Στην ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις εργαλειοποίησης μαζικών μεταναστευτικών ροών, την αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την άμεση επιστροφή όσων εισέρχονται παράνομα, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, επέμεινε η ελληνική πλευρά κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου υπουργών Εσωτερικών και Μετανάστευσης της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε μέσω τηλεδιάσκεψης.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, ο υπουργός Θάνος Πλεύρης παρουσίασε στους Ευρωπαίους ομολόγους του την πρόταση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, όπως αυτή αναπτύσσεται σε άρθρο του στο Politico, επισημαίνοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να διαθέτει ένα θεσμικό εργαλείο για την αντιμετώπιση ακραίων περιστάσεων, όπως η εργαλειοποίηση μεταναστευτικών ροών που σημειώθηκε στη Θέουτα και είχε επιχειρηθεί στον Έβρο το 2020.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο κ. Πλεύρης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς την Ισπανία, σημειώνοντας ότι ως χώρα πρώτης υποδοχής γνωρίζει από πρώτο χέρι τις προκλήσεις που συνεπάγεται η διαχείριση αυξημένων μεταναστευτικών πιέσεων και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις ισπανικές αρχές, προκειμένου να συνδράμει όπου χρειαστεί.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι η Ελλάδα διαθέτει εμπειρία από αντίστοιχες καταστάσεις, υπενθυμίζοντας τα γεγονότα στον Έβρο το 2020, όταν, όπως ανέφερε, αποτράπηκε η οργανωμένη προσπάθεια εισόδου δεκάδων χιλιάδων μεταναστών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, επισήμανε ότι ορισμένες εθνικές πολιτικές, όπως οι μαζικές νομιμοποιήσεις μεταναστών, μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντας έλξης για τα κυκλώματα διακίνησης και την παράνομη μετανάστευση, υπογραμμίζοντας ότι η ελληνική κυβέρνηση διαφωνεί με τις πολιτικές αυτές.
Στο επίκεντρο της ελληνικής παρέμβασης βρέθηκε η ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης της προστασίας των εξωτερικών χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με μεγαλύτερη παρουσία της Frontex. Όπως επισημάνθηκε, η αποτελεσματική φύλαξη των συνόρων δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, αλλά περιλαμβάνει και την αποτροπή των παράνομων αφίξεων, πάντοτε στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου.
Η συνεργασία με τρίτες χώρες
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συνεργασία με τρίτες χώρες, η οποία χαρακτηρίστηκε από τον υπουργό καθοριστικής σημασίας για τη μείωση των μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών.
Όπως ανέφερε ο υπουργός, η εμπειρία της Ελλάδας δείχνει ότι όπου υπάρχει αποτελεσματική συνεργασία με γειτονικές χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα αποτελέσματα είναι θετικά, παραπέμποντας στη μείωση των αφίξεων στα νησιά του Αιγαίου κατά περισσότερο από 60% το πρώτο εξάμηνο του 2026, αλλά και στα πρώτα θετικά δείγματα από τη συνεργασία με τη Λιβύη.
Παράλληλα, επικαλέστηκε δήλωση του αρμόδιου Ευρωπαίου επιτρόπου Μπρούνερ, σύμφωνα με την οποία ο αριθμός των μεταναστών που εισέρχονταν στα ελληνικά νησιά μέσα σε μία εβδομάδα το 2015 αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο όσων εισήλθαν σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, δηλαδή περίπου 50.000 άτομα. Όπως επισημάνθηκε, στην Ελλάδα το πρώτο επτάμηνο του 2026 οι θαλάσσιες μεταναστευτικές ροές καταγράφουν μείωση άνω του 35%, γεγονός που αποδόθηκε από τον υπουργό στην εφαρμογή μιας «σκληρής αλλά δίκαιης μεταναστευτικής πολιτικής».
Κατά το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, η ελληνική πλευρά υποστήριξε ακόμη ότι οι τρίτες χώρες που λαμβάνουν χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να επιδεικνύουν ουσιαστική συνεργασία τόσο στη μείωση των μεταναστευτικών ροών όσο και στην αύξηση των επιστροφών, ενώ έγινε ειδική αναφορά στην ανάγκη να αξιολογηθεί η συνεργασία του Μαρόκου σε όλα τα επίπεδα αναφορικά με την κρίση στη Θέουτα.
Στο πλαίσιο αυτό, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, συζητήθηκε και η δημιουργία κέντρων επιστροφής σε ασφαλείς τρίτες χώρες, ενώ υπογραμμίστηκε από τον κ. Πλεύρη ότι το νέο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αποτελεί σημαντική θεσμική κατάκτηση, η οποία όμως μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε συνθήκες κανονικών ή αυξημένων μεταναστευτικών ροών και όχι σε περιπτώσεις οργανωμένης εργαλειοποίησης ή μαζικής εισόδου μεταναστών.
Ο υπουργός τόνισε σε τέτοιες εξαιρετικές περιπτώσεις θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα ενεργοποίησης ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή αναστολή της διαδικασίας ασύλου και την επιστροφή όσων εισήλθαν παράνομα, με πλήρη σεβασμό στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, αναφερόμενος και στο άρθρο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Politico όπου προτείνεται μια καινοτόμος λύση προστασίας του ευρωπαϊκού χώρου.
Όπως υποστήριξε ο υπουργός, μια τέτοια πρόβλεψη δεν συνιστά παρέκκλιση από τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά συμβάλλει στην προστασία της ίδιας της διαδικασίας ασύλου και της εύρυθμης λειτουργίας της.
Σύμφωνα με το Υπουργείο, έγινε αναφορά και στην περίπτωση της Θέουτα, όπου, όπως επισημάνθηκε, οι επιστροφές πραγματοποιούνται χωρίς να προηγείται η υποβολή και εξέταση αιτημάτων ασύλου, προκειμένου να αποτραπεί η κατάρρευση της διαδικασίας διαχείρισης των συνόρων.
Παράλληλα, ο κ. Πλεύρης τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προετοιμαστεί απέναντι σε αντίστοιχες απόπειρες εργαλειοποίησης τόσο στα χερσαία όσο και στα θαλάσσια σύνορά της.
Τέλος, ο κ. Πλεύρης υποστήριξε ότι οι αποφάσεις που ελήφθησαν στον Έβρο το 2020, αλλά και κατά την πρόσφατη αναστολή της εξέτασης αιτημάτων ασύλου στις αυξημένες ροές από τη Λιβύη, συνέβαλαν στην προστασία των ελληνικών και ευρωπαϊκών συνόρων. Επανέλαβε, δε, ότι η αλληλεγγύη προς τις χώρες πρώτης υποδοχής πρέπει να είναι ουσιαστική, με κοινές ευρωπαϊκές λύσεις για την αντιμετώπιση ακόμη και των πιο ακραίων σεναρίων αύξησης των μεταναστευτικών ροών, ώστε να μην επαναληφθούν φαινόμενα αντίστοιχα με εκείνα του 2015. Όπως υπογράμμισε, βασικές προτεραιότητες της ελληνικής πολιτικής παραμένουν η αποτελεσματική φύλαξη των εξωτερικών συνόρων, η μείωση των μεταναστευτικών ροών και η αύξηση των επιστροφών.
