Επιστήμονες εντόπισαν έναν κρυφό μηχανισμό, συνδεόμενο με τα θαλάσσια ρεύματα και την υπερθέρμανση, που επιταχύνει την άνοδο της στάθμης των ωκεανών πέρα από τις προηγούμενες προβλέψεις.
Η ανακάλυψη αυτή υποδεικνύει ότι η παράκτια διάβρωση και οι πλημμύρες ενδέχεται να ενταθούν ταχύτερα από το αναμενόμενο.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας δεν αφορά μόνο τους ωκεανούς, καθώς η καθίζηση του εδάφους αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο πλημμύρας σε πολλές παράκτιες πόλεις.
Νέα έρευνα υπογραμμίζει τον ρόλο της βυθιζόμενης ξηράς στην επιδείνωση των πλημμυρικών φαινομένων.
Καθώς η κλιματική αλλαγή ωθεί τους ωκεανούς ψηλότερα, πολλές από τις μεγαλύτερες παράκτιες πόλεις του κόσμου βρίσκονται αντιμέτωπες με μια δεύτερη, λιγότερο ορατή απειλή κάτω από τους δρόμους τους.
Σε περιοχές όπου ζουν εκατομμύρια άνθρωποι, το ίδιο το έδαφος υποχωρεί (βυθίζεται), αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμύρας και προκαλώντας ταχύτερη άνοδο της τοπικής στάθμης της θάλασσας σε σχέση με τους παγκόσμιους μέσους όρους.
Τώρα, ερευνητές από το Γερμανικό Γεωδαιτικό Ερευνητικό Ινστιτούτο του Τεχνικού Πανεπιστημίου του Μονάχου (DGFI-TUM) και το Πανεπιστήμιο Tulane ποσοτικοποίησαν το βαθμό στον οποίο αυτή η κρυφή διαδικασία διογκώνει το πρόβλημα.
Σε δημοσίευσή τους στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications, αναφέρουν ότι οι πυκνοκατοικημένες παράκτιες περιοχές βιώνουν μια μέση σχετική άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά περίπου 6 χιλιοστά ετησίως —ρυθμός σχεδόν διπλάσιος από εκείνον που προκαλείται αποκλειστικά από την κλιματική αλλαγή και περίπου τριπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο που υπολογίζεται με βάση το μήκος των ακτογραμμών.
Τα ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι η ανθρωπογενής καθίζηση του εδάφους έχει εξελιχθεί σε κύριο παράγοντα κινδύνου για παράκτιες πλημμύρες, ο οποίος όμως συχνά μπορεί να επιβραδυνθεί μέσω τοπικών πολιτικών.
Βασικοί παράγοντες της καθίζησης του εδάφους: άντληση υπογείων υδάτων, χρήση πόρων, απώλεια πάγων και τεκτονική δραστηριότητα
Οι ακριβείς αιτίες της καθίζησης δεν είναι πάντα εύκολο να προσδιοριστούν σε κάθε τοποθεσία, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Παρόλα αυτά, ξεχωρίζουν αρκετοί κύριοι παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της έντονης άντλησης υπογείων υδάτων, της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, της συμπίεσης νεαρών ιζημάτων στα δέλτα των ποταμών, καθώς και του βάρους των κτιρίων και των υποδομών σε ραγδαία αναπτυσσόμενες πόλεις.
Μακροπρόθεσμες γεωλογικές διεργασίες, όπως οι τεκτονικές κινήσεις και η μεταπαγετωνική προσαρμογή, μπορούν επίσης να συμβάλουν στο φαινόμενο.
Η κατανόηση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας απαιτεί την παρατήρηση της ξηράς, καθώς η καθίζηση του εδάφους λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων, όπως η υπερβολική άντληση πόρων, εντείνει σημαντικά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ο Δρ. Γιούλιους Όελσμαν (Julius Oelsmann) από το DGFI-TUM υπογραμμίζει ότι το βάρος των πόλεων και η γεωλογική υποχώρηση επιδεινώνουν το πρόβλημα στις πυκνοκατοικημένες παράκτιες περιοχές.
Καθίζηση έως και 42 χιλιοστά ετησίως
Οι χώρες με την υψηλότερη σχετική άνοδο της στάθμης της θάλασσας περιλαμβάνουν την Ταϊλάνδη, το Μπανγκλαντές, τη Νιγηρία, την Αίγυπτο, την Κίνα και την Ινδονησία. Σε αυτά τα μέρη, οι παράκτιοι μέσοι όροι, σταθμισμένοι με βάση τον πληθυσμό, κυμαίνονταν περίπου από 7 έως 10 χιλιοστά ετησίως.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ολλανδία και η Ιταλία παρουσίασαν επίσης αυξημένους ρυθμούς, γύρω στα 4 με 5 χιλιοστά ετησίως.
Στα σημαντικότερα “θερμά σημεία” (hot spots) καθίζησης περιλαμβάνονται η Τζακάρτα με 13,7 χιλιοστά ετησίως, το Τιαντζίν με 13,5 χιλιοστά ετησίως, η Μπανγκόκ με 8,5 χιλιοστά ετησίως, το Λάγος με 6,7 χιλιοστά ετησίως και η Αλεξάνδρεια με 4 χιλιοστά ετησίως.
Η καθίζηση μπορεί να διαφέρει δραματικά ακόμη και μέσα στην ίδια πόλη.
Στην Τζακάρτα, ορισμένες περιοχές βυθίζονται έως και 42 χιλιοστά ετησίως, την ίδια στιγμή που άλλα τμήματά της παρουσιάζουν ανύψωση.
Σε ορισμένες περιοχές συμβαίνει το αντίθετο.
Η γεωλογική ανύψωση προκαλεί πτώση της σχετικής στάθμης της θάλασσας σε τμήματα των ακτών, συμπεριλαμβανομένης της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Εκεί, το έδαφος εξακολουθεί να ανυψώνεται μετά την τελευταία Εποχή των Παγετώνων λόγω της μεταπαγετωνικής αναπήδησης (post-glacial rebound), και μάλιστα ανυψώνεται ταχύτερα από ό,τι αυξάνεται η στάθμη της θάλασσας.
Η διαχείριση των υπογείων υδάτων ως μέτρο αντιμετώπισης
Σε πολλές μεγάλες παράκτιες πόλεις, η άντληση υπογείων υδάτων αποτελεί κύρια αιτία της καθίζησης του εδάφους.
Αυτό σημαίνει ότι οι τοπικές πολιτικές αποφάσεις και η διαχείριση των υδάτων μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά.
Η βελτιωμένη διαχείριση των υπογείων υδάτων, η αυστηρότερη ρύθμιση των απολήψεων ή η στοχευμένη επαναφόρτιση των υδροφορέων μπορούν τουλάχιστον να επιβραδύνουν τους ρυθμούς καθίζησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να τους σταματήσουν σε μεγάλο βαθμό”, δηλώνει ο Φλόριαν Ζάιτς (Florian Seitz), Καθηγητής Γεωδαιτικής Γεωδυναμικής και Διευθυντής του Γερμανικού Γεωδαιτικού Ερευνητικού Ινστιτούτου στο TUM (DGFI-TUM).Το Τόκιο και η μητροπολιτική περιοχή του Χιούστον στο Τέξας αποδεικνύουν ότι η καθίζηση μπορεί να μειωθεί.
Στο Τόκιο, η καθίζηση ξεπερνούσε κάποτε τα 10 εκατοστά ετησίως και έφτανε περίπου τα 24 εκατοστά ετησίως στις περιοχές που είχαν πληγεί περισσότερο. Οι κυβερνητικές ενέργειες και οι εναλλακτικές πηγές υδροδότησης μείωσαν σημαντικά αυτούς τους ρυθμούς.
Στην περιοχή Χάρις-Γκάλβεστον (Harris-Galveston) του Τέξας, η έντονη άντληση υπογείων υδάτων ήταν επίσης η κύρια αιτία της καθίζησης του εδάφους.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, δημιουργήθηκε το 1975 η Περιφέρεια Καθίζησης Χάρις-Γκάλβεστον (Harris-Galveston Subsidence District) με σκοπό τη ρύθμιση των απολήψεων υπογείων υδάτων, την ενθάρρυνση εναλλακτικών πηγών νερού και την υποστήριξη της εξοικονόμησης υδάτινων πόρων.
