To εγχειρίδιο της μεθοδικής αντιμετώπισης των πολλών μείζονων διεθνών κρίσεων των τελευταίων ετών, που κατά κανόνα απειλούν την ευστάθεια στο εσωτερικό της χώρας, φαίνεται πως συμβουλεύεται εκ νέου ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο φόντο της νέας πολεμικής σύρραξης στη Μέση Ανατολή.
Στενός συνεργάτης του πρωθυπουργού εντοπίζει την τελευταία εβδομάδα στην καθημερινή λειτουργία του Μεγάρου Μαξίμου ομοιότητες με προγενέστερες περιόδους της «γαλάζιας» κυβερνητικής θητείας, όπως η υβριδικού χαρακτήρα μεταναστευτική εισβολή στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020, η πανδημία του κορονοϊού, αλλά και οι πρόσφατες κρίσεις στα ελληνοτουρκικά τα καλοκαίρια του 2020 και του 2022. Αλλωστε και μετά την εύλογη έως έναν βαθμό ασάφεια των πρώτων ωρών από την έναρξη του συνδυασμένου αμερικανοϊσραηλινού στρατιωτικού πλήγματος, στην Αθήνα φαίνεται ότι προσαρμόζουν τη στρατηγική τους για μια διένεξη που θα διαρκέσει μερικές εβδομάδες. Υψηλόβαθμος κυβερνητικός αξιωματούχος επισημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση έχει στραμμένο το ενδιαφέρον της σε πολλά μέτωπα. Το κύριο εξ αυτών, όπως φάνηκε και στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας, είναι η αμυντική θωράκιση της χώρας, αλλά και της Κύπρου, έναντι εξωτερικών απειλών, όπως κατέστη σαφές μετά την εκτόξευση από έδαφος του Λιβάνου δύο drones κατά της βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι από τη Χεζμπολάχ.
Mάλιστα, λίγες ημέρες μετά, αναγνωρίζεται πλέον στους κόλπους της ελληνικής κυβέρνησης -και όχι μόνο- ότι η ακαριαία απόφαση της Ελλάδας να συνδράμει στην άμυνα της Κυπριακής Δημοκρατίας με προηγμένα οπλικά συστήματα, όπως η φρεγάτα τύπου Belharra «ΚΙΜΩΝ» και τα μαχητικά αεροσκάφη F-16 τύπου Viper, έχει υψηλή προστιθέμενη αξία αλλά και πολλαπλά οφέλη για την Αθήνα. Κορυφαίος υπουργός της κυβέρνησης τονίζει στη Realnews ότι η αποστολή των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο -με την επισήμανση πως η παρουσία τους καθίσταται αναγκαία για την ενίσχυση της άμυνας της Κύπρου και ότι η αποστολή τους δεν έχει επιθετικό χαρακτήρα- τοποθετεί την Αθήνα σε περίοπτη θέση στο τραπέζι της μεταπολεμικής συζήτησης για την αναδιαμόρφωση της αμυντικής αρχιτεκτονικής στη Μέση και στην Εγγύς Ανατολή, αλλά και την ανατολική Μεσόγειο.
Επίσης, η κίνηση της Αθήνας σφυρηλατεί έτι περαιτέρω την ήδη αναβαθμισμένη σχέση τόσο με το Ισραήλ όσο και με τις ΗΠΑ, που βλέπουν στην ελληνική κυβέρνηση όχι μόνο έναν πρόθυμο αλλά και έναν ικανό σύμμαχο να προστατεύσει τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ αλλά και τα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Παράλληλα, όπως ανακοίνωσε την Παρασκευή ο υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, η Ελλάδα στέλνει στη Βουλγαρία μία πυροβολαρχία Patriot, η οποία θα καλύψει την αντιβαλλιστική άμυνα μεγάλου μέρους της χώρας, ενώ ένα ζεύγος F16 μετασταθμεύει σε αεροδρόμιο της βόρειας Ελλάδας, ώστε να είναι έτοιμο να συνδράμει εφόσον απαιτηθεί. Πρόκειται για κίνηση που ενισχύει περαιτέρω το γεωπολιτικό αποτύπωμα της Αθήνας στην ευρύτερη περιοχή.
Προηγούμενο
Την ίδια ώρα, η ταχύτατη αποστολή ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο ισοδυναμεί και με ένα σημαντικό προηγούμενο στο κεφάλαιο της στρατηγικής και αμυντικής αυτονομίας της Ε.Ε. Και αυτό γιατί η ετοιμότητα που επέδειξε η ελληνική κυβέρνηση συμπαρέσυρε κατ’ ουσίαν τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία αλλά και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίες απέστειλαν ή προτίθενται να αποστείλουν και αυτές με τη σειρά τους δυνάμεις για να εγγυηθούν την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ενωσης. Ετερο κυβερνητικό στέλεχος υπογραμμίζει ακόμη ότι η αποστολή των ελληνικών δυνάμεων στην Κύπρο είναι σαφές ότι τοποθετεί την ελληνική σημαία σε μια κρίσιμη περιοχή, όπως είναι η ανατολική Μεσόγειος, στην οποία εδώ και πολλά χρόνια η Τουρκία προβάλλει ανιστόρητες και ανυπόστατες διεκδικήσεις εις βάρος της χώρας κατά κύριο λόγο μέσω του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Σε κάθε περίπτωση, ο αντίκτυπος της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας της Αθήνας έχει και μια σημαντική εσωτερική διάσταση, καθώς φαίνεται ότι επιδρά στους πολιτικούς συσχετισμούς, όπως εκτιμά κεντρικό κυβερνητικό στέλεχος που παρακολουθεί διαχρονικά τις διακυμάνσεις των μετρήσεων της κοινής γνώμης. Ως προς αυτό είναι ενδεικτική η προ ημερών δήλωση του Κυριάκου Μητσοτάκη από τη Βουλή ότι «η Ελλάδα είναι παρούσα με ευθύνη και ισχύ, όπου την καλεί το εθνικό καθήκον και θέτει τις αναβαθμισμένες Ενοπλες Δυνάμεις στην υπηρεσία του οικουμενικού Ελληνισμού». Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν πως τα γρήγορα αντανακλαστικά της κυβέρνησης, αλλά και η αδιαμφισβήτητη βούληση της Αθήνας να προστρέξει για την άμυνα της Κυπριακής Δημοκρατίας, «αφοπλίζουν» σε μεγάλο βαθμό τους επικριτές της κυβέρνησης για τους χειρισμούς της στην εξωτερική πολιτική με αιχμή τα ελληνοτουρκικά. Ετερη κυβερνητική πηγή παρατηρεί ότι ύστερα από πολλούς μήνες ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να επανασυνδεθεί εκ νέου -ή τουλάχιστον να επιχειρήσει να το κάνειμε μια κρίσιμη μάζα συντηρητικών ψηφοφόρων, που αντιμετώπιζαν με σκεπτικισμό την ακολουθούμενη κυβερνητική πολιτική. Είναι σαφές, εξάλλου, ότι η… πληγή στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας είναι εδώ και λίγα χρόνια χαίνουσα, κάτι που έχει χαμηλώσει αισθητά το εκλογικό ταβάνι του κυβερνώντος κόμματος. Κορυφαίος υπουργός επισημαίνει ότι πρωτοβουλίες όπως η πρόσφατη, που υποδηλώνει ότι το δόγμα του ενιαίου αμυντικού χώρου Ελλάδας – Κύπρου δεν είναι κενό περιεχομένου, μπορούν προοδευτικά να αυξήσουν την επιρροή της Νέας Δημοκρατίας στη δεξαμενή των δεξιών ψηφοφόρων, αλλά και να βελτιώσουν τις επιδόσεις του κυβερνώντος κόμματος σε περιοχές, ιδίως της βόρειας Ελλάδας, όπου καταγράφονται εδώ και πολλούς μήνες χαμηλές δημοσκοπικές πτήσεις.
Την ίδια ώρα, πάντως, στην ελληνική πρωτεύουσα υπάρχει αυξημένη επαγρύπνηση για τις πιθανές παρενέργειες του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες της «R», ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη Μιχάλης Χρυσοχοΐδης και ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνος Πλεύρης βρίσκονται εδώ και ημέρες σε διαρκή επικοινωνία, καθώς οι Αρχές έχουν σημάνει συναγερμό για το ενδεχόμενο ενός τρομοκρατικού χτυπήματος κατά αμερικανικών ή ισραηλινών στόχων εντός της ελληνικής επικράτειας, εξ ου και στο μικροσκόπιο έχουν μπει όσοι Ιρανοί έχουν πάρει άσυλο τα τελευταία πέντε χρόνια. Διάχυτη ανησυχία, υπάρχει, πάντως και για τις δυσμενείς, όπως προδιαγράφονται, επιπτώσεις στην οικονομία και στο εμπόριο. Αρμόδιο κυβερνητικό στέλεχος σημειώνει με νόημα πως σε αυτό το επίπεδο κρίσιμη παράμετρο αποτελεί η διάρκεια των εχθροπραξιών, καθώς από αυτήν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η έκταση των συνεπειών.
Η Κύπρος και το άρθρο 42
Την περασμένη εβδομάδα οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο αποτέλεσαν τον στόχο ενός drone που πιθανότατα εκτόξευσαν από τον Λίβανο ένοπλοι μαχητές της Χεζμπολάχ. Η επίθεση αναστάτωσε την Κύπρο και ήταν η αφορμή για την τηλεφωνική επικοινωνία του Κύπριου Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, που είχε ως αποτέλεσμα την αποστολή δύο ελληνικών φρεγατών (εκ των οποίων η μία είναι η νεότευκτη «ΚΙΜΩΝ») και τεσσάρων μαχητικών F-16 για την προστασία της Μεγαλονήσου.
Το ελληνικό παράδειγμα ακολούθησαν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Ολλανδία, που επίσης έστειλαν ναυτικές δυνάμεις στην Κύπρο. Αυτό ήταν κάτι που οι ευρωπαϊκές χώρες θα έπρεπε να κάνουν καθώς στη Συνθήκη της Ε.Ε. υπάρχει πλέον το άρθρο 42, παράγραφος 7, που προβλέπει ότι «εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα άλλα κράτη-μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που διαθέτουν, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών». Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο, ότι η ίδια η Κυπριακή Δημοκρατία ουδέποτε στράφηκε προς το σύνολο των εταίρων της ή προς την ηγεσία της Ε.Ε. στις Βρυξέλλες ζητώντας συνδρομή βάσει του άρθρου 42, παρ. 7. Στην ουσία το άρθρο ενεργοποιήθηκε ατύπως με τη δημοσιοποίηση της ελληνικής πρωτοβουλίας και ακολούθησαν οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι.
Γιατί όμως η Κύπρος δεν ζήτησε επίσημα τη συνδρομή των εταίρων της στην Ε.Ε.; Οπως εξήγησαν στη Realnews κυβερνητικές πηγές της Κυπριακής Δημοκρατίας, η Κύπρος δεν ήθελε να δώσει επίσημη διάσταση στην επίθεση που δέχθηκε και επ’ ουδενί λόγω δεν ήθελε να εμφανιστεί ως εμπλεκόμενο μέρος στη σύρραξη και σε εμπόλεμη κατάσταση με το Ιράν. Στη Λευκωσία θεωρούν ότι το χτύπημα αφορούσε κυρίως τη Βρετανία και τις βάσεις και επισημαίνουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διατηρεί ομαλές και φιλικές σχέσεις με τη Δημοκρατία του Ιράν (υπάρχει ιρανική πρεσβεία στη Λευκωσία). Αλλωστε ο Ν. Χριστοδουλίδης είχε ξεκαθαρίσει από την αρχή ότι η Κύπρος δεν εμπλέκεται με κανέναν τρόπο σε αυτόν τον πόλεμο. Μια σημαντική διάσταση για τους χαμηλούς τόνους της κυπριακής κυβέρνησης είναι η οικονομική. Στη Λευκωσία επισημαίνουν ότι η ανάδειξη του ζητήματος σε αυτήν τη χρονική περίοδο δεν θα ωφελούσε την Κύπρο, ενώ αντίθετα θα δημιουργούσε πολύ σημαντικά προβλήματα στον τουρισμό της, που αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων για την οικονομία του νησιού.
