο ίδιος, υπάλληλος ΔΕΔΔΗΕ, βεβαίωνε για τη συντήρηση και τους ελέγχους του ηλεκτρικού δικτύου, ευθύνης του Οργανισμού. «Σε αντίθεση με τα ιδιωτικά δίκτυα», όπως είπε, υπενθυμίζοντας τη ρύθμιση για την απλοποίηση των διαδικασιών κλαδέματος και καθαρισμού της βλάστησης σε απόσταση 8 μ. εκατέρωθεν των πλευρών, στύλων και καλωδίων.
Οι παρόντες, εν αναμονή του κλιμακίου καταγραφής του κατεστραμμένου σπιτιού και ενός ακόμη γειτονικού -τα οποία αποτεφρώθηκαν σε όλο τον οικισμό- αναρωτιόντουσαν πώς εκδηλώθηκε η φωτιά εκεί, τη Δευτέρα το μεσημέρι. «Είχαμε εφησυχάσει, μαζί και οι δυνάμεις πυρόσβεσης. Είδαμε αρχικά τις φλόγες στην κορυφή του Μύτικα, είχαν ανέβει από το Π. Γερμενό».
Πολλοί, μεταξύ των οποίων και η κ. Ειρήνη Μεϊντάνη με τις αδελφές της έφυγαν τότε, από τον οικισμό, ωστόσο «ο πατέρας έμεινε…» μας είπε. Αρκετά μετά γύρω στις 4 το απόγευμα το πύρινο μέτωπο ακολουθώντας την κορυφογραμμή από την πίσω πλευρά κατέβηκε από μια χαράδρα προξενώντας μικρής έκτασης ζημιά στην Ψάθα και ξανά ανεβαίνοντας την πλαγιά κατευθύνθηκε προς τους οικισμούς των Μεγάρων Βένισα, Λούμπα, Κανδύλι κ.λ.π.
Εν τέλει ο οικισμός της Ψάθας, διασώθηκε και παραμένει όμορφος, γραφικός, καταπράσινος ενώ στην παραλία προς το Σχοίνο κάποιοι παραθεριστές κολυμπούσαν ήδη.
Η εικόνα στο Πόρτο Γερμενό
Σε αντίθεση με το Πόρτο Γερμενό, το οποίο δοκιμάστηκε σε ακραίες συνθήκες. Το δυστοπικό τοπίο συνθέτουν τα κατεστραμμένα ολοσχερώς δεκάδες σπίτια, οι στάχτες, τα αποκαΐδια των κορμών ή πεσμένων δένδρων, τα απανθρακωμένα κουφάρια των οχημάτων, οι τσαλακωμένες στέγες από λαμαρίνες, τα ελάχιστα τμήματα πρασίνου.
Οι κόποι μιας ζωής…σε μια στιγμή, άμορφες μάζες, παραμορφωμένες συσκευές, μπάζα από τμήματα κτισμάτων και σπίτια, προς κατεδάφιση, σημαδεμένα με το κόκκινο τρίγωνο.
Βαρύς, αμίλητος, με εμφανή θλίψη 70χρονος ιδιοκτήτης αποτεφρωμένου τροχόσπιτου, προσπαθούσε να καθαρίσει το μικρό σχετικά οικόπεδό του απομακρύνοντας καμένα κλαδιά και σίδερα. Αντίθετα, η 60χρονη Κωνσταντίνα Π. της οποίας είχε υποστεί ζημιές μόνο η βλάστηση του οικοπέδου, δεν έκρυβε το θυμό και την οργή της προς την «Πολιτεία και τα συμφέροντα».
Την ίδια ώρα και ενώ συνέχιζαν τις περιπολίες για την αποφυγή αναζωπυρώσεων, δυνάμεις και οχήματα της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας ακόμη και ελικόπτερα, οι τεχνικοί του ΔΕΔΔΗΕ Ελευσίνας, στο Πόρτο Γερμενό αποκαθιστούσαν την ηλεκτροδότηση. Είχαν προπορευτεί οι εργολάβοι με τους εναερίτες για τις αντικαταστάσεις φθαρμένων στοιχείων και κατεστραμμένων στύλων από νέες τσιμεντένιες κολώνες. Επίσης, μικτά κλιμάκια και υπάλληλοι της γενικής Διεύθυνσης Αποκατάστασης Επιπτώσεων Φυσικών καταστροφών (ΓΔΑΕΦΚ) ολοκλήρωναν τις αυτοψίες καταγραφής και αξιολόγησης των οικημάτων που είχαν υποστεί βλάβες.
«Σε 15 ημέρες θα δοθεί η πρώτη ενίσχυση των 3.000 ή 6.000 ευρώ για τις άμεσες ανάγκες, και τον Σεπτέμβριο οι προκαταβολές με το μισό ποσό της αποζημίωσης που δικαιούται ο ιδιοκτήτης κάθε κατεστραμμένου σπιτιού, προκειμένου να ξεκινήσει τις εργασίες ανοικοδόμησης», βεβαιώνει το ΑΠΕ- ΜΠΕ ο δήμαρχος Μάνδρας Ειδυλλίας.
Αναφορικά με τη μορφολογία του εδάφους και τον μοναδικό δρόμο διαφυγής που διαθέτουν οι τρεις οικισμοί του κόλπου στο Πόρτο Γερμενό, Προσήλι και Αγ. Νικόλας, ο δήμαρχος Αρμ. Δρίσκος παρατηρεί ότι χαρακτηρίζεται από τις χαράδρες και τους ορεινούς όγκους των Κιθαιρώνα και Πατέρα που το περικλείουν. Στο σημείο αυτό, ο συνειρμός με την περίπτωση του αδιεξόδου διαφυγής στο Μάτι που οδήγησε στην τραγωδία, ωθεί τον κ. Δρίσκο να παρατηρήσει ότι η συγκεκριμένη πυρκαγιά ήταν τρεις φορές πιο επικίνδυνη από εκείνη καθώς υπήρχε πολύ μεγάλη ποσότητα άκαυτου δάσους μεγάλου διαστήματος 50- 60 ετών, απότομες χαράδρες και σύμφωνα με το Αστεροσκοπείο Αθηνών, έπνεαν «οι ισχυρότεροι άνεμοι της τελευταίας 20ετίας», οι οποίοι και καθιστούσαν αδύνατη την υδροληψία των εναέριων μέσων.
«Δεν μπορούσες να σταθείς όρθιος. Θα είχαν καταστραφεί πολλά περισσότερα σπίτια εάν δεν επιχειρούσαμε οι ίδιοι με δύο τμήματα της πυροσβεστικής υπηρεσίας και εθελοντικών ομάδων, της περιοχής», σημειώνει ο πρόεδρος της κοινότητας Βιλίων Βασίλης Φιλάνδρας. «Παραμείναμε με τον δήμαρχο και σβήναμε μικροεστίες σε δένδρα και σημεία με συσσωρευμένη καύσιμη ύλη, δίπλα στα σπίτια», προσθέτει ενώ εξήρε και την «σωτήρια πρακτική» των πυροσβεστών να μεταφέρουν αντλίες και να τις χρησιμοποιούν όπου υπήρχαν δεξαμενές καθώς η έλλειψη ηλεκτροδότησης τις καθιστούσε ανενεργές.
Ο δήμαρχος Αρμόδιος Δρίσκος περιφγράφει στο ΑΠΕ- ΜΠΕ, την τραγική κατάσταση που βίωσαν οι κάτοικοι και όσοι επιχειρούσαν να ανακόψουν τη φονική πυρκαγιά που στοίχισε τελικά τη ζωή δύο συνανθρώπων μας.
«Ήταν ένας πόλεμος, 24 ώρες το 24ωρο, όπως αυτός που δίνουμε καθημερινά στο Θριάσιο νοσοκομείο» σημειώνει ο 42χρονος δήμαρχος και επεμβατικός καρδιολόγος, προσθέτοντας:
Τις πρώτες ημέρες της πυρκαγιάς, την Παρασκευή (31 Ιουλίου) και το Σάββατο (1 Αυγούστου) είχαμε τα εξής συμβάντα: Ένα μέτωπο πύρινης λαίλαπας, μήκους 7 χλμ που ερχόταν από τη Βοιωτία διαμέσου των σύστοιχων όγκων που συνορεύουν βόρεια με το Πόρτο Γερμενό. Οι καιρικές συνθήκες των 10-11 μποφόρ, ήταν απαγορευτικές για τη λειτουργεία οποιουδήποτε εναέριου μέσου. Παρά τις τέσσερις αντιπυρικές ζώνες που στήθηκαν από επίγειες δυνάμεις, ο καιρός λόγω των περιδινήσεων και των στροβίλων που σχημάτιζε τις διέσχισε σε πάρα πολύ μικρό διάστημα.
Δυστυχώς το αποτέλεσμα ήταν η πυρκαγιά να εισβάλλει ανεξέλεγκτη στον κόλπο του Πόρτο Γερμενού. Βρήκε μεγάλη ποσότητα καύσιμης ύλης αλλά και ένα ανάγλυφο με πολλαπλή επικινδυνότητα όπως σε περιοχές όπου στο παρελθόν οι μεγάλες πυρκαγιές δυστυχώς, συνδέθηκαν με τραγωδίες.
«Η επικινδυνότητα στο Πόρτο Γερμενό, ήταν πολλαπλάσια σε σχέση με αυτή στο Μάτι και ενώ εκεί χάσαμε δεκάδες ανθρώπους, εδώ, σε αυτήν την εμπόλεμη κατάσταση που ζήσαμε αυτές τις ημέρες, επιλέξαμε να δώσουμε συγκεκριμένες μάχες», προσθέτει ο δήμαρχος, λέγοντας: «Προτεραιότητα μας ήταν να προστατέψουμε την ανθρώπινη ζωή και να μη μείνει κανένας πίσω. Πετύχαμε 120 απεγκλωβισμούς, ανθρώπων που είχαν παγιδευτεί αρνούμενοι να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, άλλων ασθενών καθώς και μελών ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Καταφέραμε να τους απομακρύνουμε όλους με ασφάλεια έξω από τον κόλπο του Πόρτο Γερμενού και σήμερα, να είμαστε στην ευτυχή θέση να μην έχουμε θρηνήσει κανένα δημότη και κανένα επισκέπτη μας. Θρηνούμε βέβαια τους δύο αεροπόρους, τα παιδιά αυτά τα οποία εν ώρα καθήκοντος, έχασαν τη ζωή τους, στην προσπάθεια να προστατεύσουν την περιοχή μας. Τους χρωστάμε βαθιά ευγνωμοσύνη και θα τους θυμόμαστε για πάντα».
Η επόμενη ημέρα μετά τις πυρκαγιές: Τα έργα Antinero, η αποκατάσταση και η «μάχη» πριν από τις βροχές
Η επόμενη ημέρα της μεγάλης πυρκαγιάς στη Δυτική Αττική έχει ήδη ξεκινήσει, όπως ανέφερε σε πρόσφατη συνέντευξη τύπου ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, με το βάρος να μεταφέρεται πλέον από την κατάσβεση στην προστασία των εδαφών, την αντιπλημμυρική θωράκιση και, σε δεύτερο χρόνο, στην αποκατάσταση του δασικού οικοσυστήματος. Την ίδια στιγμή, σημαντική φάνηκε να είναι η αποτίμηση των έργων πρόληψης που είχαν πραγματοποιηθεί τα προηγούμενα χρόνια μέσω του προγράμματος Antinero, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία της Δασικής Υπηρεσίας, σε συγκεκριμένες περιοχές τα συγκεκριμένα έργα συνέβαλαν στον περιορισμό της έντασης και της εξάπλωσης της φωτιάς.
Όπως έγινε γνωστό, περίμετρος που επηρεάστηκε από την πυρκαγιά φθάνει περίπου τα 113.000 στρέμματα, εκ των οποίων περίπου 95.000 βρίσκονται στην Αττική. Ωστόσο, όπως διευκρίνισε η ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αυτό δεν σημαίνει ότι ολόκληρη αυτή η έκταση καταστράφηκε ομοιόμορφα. Στο εσωτερικό της περιμέτρου υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες δασικών εκτάσεων, αλλά και σημαντικές «νησίδες» βλάστησης που διασώθηκαν.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έθεσε ως πρώτη προτεραιότητα την προστασία των εδαφών και των οικισμών από τους κινδύνους που ακολουθούν μια μεγάλη δασική πυρκαγιά. Η χαρτογράφηση των καμένων εκτάσεων προχωρά, ενώ οι μελέτες για τα αντιδιαβρωτικά έργα προβλέπεται να ολοκληρωθούν εντός Αυγούστου, ώστε οι πρώτες παρεμβάσεις να αρχίσουν πριν από τις 15 Σεπτεμβρίου και πριν από την έναρξη των έντονων βροχοπτώσεων.
Τα 20 εκατ. ευρώ του Antinero στη Δυτική Αττική
Στο επίκεντρο της αποτίμησης βρέθηκε το Antinero. Όπως επισήμανε ο γενικός γραμματέας Δασών Στάθης Σταθόπουλος, από το 2022 μέχρι σήμερα έχουν διατεθεί συνολικά 667 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα, με παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν απομάκρυνση υπερβάλλουσας βιομάζας, αντιπλημμυρικά έργα, διάνοιξη και συντήρηση δασικών δρόμων και σειρά άλλων δασοτεχνικών εργασιών.
Ειδικά στη Δυτική Αττική και στον ευρύτερο άξονα που επλήγη από τη νέα πυρκαγιά, είχαν διατεθεί περίπου 20 εκατ. ευρώ. Ο κ. Σταθόπουλος υπογράμμισε ότι το Antinero δεν αποτελεί σύστημα δασοπυρόσβεσης ούτε μπορεί να εγγυηθεί ότι μια πυρκαγιά θα σταματήσει. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι χωρίς τις συγκεκριμένες παρεμβάσεις η καταστροφή θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της θέσης Λούμπα Μεγάρων. Σύμφωνα με τον γενικό γραμματέα, λόγω των παρεμβάσεων που είχαν προηγηθεί, η φωτιά πέρασε σε σημεία ως έρπουσα και δεν εξελίχθηκε σε επικόρυφη, με αποτέλεσμα να μην καταστραφούν οι κορμοί και σημαντικό τμήμα του δάσους να παραμείνει ζωντανό.
Αντίστοιχα, στον άξονα Αγίου Νεκταρίου, Αγίας Παρασκευής και Κρύου Πηγαδιού αξιοποιήθηκαν οι υφιστάμενες παρεμβάσεις και τα μηχανήματα των αναδόχων του Antinero για τη δημιουργία ειδικών ζωνών καταστολής, με στόχο την προστασία των οικισμών και την αποτροπή της επέκτασης του μετώπου προς τα Βίλια.
Πώς λειτούργησαν οι παρεμβάσεις στο πεδίο
Την τεχνική εικόνα παρουσίασε ο γενικός διευθυντής Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος Ευάγγελος Γκουντούφας. Σύμφωνα με τα στοιχεία της δορυφορικής αποτύπωσης, η συνολική επηρεασμένη έκταση υπολογίζεται σε περίπου 113.400 στρέμματα, ενώ περίπου 46.000 στρέμματα αφορούν υψηλό δάσος, δηλαδή περίπου το 40% της συνολικής έκτασης.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις περιοχές όπου είχαν πραγματοποιηθεί εργασίες απομάκρυνσης της υπερβάλλουσας δασικής βιομάζας. Στην ευρύτερη περιοχή Κρύου Πηγαδιού και Αγίας Παρασκευής, όπως εξήγησε ο κ. Γκουντούφας, η φωτιά πέρασε σε σημεία κάτω από τα δέντρα χωρίς να μετατραπεί σε επικόρυφη πυρκαγιά. Οι κόμες παρέμειναν ζωντανές και τα δέντρα που επιβίωσαν μπορούν πλέον να λειτουργήσουν ως φυσικοί σπορείς για την αναγέννηση του δάσους.
Τα έργα που είχαν υλοποιηθεί στην περιοχή περιλαμβάνουν συντήρηση του δασικού οδικού δικτύου, απομάκρυνση βιομάζας, μεικτές και στεγασμένες αντιπυρικές ζώνες, καθώς και γυμνές αντιπυρικές ζώνες. Σύμφωνα με τον κ. Γκουντούφα, σε συνδυασμό με τις πρόσθετες παρεμβάσεις που έγιναν κατά τη διάρκεια της καταστολής, συνέβαλαν ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος επέκτασης της φωτιάς προς Ψάθα και Αλεποχώρι και νοτιότερα προς Μέγαρα και Μάνδρα.
Η «μάχη» της αποκατάστασης
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι πλέον το νερό. Στις καμένες πλαγιές θα κατασκευαστούν αντιδιαβρωτικά έργα με κορμοδέματα, κλαδοπλέγματα και σανιδότοιχους, ενώ στα ρέματα πρώτης τάξης προβλέπονται κορμοφράγματα για τη συγκράτηση φερτών υλικών και τον περιορισμό του πλημμυρικού κινδύνου. Θα ακολουθήσει παρακολούθηση της φυσικής αναγέννησης και, όπου κριθεί επιστημονικά αναγκαίο, συμπληρωματική τεχνητή αναδάσωση και έργα ορεινής υδρονομίας.
Ήδη μελετητές βρίσκονται στο πεδίο συλλέγοντας στοιχεία, με τις περιοχές παρέμβασης να επιλέγονται βάσει περιβαλλοντικών, γεωμορφολογικών και κοινωνικών κριτηρίων και με προτεραιότητα την προστασία των κατάντι οικισμών. Παράλληλα προβλέπονται υλοτομίες επικίνδυνων καμένων δέντρων, απαγόρευση θήρας και βόσκησης στις πληγείσες εκτάσεις και μέτρα προστασίας της άγριας πανίδας.
Στο χρηματοδοτικό σκέλος, η Τράπεζα Πειραιώς αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση μελέτης και έργων αποκατάστασης ύψους 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ έχει ανακοινωθεί δωρεά 25 εκατ. ευρώ από τη HELLENiQ ENERGY για δράσεις αποκατάστασης μετά τις φετινές πυρκαγιές, με ιδιαίτερη έμφαση στη Δυτική Αττική. Επιπλέον, ενεργοποιούνται 25 εκατ. ευρώ από το Πράσινο Ταμείο για δασοτεχνικά έργα ορεινής υδρονομίας και αντιπλημμυρικής προστασίας στην Αττική.
Το κρίσιμο ζητούμενο, πλέον, είναι η ταχύτητα. Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ επιδιώκει τα πρώτα έργα να προηγηθούν των φθινοπωρινών και χειμερινών βροχών. Ταυτόχρονα, η εμπειρία της Δυτικής Αττικής μετατρέπει το Antinero σε ένα πραγματικό τεστ αποτελεσματικότητας της νέας πολιτικής πρόληψης: όχι ως μηχανισμό που μπορεί να αποτρέψει κάθε πυρκαγιά, αλλά ως ένα πλέγμα παρεμβάσεων που επιχειρεί να μειώσει την έντασή της, να δώσει περισσότερο χρόνο στις δυνάμεις κατάσβεσης και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα του δάσους.
Το ΥΠΕΝ κατέστησε σαφές, ότι η επόμενη ημέρα στη Δυτική Αττική δεν αφορά μόνο την αποκατάσταση όσων χάθηκαν. Αφορά και το κατά πόσο η πρόληψη, η δασική διαχείριση και η έγκαιρη παρέμβαση μπορούν να περιορίσουν τις συνέπειες της επόμενης μεγάλης πυρκαγιάς.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
