Σε μια εκλογική αναμέτρηση που εξελίχθηκε σε θρίλερ για γερά νεύρα, ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα πέτυχε μια πρωτοφανή ανατροπή στον β’ γύρο των προεδρικών εκλογών της Βραζιλίας, εξασφαλίζοντας την επανεκλογή του στην ηγεσία της μεγαλύτερης οικονομίας της Λατινικής Αμερικής.
Η νίκη του 81χρονου ηγέτη της αριστεράς ανακόπτει το κύμα επικράτησης δεξιών υποψηφίων στην περιοχή που συνδέονται με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, προκαλώντας ταυτόχρονα έντονες αναταράξεις στο εσωτερικό της χώρας, καθώς η πλευρά του ηττημένου Φλάβιο Μπολσονάρου αρνείται να αναγνωρίσει το αποτέλεσμα.
Οριακή νίκη
Με καταμετρημένο το 100% των ψήφων, το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Βραζιλίας ανακοίνωσε ότι ο Λούλα απέσπασε 51,8%, επικρατώντας του αντιπάλου του, Φλάβιο Μπολσονάρου, με μια διαφορά σχεδόν 4,4 εκατομμυρίων ψήφων.
Η ανακοίνωση του αποτελέσματος σήμανε το τέλος μιας επεισοδιακής εκλογικής βραδιάς, η οποία σημαδεύτηκε από την απόφαση-έκπληξη του δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Κριστιάνο Ζανίν, να παρατείνει την ψηφοφορία κατά δύο ώρες, μόλις τρία λεπτά πριν από την προγραμματισμένη λήξη της, μεταδίδει το Associated Press.
Η παράταση δόθηκε ύστερα από αιτήματα και των δύο πλευρών: της πλευράς του Λούλα λόγω προβλημάτων στις συγκοινωνίες που μετέφεραν ψηφοφόρους στο Σάο Πάολο και το Σαλβαδόρ, και της πλευράς Μπολσονάρου εξαιτίας των έντονων βροχοπτώσεων στον νότο της χώρας.
Αμφισβήτηση του αποτελέσματος
Ο Φλάβιο Μπολσονάρου, γιος του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρου, ο οποίος εκτίει ποινή κάθειρξης 27 ετών για την απόπειρα πραξικοπήματος του 2022, αρνήθηκε αμέσως να αποδεχθεί την ήττα του και ζήτησε την ακύρωση των εκλογών.
Επιτιθέμενος στον δικαστή Ζανίν, ο Μπολσονάρου υπενθύμισε ότι υπήρξε στο παρελθόν δικηγόρος του Λούλα, κατηγορώντας τον ότι «άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού στη μέση του αγώνα».
«Είναι αδύνατον να αναγνωρίσουμε το αποτέλεσμα των εκλογών υπό το πρίσμα αυτών των γεγονότων που συνέβησαν», δήλωσε ο Φλάβιο Μπολσονάρου.
Πάντως, ο πρόεδρος του Εκλογικού Δικαστηρίου, Κάσιο Νούνες Μάρκες -ο οποίος είχε διοριστεί στο Ανώτατο Δικαστήριο από τον Ζαΐρ Μπολσονάρου-, ξεκαθάρισε ότι η παράταση των ωρών ψηφοφορίας δεν επηρέασε το τελικό αποτέλεσμα.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Νομικής στο Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο Fluminense, Ζοάο Πέδρο Πάντουα, σχολίασε: «Δεν υπάρχει ισχυρή νομική βάση για ακύρωση. Η παράταση του ωραρίου είναι ασυνήθιστη, αλλά για να ακυρωθούν οι εκλογές, ο υποψήφιος θα έπρεπε να αποδείξει ότι αυτό επηρέασε την ικανότητα των ψηφοφόρων να εκφράσουν ελεύθερα τη βούλησή τους. Δεν φαίνεται να υπήρξε τέτοιος αντίκτυπος».
Η ήττα του Μπολσονάρου αποτελεί ταυτόχρονα βαρύ πλήγμα για τον φυλακισμένο πατέρα του, ο οποίος ήλπιζε σε αποφυλάκιση και κυβερνητικό ρόλο σε περίπτωση νίκης του γιου του, αλλά και για τον Ντόναλντ Τραμπ, που προσδοκούσε στην προσθήκη της Βραζιλίας στον άξονα των δεξιών ηγετών της Λατινικής Αμερικής, όπως οι Μιλέι στην Αργεντινή, Νόμποα στο Εκουαδόρ, Καστ στη Χιλή και Ντε λα Εσπριέγια στην Κολομβία.
Λούλα: «Η χώρα αυτή δεν θα γίνει η αυλή κανενός»
Στους δρόμους των μεγάλων πόλεων της Βραζιλίας επικράτησαν έντονα, ανάμικτα συναισθήματα, όπως τα κατέγραψε ο Guardian.
Στη λεωφόρο Παουλίστα του Σάο Πάολο, δεκάδες χιλιάδες υποστηρικτές του Λούλα πανηγύρισαν με πυροτεχνήματα και συνθήματα όπως «Ποτέ ξανά δικτατορία».
«Νιώθω καταπληκτικά. Η Βραζιλία είναι τρομερή. Ο Λούλα είναι ο πατέρας μας», δήλωσε ενθουσιασμένος ο 44χρονος Λεονάρντο Ματσάντο.
Αντίθετα, η οργή ήταν διάχυτη στους ψηφοφόρους του Μπολσονάρου. Ο 45χρονος οδοντίατρος Αουρέλιο Τζούνιορ από την Μπραζίλια χαρακτήρισε την παράταση της ψηφοφορίας «ντροπή».
«Δεν είχαμε ζήσει ποτέ κάτι παρόμοιο στη Βραζιλία, και τώρα σκαρφίστηκαν την ιδέα να παρατείνουν την εκλογική διαδικασία κατά δύο ώρες», πρόσθεσε.
Στον αντίποδα, η 34χρονη επιχειρηματίας Ζακλίν Μαρία Λίμα ντε Φράνσα από το Ρίο ντε Τζανέιρο σημείωσε ότι η παράταση ήταν «παραπάνω από δίκαιη… όλοι πρέπει να έχουν το δικαίωμα να ψηφίζουν κι αυτό είχε παραμεληθεί».
Σε βίντεο από την έδρα της εκστρατείας του, ο Λούλα εμφανίστηκε να πανηγυρίζει φοράγοντας κόκκινα γυαλιά σε σχήμα αστεριού και φιλώντας τη σύζυγό του, Ροζάντζελα ντα Σίλβα. Απευθυνόμενος στο πλήθος στο Σάο Πάολο και την πλατεία Σινελάστον στο Ρίο, δεσμεύτηκε να κυβερνήσει για όλους τους Βραζιλιάνους και εξαπέλυσε επίθεση στον αντίπαλό του.
«Αυτή ήταν μια ήττα για τον αρνητισμό και τα ψέματα. Πρέπει να ομολογήσω ότι κάθε φορά που συμμετείχα σε ντιμπέιτ, ένιωθα αμηχανία», είπε ο Λούλα.
«Ή η πατρίδα παραμένει ελεύθερη ή πεθαίνουμε για τη Βραζιλία. Αυτή η χώρα δεν θα δεχθεί να γίνει η αυλή κανενός», πρόσθεσε στέλνοντας μήνυμα προς το εξωτερικό.
Ο Λούλα αναμένεται να αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά του για τη 4η μη διαδοχική θητεία του στις 5 Ιανουαρίου 2027.
Οι 5 μεγάλες οικονομικές προκλήσεις της νέας θητείας
Παρά τη νίκη, η οικονομία της Βραζιλίας -με ΑΕΠ 2,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων- βρίσκεται αντιμέτωπη με δομικά προβλήματα που απειλούν τη νέα θητεία του Λούλα, σημειώνει το Reuters.
Εκτόξευση του δημοσίου χρέους
Το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 10 ποσοστιαίες μονάδες ξεπερνώντας το 82% του ΑΕΠ, συμπαρασύροντας το κόστος δανεισμού. Με τις υποχρεωτικές δαπάνες να «καταπίνουν» τον προϋπολογισμό, μόλις το 8% παραμένει ευέλικτο.
Παρά τις υποσχέσεις για συγκράτηση των δαπανών, η δέσμευση του Λούλα για αύξηση του κατώτατου μισθού πάνω από τον πληθωρισμό επιβαρύνει περαιτέρω τα ασφαλιστικά ταμεία.
Υψηλά επιτόκια και επίμονος πληθωρισμός
Με το βασικό επιτόκιο στο 13,75%, ο ετήσιος πληθωρισμός τρέχει με 4,6%, υπερβαίνοντας τον στόχο της κεντρικής τράπεζας.
Οι αγορές προβλέπουν ότι ο πληθωρισμός θα παραμείνει πάνω από το όριο του 3% έως και το 2029, ενώ οι οικονομικοί αναλυτές τονίζουν ότι τα επιτόκια θα υποχωρήσουν μόνο αν μειωθούν οι κρατικές δαπάνες.
Υπερχρεωμένα νοικοκυριά και επιχειρήσεις
Ρεκόρ 84 εκατομμυρίων πολιτών και 9,3 εκατομμυρίων επιχειρήσεων βρίσκονται σε καθυστέρηση πληρωμών εξαιτίας των υψηλών επιτοκίων, σύμφωνα με τη Serasa.
Ο Λούλα σχεδιάζει νέο γύρο αναδιάρθρωσης χρεών και φορολογικές ελαφρύνσεις, μέτρα που οι αναλυτές θεωρούν προσωρινά.
Περιορισμένο πολιτικό κεφάλαιο
Ο Λούλα θα κληθεί να νομοθετήσει με το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας τη δεκαετία του ’80, καθώς το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του ελέγχουν και τα δύο νομοθετικά σώματα, καθιστώντας δύσκολη την έγκριση διορισμών και φορολογικών μεταρρυθμίσεων.
Αβεβαιότητα στη φορολογική μεταρρύθμιση
Αν και η μεγάλη μεταρρύθμιση στον φόρο κατανάλωσης εγκρίθηκε το 2023 και τίθεται σε εφαρμογή τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει ακόμη τον τελικό συντελεστή ΦΠΑ, που εκτιμάται κοντά στο 28%, ενώ καθυστερεί και ο ειδικός φόρος σε προϊόντα επιλαβή για την υγεία και το περιβάλλον όπως αλκοόλ και τσιγάρα.
