Ένα σπάνιο και ανέγγιχτο στιγμιότυπο της αρχαίας καθημερινής ζωής έφεραν στο φως οι πρόσφατες ανασκαφές στη Μικρά Ασία.
Σαν μια άλλη «Πομπηία», ολόκληρα νοικοκυριά ηλικίας 2.500 ετών αποκαλύφθηκαν σχεδόν άθικτα, προσφέροντας πολύτιμα στοιχεία στους επιστήμονες.
Τα νέα ευρήματα ρίχνουν φως στις συνήθειες ενός από τους πιο πλούσιους πολιτισμούς της αρχαιότητας.
Αρχαιολόγοι στην αρχαία πόλη των Σάρδεων, στη δυτική Μικρά Ασία (κοντά στη σημερινή Μαγνησία του Σιπύλου), έφεραν στο φως εξαιρετικά καλοδιατηρημένες λυδικές κατοικίες που περιέχουν υπολείμματα ψωμιού, κεραμικά αγγεία και καθημερινά οικιακά αντικείμενα.
Τα ευρήματα αυτά προσφέρουν μια σπάνια ματιά στη ζωή των απλών ανθρώπων πριν από περίπου 2.500 χρόνια.
Οι ανακαλύψεις έγιναν σε μια περιοχή των Σάρδεων η οποία εγκαταλείφθηκε την εποχή που οι περσικές δυνάμεις κατέλυσαν το Βασίλειο της Λυδίας, κατά τον 6ο αιώνα π.Χ.
Επειδή μεταγενέστεροι οικισμοί δεν χτίστηκαν πάνω από αυτά τα σπίτια, το μεγαλύτερο μέρος της γειτονιάς παρέμεινε ανέγγιχτο, διασώζοντας ουσιαστικά ένα ζωντανό στιγμιότυπο της οικιακής ζωής της εποχής.
Οι Σάρδεις, που βρίσκονται στην περιοχή Σαλιχλί της Μαγνησίας του Σιπύλου, υπήρξαν η πρωτεύουσα του Βασιλείου της Λυδίας και είναι ευρέως γνωστές για την εισαγωγή των πρώτων νομισμάτων στην ιστορία.
Αν και οι παλαιότερες ανασκαφές είχαν φέρει στο φως μνημειώδη κτίρια και θρησκευτικές δομές, οι αποδείξεις για τον τρόπο που ζούσαν, έτρωγαν και χρησιμοποιούσαν τα σπίτια τους οι απλοί Λυδοί ήταν μέχρι σήμερα πολύ πιο δύσκολο να εντοπιστούν.
Μια ανέγγιχτη λυδική συνοικία αναδύεται από το χώμα
Οι Σάρδεις αναπτύχθηκαν μέσα από διάφορες ιστορικές περιόδους, με αποτέλεσμα ελληνιστικά, ρωμαϊκά, υστερορωμαϊκά και ανατολικά ρωμαϊκά (βυζαντινά) κτίρια να χτίζονται συχνά απευθείας πάνω από τα παλαιότερα λυδικά κατάλοιπα.
Η περιοχή που ερευνήθηκε πρόσφατα ξεχωρίζει ακριβώς επειδή δεν ακολούθησε αυτή τη διαδικασία.
Ο διευθυντής των ανασκαφών, καθηγητής Nicholas Cahill, δήλωσε ότι η συγκεκριμένη τοποθεσία, η οποία βρίσκεται περίπου 1,5 χιλιόμετρο μακριά από το κέντρο της αρχαίας πόλης, μετατράπηκε αργότερα σε νεκρόπολη (νεκροταφείο) κατά την ελληνιστική περίοδο, παρόλο που αρχικά, υπό λυδική κυριαρχία, αποτελούσε μια ζωντανή οικιστική γειτονιά.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η κλίμακα του οικισμού έξω από τα τείχη της πόλης δείχνει πόσο πολύ είχαν εξαπλωθεί οι Σάρδεις κατά τη λυδική περίοδο, με γειτονιές και ιερούς χώρους να εκτείνονται πολύ πέρα από το οχυρωμένο κέντρο.
Ο Cahill δήλωσε ότι η περιοχή είχε εγκαταλειφθεί κατά τη λυδική περίοδο και δεν χτίστηκαν μεταγενέστερα κτίρια πάνω από αυτήν, δίνοντας έτσι στους αρχαιολόγους την ευκαιρία να φέρουν στο φως μια πολύ ευρύτερη οικιστική ζώνη.
Τα μυστικά των νοικοκυριών: Ψωμί και σκεύη μαρτυρούν ξαφνική φυγή
Στο εσωτερικό των εγκαταλελειμμένων σπιτιών, οι αρχαιολόγοι εντόπισαν κεραμικά αγγεία, σκεύη πόσης, υπολείμματα τροφών και άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιούνταν στην καθημερινή ζωή.
Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά ευρήματα συγκαταλέγονται καλοδιατηρημένα υπολείμματα ψωμιού, τα οποία χρονολογούνται πριν από περίπου 2.500 χρόνια.
Σύμφωνα με τον Cahill, το υλικό αυτό μπορεί να βοηθήσει τους ερευνητές να προχωρήσουν πέρα από τη μελέτη των ναών, των ηγεμόνων και της μνημειώδους αρχιτεκτονικής, ώστε να συνθέσουν το παζλ του τι έτρωγαν, τι έπιναν και τι κρατούσαν μέσα στα σπίτια τους οι απλοί Λυδοί.
«Μπορούμε να μάθουμε πολλά για την κανονική ζωή των Λυδών. Οι ναοί είναι προφανώς σημαντικοί, αλλά εδώ έχουμε τη δυνατότητα να μάθουμε τι έτρωγαν και τι έπιναν στην πραγματικότητα», δήλωσε ο Cahill.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι στο εσωτερικό των σπιτιών εντοπίστηκε πλήθος κεραμικών και άλλων αντικειμένων, καθώς φαίνεται ότι οι κάτοικοι τράπηκαν σε φυγή αφήνοντας πίσω όλα τα υπάρχοντά τους.
Στα ίχνη των Περσών: Η εισβολή που ανάγκασε τους Λυδούς να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους
Οι ερευνητές συνδέουν την ξαφνική εγκατάλειψη της γειτονιάς με τη σύγκρουση ανάμεσα στον βασιλιά της Λυδίας, Κροίσο, και τον Πέρση ηγεμόνα Κύρο Β΄, γνωστό και ως Κύρο τον Μέγα.
Η αναμέτρηση αυτή έληξε με νίκη των Περσών και οδήγησε στην κατάρρευση της λυδικής κυριαρχίας.
Ο Cahill δήλωσε ότι οι κάτοικοι φαίνεται να εγκατέλειψαν την περιοχή αμέσως μετά την περσική νίκη, γεγονός που εξηγεί γιατί οι αρχαιολόγοι εντοπίζουν σήμερα ψωμί, πιάτα και άλλα οικιακά αντικείμενα ακριβώς στα σημεία όπου είχαν αφεθεί τότε.
Επειδή η εγκαταλελειμμένη οικιστική περιοχή δεν καλύφθηκε από μεταγενέστερα κτίρια, τα σωζόμενα κατάλοιπα προσφέρουν τώρα στους αρχαιολόγους μια σπάνια ευκαιρία να εξετάσουν την κοινωνική και οικιακή ζωή των Σάρδεων μέσα από τα υπάρχοντα των απλών κατοίκων, και όχι μόνο μέσα από βασιλικές ή μνημειώδεις δομές.
